Nie bojkotować, jechać na Ukrainę na Euro, zrobić przyjemność milionom ukraińskich kibiców, a jednocześnie zrobić coć konkretnego na rzecz uwolnienia Julii Tymoszenko.

Prezydent Bronisław Komorowski zaapelował już do swojego ukraińskiego odpowiednika, by doprowadził do zmiany prawa i kasacji wyroku na byłą premier. Tymczasem wczoraj Julia Tymoszenko przerwała rozpoczętą 20 kwietnia głodówkę i została przetransportowana do szpitala w Charkowie, gdzie jej leczeniem zajmie się niemiecki lekarz. Była premier została skazana na siedem lat więzienia za „podpisanie rzekomo niekorzystnej umowy gazowej z Rosją w 2009 r”.

Część europejskich ekspertów uważa, że Pekin świadomie podminowuje instytucje UE poprzez budowę relacji dwustronnych z poszczególnymi krajami Europy. To osłabia spójność UE w stosunkach z Chinami.

A te ostatnio nie są najlepsze. Komisja Europejska „próbuje wymusić” na Państwie Środka otwarcie jego rynku zamówień publicznych dla unijnych inwestorów i w razie odmowy grozi wprowadzeniem przepisów zezwalających na „odwetowe zamykanie rynku zamówień w UE” dla chińskich przedsiębiorstw. 

„Szwajcaria zamyka drzwi dla Europejczyków ze Wschodu”, podsumowuje na pierwszej stronie dziennik Tribune de Genève, w ocenie którego posunięcie te „przypomina puste gesty”, bo to już wcześniej „wolny przepływ wymagał kontroli, aby pozostał na akceptowalnym poziomie”. Le Matin uważa, że przyniesie to „niewielkie praktyczne skutki”, gdy tymczasem Le Temps ocenia, że chodzi o „czysto kosmetyczne” posunięcie. Oto

Rada Federalna, aktywując klauzulę ochronną przewidzianą w umowie o swobodnym przepływie osób z UE, chciała dać jasny polityczny sygnał pod adresem opinii publicznej coraz bardziej zaniepokojonej wzrostem europejskiej imigracji w Szwajcarii.

W niemieckojęzycznej części Szwajcarii niepokój budzi przede wszystkim to, jak ta zapowiedź odbije się na relacjach z UE. Tagesanzeiger przewiduje, że zbraknie „dobrej woli względem Szwajcarii postrzeganej jako coraz bardziej krnąbrna”, gdy tymczasem St-Galler Tagblatt uważa, iż Rada Federalna jest nawet gotowa „rozzłościć Brukselę”, tak bardzo zależało jej na tym, aby dać „narodowi ten sygnał”.

W wywiadzie udzielonym londyńskiemu dziennikowi, Sannikau opisał warunki, które znosił w przez 18 miesięcy uwięzienia. Po wcześniejszym oskarżeniu białoruskich tajnych służb, KGB, o stosowanie tortur, powiedział ‒

Przez większość czasu trzymany byłem w izolacji, ale gdy przeniesiono mnie do ostatniego więzienia, nie wolno było się do mnie odzywać. Jeśli ktoś cokolwiek do mnie powiedział, i ja nie mówię tu o okazywaniu wsparcia lub wyrażaniu jakiegoś rodzaju solidarności, to taka osoba natychmiast znajdowała się w gorszych warunkach lub była przenoszona do innej kolonii karnej.

Wypuszczenie Sannikau wraz z jego doradcą politycznym, Źmicierem Bandarenką, wynika częściowo z ich decyzji wystąpienia o prezydenckie ułaskawienie, i jak zauważa The Independent

To umożliwiło reżymowi z Mińska podkreślanie, że tym samym przyznali się oni do winy, i że, wypuszczając ich na wolność, władze wykazały wspaniałomyślność.

W pewnych kręgach ten krok był jednak uznany za efekt nacisków dyplomatycznych UE, w tym zakazów wjazdu i odwołania ambasadorów. Londyński dziennik zauważa, że tym niemniej Sannikau „ostrzegł Europę przed ustępstwami wobec reżymu do czasu, gdy zwolnieni zostaną wszyscy więźniowie polityczni [których są setki]”.

od kilku lat UE utraciła swoje wpływy w ONZ, zwłaszcza w Radzie Praw Człowieka, gdzie Zachód czuł się przedtem jak u siebie. W owym czasie Unię wspierało w ONZ 72% krajów członkowskich, dziś czyni to już tylko mniej więcej połowa. Doświadczenie uczy, że lobbowanie w konkretnej sprawie i zawiązywanie sojuszy, w szczególności z krajami afrykańskimi, może wpłynąć na zmianę wizerunku [UE]. Tego rodzaju działania mogą zostać podjęte przez specjalnego przedstawiciela ds. praw człowieka.

Jeśli nawet ministrowie zgodzą się na utworzenie takiego stanowiska, stanie się to nie wcześniej niż w czerwcu – to wtedy UE przedstawi swoją nową politykę w kwestiach, którymi taki przedstawiciel miałby się zajmować.

Powiedzmy to wprost: jeśli Europa wysyła na rekonesans i powierza próbę podjęcia rozmów równie elokwentnej, co bezsilnej Catherine Ashton, jeśli Barack Obama od kilku miesięcy zaostrza ton w sprawie irańskiej, to jest to wyłączna zasługa Izraelczyków, którzy prężą muskuły i zachowują się tak, jakby wymykali się spod jakiejkolwiek kontroli. […]  Gdyby [Izraelczycy] byli tak samo ostrożni jak większość państw, Teheran miałby bez trudu w niedługim czasie dostęp do bomby. […] W sytuacji nadzwyczajnej to Zachód będzie musiał odebrać broń jądrową irańskim przywódcom.

była to chwila, kiedy przestał być po prostu wybranym przywódcą, aby stać się kimś, kto może pójść gładko w kierunku dożywotniej prezydentury. Po starannym obejściu reguł, gdy objął stanowisko premiera (rosyjscy przywódcy nie mogą sprawować władzy prezydenckiej dłużej niż przez dwie kolejne kadencje) Putin może teraz ciągnąć to w nieskończoność. Breżniew przetrwał osiemnaście lat, a Stalin – 31. Mimo pogłosek o rewolucji u bram Kremla, kto chciałby obstawić przeciw Władimirowi-Leonidowi? Stojąc w obliczu widma pomarańczowej rewolucji, Putin ma dwie możliwości: uspokoić protestujących niejasnymi obietnicami liberalnych reform albo zastosować te same ponure, rodem z KGB, metody, które przydały się przy poprzednich okazjach: czarne listy czołowych opozycjonistów, aresztowania i stałe oskarżanie swoich wrogów o to, że są zdrajcami na usługach Zachodu i agenturą wspieraną przez Waszyngton. Putin wydaje się skłaniać się ku tej drugiej, bardziej brutalnej opcji.

A jeśli nowy lokator Kremla chce uniknąć rewolucji, pisze Westdeutsche Zeitung, to musi

nauczyć się zawierać kompromisy i przeobrazić się z autorytarnego władcy w pragmatycznego lidera. Były sowiecki prezydent Michaił Gorbaczow w bardzo trafny sposób opisał dylemat Putina: ‘Jeżeli on sam się nie przełamie i nie zmieni stanu rzeczy, skończy się to na ulicy’. Społeczność międzynarodowa nie ma interesu w tym, żeby w ślad za arabską wiosną nastąpiło rosyjskie lato. W szczególności Niemcy są uzależnione od tego kraju jako stabilnego partnera w dziedzinie surowców i handlu. Do tej pory nie musieliśmy się niepokoić o dostawy ropy naftowej i gazu na nasz rynek. Ale nie chowajmy głowy w piasek: zaczął się zmierzch rosyjskiego cara.

W tym samym tonie filozof i historyk idei Marcin Król zauważa we Wprost, że

Europa, jej marni obecnie polityczni przywódcy, ale też przywódcy niegdysiejsi, którzy wydawali się politycznymi kolosami, wszyscy zawsze byli za tym, żeby w Rosji panował spokój. Dlatego Putin stanowi dla Europy doskonałe rozwiązanie, z czego zdaje on sobie doskonale sprawę i nie obawia się specjalnie wewnętrznej opozycji. Owszem, Europa ucieszyłaby się z demokratyzacji Rosji, ale pod warunkiem, że odbyłaby się ona pokojowo, bez rozlewu krwi i zakłóceń w stosunkach międzynarodowych. Innymi słowy: Europa ucieszyłaby się, gdyby władza w Rosji przeszła w ręce całkowicie demokratycznych sił, ale nie kiwnie w tym celu palcem.

Opinię tę podziela również na łamach Corriere della Sera były korespondent w Moskwie Arrigo Levi, który zastanawia się, „co Europa powinna zrobić” z Rosją. Dwadzieścia lat po upadku ZSRR wciąż nie wiadomo, czy Rosjanie „nauczyli się robić dobry użytek z wolności”, jak mówił ostatni sowiecki przywódca Michaił Gorbaczow:  

nadzieja, że Rosja stanie się z dnia na dzień wielopartyjną demokracją była być może nieco na wyrost. […] Wydaje się, że reformatorskie chęci, które tak mocno zamanifestowały się w stolicy, nie są podzielane przez resztę tego ogromnego kraju. […] Ale skoro taki jest właśnie stan rzeczy, to w interesie Europy leży utrzymywanie stabilnych stosunków opartych na pokojowym współistnieniu oraz współpracy gospodarczej i politycznej, bez względu na uwarunkowania.

„Warunki, w jakich Putin musiał wydrzeć dla siebie ten powrót na Kreml, […] bez wątpienia pozostawiły u niego poczucie niesmaku”, zauważa wreszcie Le Monde:  

w Moskwie nie zdobył on większości. Wbrew pozorom Putin nie jest już jedynym gospodarzem na własnym podwórku. Musiał walczyć jak nigdy, aby odnieść to zwycięstwo. Rosja się zmieniła. Bezprecedensowy ruch protestu, który wstrząsnął stolicą i kilkoma dużymi miastami po splamionych oszustwem wyborach parlamentarnych z 4 grudnia, obrazuje przebudzenie nowej kategorii obywateli, z którą pan na Kremlu będzie musiał się liczyć. Ta nowa, miejska i dobrze poinformowana klasa średnia paradoksalnie wyłoniła się i rozwinęła za rządów Putina. […] Jeżeli chce on […] zmodernizować Rosję, zdywersyfikować tamtejszą gospodarkę i uczynić z niej kraj liczący się na arenie międzynarodowej, […] to powinien pracować wespół z tą buntowniczą klasą średnią [i] pokazać, że skoro Rosja się zmieniła, to i on także jest zdolny do ewolucji.

W geście solidarności z białoruskiej stolicy zaczęli wyjeżdżać również inni dyplomaci krajów członkowskich. Według Gazety Wyborczej 

gnębiąc ambasadorów, prezydent Aleksander Łukaszenko próbuje sparaliżować służby dyplomatyczne państw zbyt szczodrze wydających wizy jego rodakom.

Rzeczpospolita podkreśla, że choć „Łukaszenko wytypował Polskę na dyżurnego wroga” i „ostra retorsja dyplomatyczna jest oczywistością”, to dalej należy postępować z umiarem.

Nie wiemy, czy za pół roku, może rok, Łukaszenko nie zwróci się znów do UE po pieniądze i pomoc. Nie wolno wtedy zrezygnować z żądania uwolnienia więźniów politycznych, ale już z domaganiem się pełnej demokratyzacji nie przesadzajmy”.  

dziwnym trafem słoweńskie weto zbiega się z zawarciem dużego kontraktu przez słoweńską firmę Riko Group na budowę luksusowego hotelu w Mińsku oraz urządzeń energetycznych na Białorusi.

Obie umowy warte są ok. 150 mln euro. Ze strony białoruskiej firmuje je „szemrany” biznesmen Jurij Czyż uznawany za „nieoficjalnego bankiera prezydenta Aleksandra Łukaszenki”. Miał on już dawno trafić na listę osób niepożądanych w Unii, ale za każdym razem propozycja ta spotykała się ze sprzeciwem któregoś z państw członkowskich. Gazeta Wyborcza ubolewa, że

Teraz Słowenia dla 150 mln euro zysku jest gotowa zburzyć unijną politykę wobec reżimu Łukaszenki. Władze w Mińsku mogą tym być zachwycone. A więźniowie polityczni muszą zrozumieć, że w Europie pogrążonej w kryzysie biznes jest ważniejszy niż wartości i prawa człowieka.  

