projekt Komisji przewiduje ustanowienie podatku od transakcji finansowych w całej UE, w wysokości 0,1% wartości akcji i obligacji oraz 0,01% od innych produktów finansowych. [Danina ta] mogłaby przynieść 57 miliardów euro, jeśli by obowiązywała we wszystkich krajach Wspólnoty.

Tego zaś, jak zauważa gazeta, nie osiągnięto:

Dziewięć krajów, w tym Niemcy i Francja, bronią swojej propozycji. Ale inne, jak Wielka Brytania, są jej przeciwne, gdyż obawiają się, że może się ona przyczynić do delokalizacji działalności finansowej.

Premier Zjednoczonego Królestwa już zresztą wyraził swój sprzeciw podczas szczytu, o czym, cytując Davida Camerona, poinformował Telegraph:

Podatek od transakcji finansowych jest złym pomysłem: [...] spowodowałby zwiększenie kosztów emerytur i utratę wielu miejsc pracy. Podatek ten uczyniłby Europę mniej konkurencyjną, będę go więc zwalczał za wszelką cenę.

Dyrektywa drastycznie zawęża definicję kapitału własnego banku i zdecydowanie zwiększa wymagany pułap, tak aby każda instytucja posiadała rezerwę funduszy umożliwiającą absorpcję wstrząsów. Według Europejskiej Instancji Bankowej, stu największym bankom europejskim brakuje obecnie około 485 miliardów euro, aby spełniały warunki Bazylei III.

Projekt przewiduje, że każdy bank zachowa 7% swojego kapitału w formie depozytu. Wielka Brytania pragnie podniesienia tego wymogu, aby zwiększyć depozyty swoich banków. Francja ze swojej strony chce, aby fundusze zaangażowane w ich firmach ubezpieczeniowych mogły być odliczane. W istocie, jak zauważa Le Figaro,

zapowiadają się bardzo ożywione debaty, które mogą doprowadzić do odroczenia przyjęcia tekstu, co jest przewidziane na 15 maja. Porażka zdaje się jednak nie do pomyślenia, gdyż Europa musi teraz udowodnić, że posuwa się do przodu na drodze wzmacniania jej systemu bankowego.

W ubiegłym tygodniu, