Dochodzenie rozpoczyna się tydzień po tym, jak podobną procedurę uruchomiła amerykańska Komisja ds. Papierów Wartościowych i Giełdy. Spółki te, jeśli zostanie udwodniona im wina, mogą zostać ukarane dotkliwymi karami finansowymi, a ich obecne i przyszłe kontrakty z rządem zostaną unieważnione. Według Wall Street Journal, dochodzenie to „rzuca cień na zamiary tych firm zwiększenia swojej obecności w kraju z największymi zasobami ropy naftowej w Afryce”.

Dotyczy to w szczególności firmy ENI, która była największą spółką wydobywczą w Libii rządzonej przez Kaddafiego, i która szybko odzyskała swoją pierwszoplanową pozycję po upadku dyktatora. Jej obecny udział wynosi około 14% wydobywanych zasobów. Spółka planowała zainwestować 30 miliardów dolarów i podwoić te nakłady w następnej dekadzie.

Jedyny problem polega na tym, że w te dni, kiedy mocno wieje, magistrala energetyczna Północ-Południe jest przepełniona i energia elektryczna jest automatycznie przekierowywana na Wschód, do Polski i Czech. Ale w takich przypadkach i w tych krajach sieci są przeciążone, bo zostały zaprojektowane, aby realizować stały i nieprzerwany przesył. Polska rozważa więc zainstalowanie na granicy przesuwników fazy, aby odbierać tylko tyle elektryczności, ile potrzebuje. Niemcy byliby wówczas zmuszeni przerywać funkcjonowanie swoich turbin, a dla uzupełnienia niedoborów energii na południu kraju importować ją z Francji, a ta pochodzi z elektrowni jądrowych…

Problem nasiliłby się jeszcze bardziej, gdyby Czechy miały pójść za przykładem Polski, by ochronić swoją sieć, uściśla FTD. Ale na razie ten mały kraj, który jest jednym z czołowych eksporterów energii w UE, przewiduje zainwestowanie 2,5 miliarda euro w rozwój tejże sieci.

Te dane mogą ostudzić oczekiwania, że Polska uniezależni się od importu rosyjskiego gazu na najbliższe 300 lat, jak to mogło wynikać z zeszłorocznych prognoz amerykańskiej Agencji ds. Energii – Energy Information Administration (EIA), która oceniała, że polskie złoża tego minerału wynoszą 5,3 bln metrów sześciennych.

Rzeczpospolita ostrzega, że gdyby nawet maksymalne zasoby gazu łupkowego w Polsce były wciąż na poziomie 1,92 bln metrów sześciennych, to ten raport może „ograniczyć zapał krajowych i międzynarodowych koncernów do inwestowania wielkich pieniędzy w koncesje wydobywcze i próbne wiercenia”.

W mniej pesymistycznym tonie ten konserwatywny dziennik zauważa, że ‒

choć Polska może nie stanie się liczącym się na świecie eksporterem gazu, ale to, co zostało udokumentowane i określone jako możliwe do wydobycia, zapewniłoby nam pokrycie pełnego zapotrzebowania na błękitne paliwo w okresie od 35 do 65 lat! Perspektywa jeszcze kilka lat temu nie do uwierzenia.

Tak więc ASN nie żąda „natychmiastowego zatrzymania” jednego z 58 reaktorów francuskich, ale domaga się „wzmocnienia, tak szybko, jak to będzie możliwe, solidności” obiektów „aby dostosować je do sytuacji ekstremalnych”. Le Figaro wyjaśnia dalej, że „celem tych prac jest lepsze zabezpieczenie reaktorów w obliczu akumulacji wyjątkowych zjawisk naturalnych, przedłużonej utraty dostępu źródeł elektrycznych albo zimna”.

„Ci, którzy zajmują się eksploatacją największego zespołu siłowni jądrowych w Europie, otrzymali czas do 30 czerwca na przedstawienie Urzędowi Bezpieczeństwa Jądrowego propozycji poprawek dotyczących zarządzania kryzysem, komunikacji, ochrony reaktorów i dostarczania wody”, precyzuje Le Monde.

ASN domaga się również utworzenia „sił szybkiego reagowania w kwestiach jądrowych”. Byłby to rodzaj „pogotowia ratunkowego pozwalającego na wysyłanie ludzi i sprzętu do miejsc awarii w okresie krótszym niż 24 godziny. Takie pogotowie powinno zostać utworzone do 2014 r.”, pisze dalej dziennik. Koszt tych prac, oceniany na 40 mld euro przed katastrofą w Fukushimie w marcu 2011 r., został ponownie oszacowany na 50 mld euro przez EDF, francuskiego dostawcę elektryczności. 

W swoim artykule redakcyjnym NRC wzywa rząd do tego, aby znalazł „inne sposoby zapewnienia niezbędnej dywersyfikacji energetycznej, oczywiście, na ile to tylko możliwe, w obrębie współpracy europejskiej. [...] Trudno jest wyobrazić sobie, aby można to było osiągnąć w sposób nieuciążliwy dla środowiska, a jednocześnie bez zastosowania energii jądrowej”. Tym niemniej w liście otwartym 69 profesorów wysuwa argumenty przeciw elektrowni, która, gdyby powstała, byłaby „niepotrzebna, kosztowna, nieopłacalna i nietrwała”.

Dziennik podkreśla jednak, że Nord Stream, będący owocem partnerstwa przemysłowego między rosyjskim gazowym gigantem a największymi europejskimi koncernami (E.ON, BASF, GDF Suez, Gasunie), pozostaje w równym stopniu projektem politycznym, „gdyż już sama jego trasa jest aktem nieufności wobec Polski i trzech krajów bałtyckich – przechodząc pod Morzem Bałtyckim, omija on te cztery kraje członkowskie UE, co można uznać za wyraz lekceważenia” ze strony jego projektodawców. Gazprom, uczestniczący także w europejsko-rosyjskim konsorcjum budującym South Stream, który omija Ukrainę, a więc już choćby przez to „nie może pozbyć się wizerunku zbrojnego ramienia Rosji”, dodaje Le Monde.