„Włochy podejmują imponujące działania”. W dzień pierwszej oficjalnej wizyty włoskiego premiera Mario Montiego w Waszyngtonie La Stampa zamieściła na pierwszej stronie wywiad, którego jej udzielił Barack Obama. „Modernizuje włoską gospodarkę”, „umieścił swój kraj znowu na drodze rozwoju”, zawczasu prezydent Stanów Zjednoczonych wychwala nowego premiera. Ale wyraża też aprobatę dla całej Unii Europejskiej:

W ostatnich dwóch latach Europa podjęła szereg kluczowych, a jednocześnie bardzo trudnych kroków, aby przezwyciężyć wzrastający kryzys. We Włoszech, jak i w całej Europie, obywatele zdobywają się na bolesne wyrzeczenia. Rządy europejskie wspólnie reformują architekturę Unii Europejskiej. […] Nasze gospodarki są nierozdzielnie połączone, a nasze relacje gospodarcze z Europą są ważną częścią wysiłków, które czynimy, aby tworzyć miejsca pracy i dobrobyt w Stanach Zjednoczonych. Unia Europejska jest największym partnerem gospodarczym Ameryki. Tym niemniej prezydent powiedział,  że kraje Starego Kontynentu muszą wznieść „wyższe bariery” chroniące przed rozprzestrzenieniem się kryzysu i muszą „wykazać absolutne zaangażowanie w przyszłą integrację gospodarczą Europy.

Podkreślił także wagę NATO – chwalił decyzję Włoch, które zdecydowały się przedłużyć swoją obecność w Afganistanie poza 2014 r. – oraz rolę Europy w „arabskiej wiośnie”. Wyrażał też nadzieję, że pomoże to w wywieraniu presji w Syrii na Baszara al-Assada, aby zrzekł się władzy. Lecz jeśli Waszyngton zastanawia się nad możliwością interwencji zbrojnej, jak to ujawnia CNN, to kraje Europy wciąż są jej przeciwne i, jak donosi La Stampa, żywią nadzieję na rozwiązanie dyplomatyczne ostatniej chwili. 

„Nie obiecujemy Europejczykom bezpośrednich inwestycji”, oświadczył chłodno premier Wen Jiabao, relacjonuje dziennik gospodarczy. „Zadłużone kraje muszą najpierw ‘podjąć bolesne decyzje i uczynić, co do nich należy’”. Inaczej mówiąc, wyjaśnia komentator Handelsblatt:

… zmniejszyć zadłużenie, rozbudować mechanizmy kontrolne i zająć jasne, szczere i wiarygodne stanowisko wobec reszty świata. […] Pieniądze, które Chińczycy chcą zainwestować w Europie, nie mają być w założeniu pomocą na rzecz rozwoju, tylko udaną inwestycją. Najlepiej w sferze gospodarczej i politycznej.

Zdaniem Niemców Chiny mogłyby odegrać kluczową rolę ze swoimi 3,2 miliardami dolarów rezerw dewizowych. Frankfurter Rundschau przypomina, czego między innymi domagają się w zamian. Otóż

przyznania przez UE Chinom statusu gospodarki rynkowej, co utrudniłoby europejskim firmom podejmowanie kroków przeciwko naruszaniu zasad konkurencji i dumpingowi cenowemu.

Efekt tego, pisze Handelsblatt, jest taki – pani kanclerz, która może się poszczycić tym, że uważana jest przez Chińczyków za „główną odnowicielkę euro”, nie miała szans na planowaną promocję dwustronnych stosunków gospodarczych. Może już tylko liczyć na to, iż podczas kolejnych spotkań w ciągu tego roku zdoła wymóc na Chińczykach obietnice.

Wcale nie jest powiedziane, że utrata rynku europejskiego przez Iran nie zostanie zrekompensowana gdzie indziej. Jest mało prawdopodobne, że kurs ropy jeszcze bardziej wzrośnie: wznowienie produkcji paliw płynnych w Iraku i w Libii powinno złagodzić wstrząs, do którego dochodzi w chwili, gdy gospodarka światowa zwalnia. Czy samo to wystarczy do skłonienia Iranu do podjęcia poważnych rozmów w sprawie energii jądrowej? Ośmielam się w to wątpić. Reżim mollahów nie znalazł się jeszcze na etapie, na którym musiałby wybierać między własnym przetrwaniem a swoim programem nuklearnym. Ale należy błyskawicznie działać. Bo jak inaczej przekonać Izraelczyków, żeby nie uderzali na Iran, skoro są oni przekonani o rychłym osiągnięciu przez ten kraj zdolności nuklearnej? Embargo naftowe jest z pewnością mniej skuteczne niż tajna wojna prowadzona za pomocą sabotaży, zabójstw i wirusów komputerowych. Ale ma tę zaletę, że pokazuje opinii publicznej, że nacisk Europy na Iran nie słabnie.

