Z planów tych nic nie wyszło, bo chiński premier Wen Jiabao już na wstępie dał do zrozumienia, że wszelkie próby wywierania nacisku na Pekin spalą na panewce, bo gdyby kurs juana uwolnić, mogłoby to doprowadzić do społecznych niepokojów. Wszystko wskazuje zatem na to, że przedsiębiorcy z Państwa Środka dalej będę rozkręcać lukratywne biznesy w Europie, a koncerny europejskie nie będą mogły liczyć w tej mierze na wzajemność, tylko napotykać bariery.

Wielu ekspertów coraz głośniej ostrzega przed brakiem równowagi w obopólnych stosunkach, którą odzwierciedla ogromny deficyt Unii w handlu z Chinami, przekraczający już 130 mld euro.

„Unia prowadziła przez kilka lat politykę przyciągania Pekinu i nie stawiała przy tym żadnych warunków, a teraz poniosła całkowite fiasko… Chińscy inwestorzy hulają w Europie, a Europejscy są często spławiani z Chin”, ubolewał François Godement, francuski ekspert European Council on Foreign Relations (Europejskiej Rady Stosunków Międzynarodowych) na łamach Gazety Wyborczej, zalecając podjęcie „twardej gry”.

Istotnie w ostatnim czasie chińskie koncerny zaczęły kuchennymi drzwiami wchodzić do Europy. Najpierw to one rzuciły koło ratunkowe tonącej w długach Grecji, a Pekin obiecał miliardowe inwestycje w infrastrukturę (między innymi modernizację greckiej kolei). Wykupił też za ponad 3 miliardy port kontenerowy w Pireusie. W aspirującej do Wspólnoty Serbii Chińczycy wybudują most na Dunaju.

Cóż więc robić? Unia może pójść w ślady Stanów Zjednoczonych i podwyższyć, lub wprowadzić nowe, cła na chińskie produkty. A także nadal wywierać presję na Pekin, by pozwolił na aprecjację własnej waluty. Jednak zdaniem Fareeda Zakarii, redaktora naczelnego tygodnika Newsweek, to walka z wiatrakami.

Nawet jeśli juan zyska 20% na wartości, nie uczyni to amerykańskich czy europejskich przedsiębiorstw bardziej konkurencyjnymi, a tanie produkty ze Wschodu nie znikną z półek sklepów w USA i Europie. Co najwyżej chińskie podkoszulki zastąpią te wytwarzane w Wietnamie czy w Bangladeszu.

Zakaria wskazuje też na dużo poważniejszy problem niż zalew taniej produkcji z Chin. Chodzi o rosnącą z każdym rokiem ich konkurencyjność w dziedzinie wykształcenia i gospodarki opartej na wiedzy. Po gigantycznych projektach infrastrukturalnych, Pekin zaczął bowiem mocno inwestować w potencjał ludzki: w ciągu 10 lat nakłady na rozwój edukacji potroiły się, liczba wyższych uczelni podwoiła, a liczba studentów zwiększyła pięciokrotnie.

Jeśli wziąć pod uwagę fakt, że – jak wylicza noblista Robert Fogel – pracownik z wyższym wykształceniem jest trzy razy bardziej wydajny od tego z podstawowym, to obecne problemy z gospodarczą ekspansją Chin wydaję się jedynie przygrywką do prawdziwej batalii, która rozegra się za kilkanaście lat.

Dziennikarze europejscy, którzy ostatnio przyjechali do kraju nad Bosforem na spotkanie poświęcone turystyce i środowisku, byli przesiąknięci pewnymi stereotypami – to państwo zamknięte, zbyt tradycjonalistyczne, może nawet niebezpieczne. Szybko jednak odkryli, że Turcja nie musi wstępować do Europy, bo Europa jest w niej w wyraźny sposób obecna.

Widać to na ulicach, w obyczajach, w bogactwie języków tutejszych mieszkańców. Także w ruinach zabytków sprzed 2000 lat – Perge, Aspendos, Side – które kryją w sobie więcej europejskich dziejów, niż można by sądzić, gdy się patrzy na łażące dziś po nich salamandry i kozy. W łatwości, z jaką kierowcy autobusów pobierają opłatę za przejazd w euro, a resztę wydają w tureckich funtach, walucie prawie tak samo silnej. W autentycznej trosce o ochronę środowiska.