A jednak, jak zauważa Newsweek Polska, „Władimir Putin myli się, sądząc, że za pomocą gazociągu idącego po dnie Bałtyku będzie dyktował europejską politykę”. To raczej kraje zachodnie będą mieć dzięki Nord Streamowi większy wpływ na politykę Kremla. Dlaczego? Ponieważ, jak wyjaśnia polski tygodnik, niemieckie i rosyjskie firmy mają ten sam cel: „zdominowanie europejskiego rynku gazu”. Plan Gazpromu jest ambitny i dalekosiężny, ma na celu podbój francuskiego i brytyjskiego rynku oraz dostarczanie gazu do Austrii i na Bałkany poprzez rurociąg South Stream. Ale będzie to w coraz większym stopniu uzależniać Rosję „od współpracy z europejskim biznesem” i zmusi ją, czy on sama tego chce, czy nie, do poddania się europejskim regulacjom. 

„Firmy poszukujące gazu płacą fachowcom fortunę, inwestują w sprzęt i zatrudniają na potęgę”, cieszy się warszawski dziennik. Zdaniem ekspertów przy jednym odwiercie średnio potrzeba od 30–35 pracowników, co – przy tysiącu planowanych szybów – daje liczbę około 35 tysięcy ludzi. Dziesiątki tysięcy innych znajdą zajęcie przy ich obsłudze; chodzi o gastronomię, zaplecze hotelowe i specjalistyczne analizy. W sumie, zdaniem DGP, w „nowej branży” zatrudnienie znaleźć może nawet 100 000 osób, zarobki najlepszych ekspertów od wierceń sięgną nawet 40 000 złotych (ok. 10 000 euro) miesięcznie.

„Zobaczyć, jak polscy inspektorzy KE zabierają komputer rosyjskiemu wiceprezesowi EuRoPol Gazu (w 48% należy do Gazpromu) Jurijowi Kałużskiemu... Bezcenne”, entuzjazmuje się rozmówca Gazety Wyborczej. Jeśli oskarżenia o manipulowanie rynkiem zostaną potwierdzone, to takie przedsiębiorstwa jak niemiecka RWE lub E.ON będą musiały zapłacić kary w wysokości około 10 % ich rocznych obrotów.

„Zależność Europy od Gazpromu rośnie”, martwi się GW i ostrzega, że przed końcem tego roku ruszy Gazociąg Północny, którym Gazprom będzie zaopatrywał Niemcy, i że wkrótce, dzięki rurze South Stream, rosyjski potentat może „zamknąć wnyki monopolu rosyjskiego gazu w Europie Środkowej”. „Czyżby to było niespodzianką?”, dziwi się Die Presse. „Na razie jakakolwiek alternatywa jest zbyt kosztowna. Polityka klimatyczna zmusza do zamykania elektrowni węglowych, a katastrofa w Fukushimie ostudziła ‘renesans jądrowy’”.   

Handelsblatt uważa natomiast, że przeciwnie, pozycja Niemiec w wyścigu po „skarb, jakim jest libijska ropa”, wydaje się zagrożona. Według niemieckiego dziennika ekonomicznego, Turcja, która właśnie zaproponowała rebeliantom pomoc w wysokości 300 milionów dolarów, „wygrała etap”. Włochy, a to one „budowały instalacje do wydobywania ropy w Libii”, są na dobrej pozycji, ale Nicolas Sarkozy „nie zgodzi się”, aby ustąpić miejsca firmom włoskim. Przedsiębiorstwom niemieckim „nie będzie łatwo to rozegrać”, pisze dalej Handelsblatt, ponieważ rząd w Berlinie „zepsuł start niemieckiego przemysłu” w tym wyścigu.

A to dlatego, że eksperci, którzy badali w rekordowym tempie, wystarczyło sześć tygodni, „zasadność i stan techniczny” elektrowni, aby ustalić okres ich funkcjonowania, byli skazani jedynie na dane dostarczone im przez przemysł energetyki jądrowej. Jeszcze nie wiadomo, ile elektrowni atomowych zostanie w rezultacie zamkniętych. Dla TAZ, „jedynym celem komisji było dostarczenie Angeli Merkel argumentów naukowych i moralnych do wycofania się z produkcji energii jądrowej”. Według gazety, komisje przedstawiły raport, który „zostanie dość szybko wykorzystany przez grupy nacisku związane z produkcją takiej energii dla ich własnych interesów”.

Uzyskane przez WikiLeaks dokumenty mogą świadczyć, że w latach 2005–2008 Stany Zjednoczone zamierzały popchnąć Włochy ku energetyce jądrowej, by ograniczyć ich zależność w dziedzinie energii od Rosji i od wpływów partnerstwa włoskiego koncernu ENI z rosyjskim Gazpromem. W tym celu Waszyngton podjął długotrwałą rywalizację z francuskim EDF-Areva, któremu sprzyjały uprzywilejowane stosunki z wieloma przedsiębiorstwami włoskimi. Na koniec – jak pisze L’Espresso – lobbyści amerykańscy zdołali przekonać Rzym do porzucenia ustalonych przez Unię Europejską. kryteriów bezpieczeństwa nowych elektrowni jądrowych na rzecz bardziej elastycznych norm Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (ODCE). Było to zwycięstwo amerykańskiego przedsięwzięcia „odniesione kosztem bezpieczeństwa Włochów”.