Monachijski Sűddeutsche Zeitung ostrzega, że w kwestii sankcji wobec Iranu UE wyłożyła ostatnią kartę:

 

To ostatni poziom eskalacji w trwających od niemal dekady próbach pokojowego zażegnania konfliktu. Jeśli nie zrobi to na Iranie wrażenia, pozostaną tylko środki wojskowe. UE i Stany Zjednoczone, które stawiają od dawna na surowsze sankcje, podejmują duże ryzyko. Ale ktoś, kto dąży do powstrzymania Iranu od podążania drogą wiodącą do bomby atomowej, nie ma wyjścia.

Peter Jenkis, były stały reprezentant Wielkiej Brytanii w Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej (IAEA), wyraził na łamach Daily Telegraph opinię, że należy Teheranowi zezwolić na wzbogacanie uranu – ale przy zastosowaniu jak najsurowszych środków zabezpieczających.

 

Obecnie Zachód pozostał prawie sam ze swoim nawoływaniem do tego, by Iran nie wzbogacał uranu. Większość innych krajów preferowałoby rozwiązanie, w którym Iran byłby traktowany tak jak pozostali sygnatariusze układu o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej (NPT) – zezwolenie na wzbogacanie uranu w zamian za dokładny monitoring prowadzony przez inspektorów IAEA. Sympatyzuję tutaj ze światem niezachodnim. Odnoszę wrażenie, że tego kryzysu można by uniknąć poprzez następującą ugodę: Iran zaakceptuje najbardziej ścisłe zabezpieczenia IAEA i otrzyma zgodę na dalsze wzbogacanie uranu. Ponadto z własnej woli zaproponowałby pewne środki służące kreowaniu zaufania, które wskazywałyby na to, że nie ma on zamiaru konstruowania broni jądrowej. Taka była w istocie propozycja, którą Iran przedłożył Wielkiej Brytanii, Francji i Niemcom w 2005 r. Patrząc wstecz, uważam, że należało ją natychmiast przyjąć. Nie uczyniono tego, bo naszym zamiarem było przerwanie jakiegokolwiek wzbogacania uranu w tym kraju. Od tamtego czasu pozostaje to niezmiennym celem Zachodu, mimo iż Teheran ciągle podkreśla, że nie chce być traktowany jako gorszy sygnatariusz NPT – z mniejszymi uprawnieniami od pozostałych – i pomimo wszelkich dowodów na to, że irański charakter skłania raczej do oporu aniżeli uległości wobec presji.

Ale chyba jest zbyt późno, ocenia barcelońska La Vanguardia: „Ani Bruksela, ani Waszyngton nie wierzą już w starą śpiewkę Teheranu, który powtarza, że działa wyłącznie w celach pokojowych i cywilnych”. Mimo to

 

nie ma pewności co do skutków gospodarczych tej decyzji: zależą one w dużej mierze od tego, jak zachowają się inne kraje, takie jak Chiny, Japonia czy Indie, które mogłyby wchłonąć produkcję przeznaczoną dla UE [20% irańskiego eksportu]. Niemniej może ona również zadziałać na zasadzie bumerangu i uderzyć w gospodarkę europejską. Eksperci spodziewają się wzrostu cen ropy […], a to właśnie kraje najbardziej dotknięte kryzysem są w największym stopniu uzależnione od Iranu; Hiszpania jest drugim po Grecji krajem, który najbardziej ucierpi z powodu bojkotu.

Między greckim naciskiem, aby wprowadzenie sankcji wiązało się z możliwie jak najpóźniejszy terminem, a stanowiskiem Wielkiej Brytanii, Francji i Niemiec, które chciały, by embargo weszło w życie najpóźniej w maju, ostatecznie strategia zdaje się być efektem wzajemnego kompromisu.

Ponieważ Iran jest głównym dostawcą ropy dla Grecji, El Mundo uważa, że UE starało się znaleźć „rozsądne” moratorium, aby ta decyzja nie stała się „bronią obosieczną, która tylko pogorszy trudną sytuację, w jakiej znajduje się [europejska] gospodarka”. Gazeta określa tę decyzję jako „bezprecedensową sankcję”, która przerwie eksport 450 000 baryłek dziennie, sprzedawanych przez Iran Unii Europejskiej (18% jego całkowitego eksportu):

Problemem pozostaje fakt, że nacisk gospodarczy UE może nie wystarczać tak długo, jak Turcja i główne potęgi handlowe Azji – Chiny, Japonia oraz Południowa Korea – będą odmawiały zastosowania jakiegokolwiek embarga lub sankcji. To samo dotyczy Rosji – a prezydent Dmitrij Miedwiediew jasno powiedział przywódcom Unii, że jego kraj nie ma dyplomatycznych problemów z Iranem.