Dlaczego Turcja jest odwieczną kandydatką do wciąż odkładanego ślubu? Czy UE na siłę doszukuje się w narzeczonej wad? Czy może narzeczona zanadto grymasi? Wina leży po obu stronach: Wspólnota nie zamierza się tłumaczyć, dlaczego trzyma zamknięte drzwi, a Turcy nie chcą zbyt zadufanego w sobie małżonka.

„Gdyby Europa powiedziała nam dziś ‘wchodźcie’, nie jestem wcale pewien, czy odpowiedź brzmiałaby ‘tak’”, mówi młody dziennikarz. To tłumaczy nieobecność na budynkach publicznych europejskiej flagi, wszechobecnej w Mołdawii, która też puka do drzwi Unii, ale nie ma jeszcze oficjalnego statusu kraju kandydującego.

Według niedawno przeprowadzonego sondażu tylko 40% Turków chciałoby przystąpienia do UE, wobec 60% przed trzema laty. A większość młodych absolwentów szkół uważa, że z Europy przywędrowałyby wyłącznie plagi kapitalistycznego Zachodu – swoboda obyczajów, alkohol, pewna niefrasobliwość.

Słowem: gdy kochasz kogoś, kto bez przerwy szuka w tobie wad, stwierdzasz w końcu, że niekoniecznie musisz dzielić z nim życie. Chyba że jedno powie wreszcie bez ogródek drugiemu, o co mu tak naprawdę chodzi.

Iulia Badea- Guéritée

Te afery umacniają stereotyp, zgodnie z którym kraje romańskie i Europy Środkowej są najmocniej dotknięte korupcją, zresztą poświadcza to co roku organizacja pozarządowa Transparency International. Ale nie łudźmy się: jeśli u tych „złych uczniów” afery z hukiem wychodzą na jaw i trafiają na czołówki gazet, to gdzie indziej korupcja na małą skalę jest dużo bardziej rozpowszechniona. Trudno ją wykorzenić, bo pleni się niejako za zgodą obywateli, którzy mniej lub bardziej się do niej dostosowują ‒ i to do tego stopnia, że są nawet gotowi ponownie wybierać przekupnych polityków.

Choć, z grubsza biorąc, UE całkiem dobrze sobie z tym radzi, to jednak daleko jej do tego, aby mogła świecić przykładem (tylko połowa spośród 27 państw członkowskich figuruje wśród trzydziestu krajów niedotkniętych tak bardzo korupcją). O ile tam, gdzie panował komunizm, można jeszcze szukać pewnych okoliczności łagodzących w zaburzeniach minionego dwudziestolecia, to jednak we Francji, Włoszech czy Wielkiej Brytanii nie sposób o nich mówić. A w takim razie trudno i od krajów zabiegających o członkostwo domagać się, aby były bez zarzutu. J.S.

„Jeżeli nie uzyskamy zapewnienia, że żaden komisarz europejski ani rzecznik nie ma prawa wypowiadać się publicznie w żadnej sprawie, zawiesimy nasz głos i zablokujemy działania Rady Europejskiej”.

Po początkowej konsternacji, Bruksela usiłowała załagodzić sytuację. Tylko przewodniczący frakcji socjalistów w Parlamencie Europejskim, Martin Schulz, wezwał Komisję Europejską do właściwej reakcji na żądanie założenia jej knebla. Dziennik La Stampa zauważa, że Berlusconi nie po raz pierwszy zwraca się przeciwko Unii Europejskiej, ale jeszcze nigdy nie posunął się tak daleko.

„Szef mediów nienawidzi, a włoska debata publiczna to mieszanka jadu i nonsensu”, napisała turyńska gazeta. Natomiast Il Giornale nie szczędzi swemu właścicielowi pochwał i grzmi: „Słowa Berlusconeigo wypowiedziane w Gdańsku trzeba postrzegać w szerszej perspektywie historycznej […] Za każdym razem, kiedy wyzbywa się on zdrowego rozsądku, odnajduje nowe siły do obalania świętości i łamania stereotypów”.

„Czy będziemy świadkami ogólnoświatowej solidarności?” – zastanawia się Cotidianul, który przypomina, że Polska jest jedynym krajem spośród dziesięciu nowych członków, tych, którzy weszli do UE w 2004 roku, gdzie w pierwszym kwartale 2009 zarejestrowano niewielki wzrost gospodarczy – na poziomie: 0,8 procent.