Pozostali laureaci byli nieobecni, gdyż Syryjka Razan Zeitouneh, obrończyni praw człowieka i blogerka, żyje obecnie w ukryciu, a syryjski satyryk polityczny Ali Farzat schronił się w Kuwejcie po napaści na niego dokonanej przez zwolenników reżimu Baszara al-Assada. Nagroda została też przyznana pośmiertnie Mohamedowi Bouazizi, którego samospalenie zaczpoczątkowało rewolucję w Tunezji.

„Europa przez lata przymykała oczy na dyktatury w krajach arabskich” i przyznanie w tym roku nagrody „jest symbolem poczucia winy”, uważa hiszpański dziennik. Niemniej, mimo potępienia przez Parlament Europejski represji w Syrii, „Bruksela jak dotąd jeszcze nie dała wyraźnej odpowiedzi Assadowi”, a w „Unii jest jeszcze sporo do zrobienia, aby w sposób adekwatny odpowiedzieć na procesy demokratyczne toczące się w krajach arabskich”.

Wszystko dzięki umowie o małym ruchu granicznym, którą dziś podpiszą w Moskwie ministrowie spraw zagranicznych Rosji i Polski. „To pierwszy konkretny sukces Moskwy w stosunkach z UE, którym rosyjska dyplomacja może się pochwalić. Rosja od lat nie zawarła z Unią żadnej umowy, […] dialog między nami był [dotąd] głównie rytualny”, podkreśla w wypowiedzi dla GW polski dyplomata. Szef rosyjskiej dyplomacji Siergiej Ławrow wyraża zaś nadzieję, że umowa będzie „zwiastunem [wprowadzenia] pełnego ruchu bezwizowego między Rosją a Unią”.

W Mołdawii – kraj ten chciałby przystąpić do UE i należy do Partnerstwa Wschodniego – wciąż mówi się o „wydarzeniach, które nie mają miejsca”, komentuje dziennik. Kilka nieudanych prób wyboru prezydenta, nieważne referendum w sprawie wyborów powszechnych… nic się już nie udaje. „Brawo, politycy! To kiedy się spotykamy? Mamy kilka spraw do załatwienia…”, grzmi Timpul.

Pod koniec października poseł lewicowej partii Die Linke zapytał niemiecki rząd o eksport technologii informacyjnych do krajów rządzonych przez reżimy autorytarne i dyktatorskie, podał przykład właśnie Utimaco. „W wielu państwach technologie inwigilacyjne stanowią podstawowy instrument represji”, oświadczył, wzywając do ściślejszej kontroli eksportu.

Oficjalny dziennik China Daily stwierdza natomiast, że „Chiny nie mogą być zbawcą Europy ani panaceum na wszystkie jej bolączki, ale zrobią wszystko, co w ich mocy, wyciągając do niej przyjazną dłoń. Jednak przyjaźń nie działa w jedną stronę. Chiny zainwestowały już znaczne kwoty w europejskie obligacje i chciałyby otrzymać jakieś gwarancje, że dokonane przez nie inwestycje są pewne”.

Ale, „nie udało mu się osiągnąć swoich celów”. Gazeta opatruje artykuł na ten temat tytułem „społeczeństwo szwajcarskie opowiada się za nową polityką środka”. Jest ono „wyraźnie zaniepokojone praktykami wyborczymi [zwłaszcza ostrymi kampaniami plakatowymi skierowanymi przeciwko imigrantom], które nie pasują do wizerunku spokojnego kraju. […] W gruncie rzeczy SVP utrwala obraz twardej prawicy w chwili, gdy kraj czuje, że w obliczu coraz trudniejszej i coraz bardziej niepewnej, a na to się zanosi, sytuacji gospodarczej, potrzebne będą rozwiązania centrowe”.

Największymi zwycięzcami wyborów są według gazety nowa Partia Mieszczańsko-Demokratyczna (BDP), powstała w wyniku rozłamu w SVP, znacznie spokojniejsza niż tamta, z 9 mandatami (+9) w Radzie Narodowej, oraz Zieloni-Liberałowie, którzy odeszli od Zielonych, również w wyniku rozłamu, z 12 mandatami (+9). Szwajcarski dziennik zauważa, że są to ugrupowania, które „stają się nowym centrum […], wprawdzie niezbyt silnym pod względem liczby mandatów, ale dostatecznie mocnym, by nadać sytuacji nową dynamikę. Skomplikuje to w znacznej mierze rozmowy w sprawie powołania w grudniu Rady Federalnej [rządu]”.

Lizboński dziennik może już ujawnić, że portugalski bank państwowy ma obecnie w depozycie 1,3 milarda euro libijskich aktywów zdeponowanych na czterech kontach, które zostały zablokowane w marcu br., gdy społeczność międzynarodowa nałożyła sankcje na ówczesny reżim Kaddafiego. Pierwsze z tych kont założone zostało w 2008 r., po tym gdy libijski dyktator zlikwidował swoje lokaty w Szwajcarii w odwecie za zaaresztowanie i uwięzienie jego syna w tym kraju.

Redaktor naczelny Gazety Wyborczej, Adam Michnik, jeden z przywódców polskiej demokratycznej opozycji w czasach komunistycznych napisał: „Śmierć Muammara Kaddafiego nie jest więc dla mnie powodem do radości. Jest powodem do namysłu nad naturą świata, w którym żyjemy wraz z dyktatorami. Kaddafi wydawał się niezniszczalny. Szantażował i upokarzał cały świat. (…) Rządy europejskie nieraz też rzucał na kolana (…) Wierzył w przemoc i kłamstwo; liczył, że to wystarczy. Przeliczył się”. Michnik dodaje, że ta śmierć to był „sygnał wysłany narodom poddanym tyranii: dyktatury nie są bezkarne, dyktatorzy nie są nieśmiertelni”.

Negocjacje w sprawie ich uwolnienia były prowadzone przez szwedzkiego ministra spraw zagranicznych, Carla Bildta. Ale jest on, jako były członek Rady Nadzorczej Lundin Oil, spółki naftowej prowadzącej interesy w Etiopii, mocno krytykowany za brak zaangażowania we wspieraniu tych, na których temat miał rozmawiać. „Nasz minister spraw zagranicznych, który generalnie dużo mówi, tym razem nabrał wody w usta”, komentuje Svenska Dagbladet. A więc, trzeba zapytać, „co są tak naprawdę warte szwedzkie wystąpienia w sprawie praw człowieka i te miliony koron z kieszeni podatników na pomoc dla Etiopii? Jeśli nie jesteśmy gotowi, walczyć o wolność prasy i życie dwóch szwedzkich dziennikarzy w sposób otwarty i agresywny, to z czego mamy być dumni?”.

Jak to zauważył Herman Van Rompuy, Europa znalazła się w takiej sytuacji, że nie jest już w stanie dalej płacić na swój model społeczeństwa opiekuńczego. Co gorsza, jej dolegliwości związane z zadłużeniem mogą doprowadzić do efektu domina, czyli ‒ „gdy greckie banki padną, to francuskie banki padną, a wtedy, to amerykańskie banki padną…”. Washington Post, kiedy zauważa, iż „kopanie puszki wzdłuż drogi” było, jak dotąd, jedyną odpowiedzią na wszystkie problemy, tylko tę mroczną wizję podziela. I, jak ostrzega gazeta, „dzień europejskiego rozrachunku za kryzys finansowy jest już blisko”. Rządy krajów członkowskich UE „będą musiały znaleźć wspólną płaszczyznę i to szybko, bo jeśli nie, to pani Merkel i pan Sarkozy oraz ich koledzy zapiszą się w historii jako ci przywódcy, którzy doprowadzili Europę i świat na skraj gospodarczej przepaści – i jeszcze dalej”. 

Dla Gazety Wyborczej, jest to oczywisty sygnał, że Ukraina powraca do autorytaryzmu. „I kto nazywał Aleksandra Łukaszenkę‘ostatnim dyktatorem Europy’? Optymiści. Bo oto rodzi się następny – na Ukrainie, która zaledwie siedem lat temu tak radowała świat wesołą, barwną i przede wszystkim pokojową pomarańczową rewolucją”, zauważa w swoim komentarzu redakcyjnym warszawski dziennik, nawiązując do wydarzeń, które doprowadziły do demokratycznych zmian w tym kraju i do zwycięstwa Tymoszenko nad Janukowyczem.

Konstantin Bondarenko, szef Instytutu Polityki Ukraińskiej w Kijowie spekuluje  w Rzeczpospolitej, że Tymoszenko może odzyskać wolność, jeśli parlament w Kijowie przyjmie zaproponowane zmiany w kodeksie karnym i usunie zeń artykuł, na podstawie którego była premier została skazana. Wyrok – surowo krytykowany w całej Europie – może okazać się główną przeszkodą na drodze do podpisania i ratyfikowania umowy w sprawie stowarzyszenia i strefy wolnego handlu, którą Bruksela i Kijów miały nadzieję podpisać przed końcem roku. Według brytyjskiego Guardiana, "wyrok więzienia dla byłej premier sprawia, że Kijów będzie podatny na presję ze strony Unii, zwłaszcza, że Ukraina jest współorganizatorem Euro 2012".

Natomiast media amerykańskie wyrażały przekonanie, że jest niewinna. [...] Aby przeciwstawić się włoskim i brytyjskim środkom masowego przekazu, rodzina Knoxów uzyskała pomoc biura prasowego, które przesłało do Stanów Zjednoczonych wizerunek amerykańskiej dziewczyny jako ofiary niesprawiedliwości”. Sprawa przyciągnęła nawet uwagę szefowej amerykańskiej dyplomacji Hillary Clinton, która zapewniła pełne wsparcie dla rodziny Knoxów. Natychmiast po ogłoszeniu wyroku amerykański departament stanu wyraził swoją satysfakcję. Tylko jedna osoba została jak dotąd skazana za morderstwo popełnione na Meredith Kercher – urodzony na Wybrzeżu Kości Słoniowej Rudy Guede, pokątny sprzedawca narkotyków i włóczęga, który w 2008 r. został skazany na 30 lat więzienia.

Gorzej poszło z Białorusią, która ostatecznie odrzuciła zaproszenie do udziału w szczycie, który w przyjętej deklaracji potępił łamanie praw człowieka w tym kraju. Jednocześnie premier Donald Tusk zaoferował Białorusi pomoc w modernizacji kraju o wartości 9 mld dolarów w zamian za zwolnienie więźniów politycznych i przeprowadzenie wolnych, demokratycznych wyborów.

Według Svenska Dagbladet, szczyt nie zdołał nakłonić tych krajów Europy Środkowej do podjęcia reform w zamian za perspektywę akcesji do UE. Szwedzki dziennik wywodzi jednak, że poprzez tańsze i mniej skomplikowane procedury udzielania wiz, jak też wspieranie społeczeństwa obywatelskiego Unia powinna „bezpośrednio zwracać się” do obywateli tych krajów. „To może wpłynąć na tworzenie oddolnej presji w kierunku zmian”.

Tymczasem inna polska gazeta – Rzeczpospolita – nie ma złudzeń. W jej ocenie szczyt był „mało istotny dla Europy”, gdyż „dla większości Europejczyków państwa takie jak Białoruś, Azerbejdżan czy Mołdawia są od Starego Kontynentu równie oddalone – nie geograficznie, lecz mentalnie – jak Bangladesz czy Gujana”.

Dlatego też dwie trzecie z 35 omawianych rozdziałów wciąż jest negocjowanych. Zamach bombowy, który w tym samym dniu miał miejsce w Ankarze (trzech zabitych), nie przeszkodził obecności Güla w Berlinie, pozwolił on sobie przypomnieć Wulffowi, że zasada „pacta sunt servanda” – umów należy dotrzymywać – powinna być również stosowana wobec Turcji. Jeśli rozmowy z UE zakończą się porażką, zauważa dziennik, to „nowy tygrys z Bosforu”, szesnaste mocarstwo gospodarcze świata, może, zniechęcone, samo cisnąć w kąt europejską teczkę.

Według dziennika La Repubblica, Ankara w Berlinie „już powiedziała Europie adieu […] Europa i Azja nigdy nie wydawały się tak oddalone jak teraz”, pisze rzymska gazeta. „Turcja pozostawiona w poczekalni u drzwi Europy, po raz pierwszy stwierdziła ustami szefa państwa, umiarkowanego islamisty Abdullaha Güla: ‘przyjmiemy, iż nie zostaniemy członkiem Unii Europejskiej, jeśli mieszkańcy choćby jednego z jej krajów nas nie zechcą i uznają nas za obciążenie’”.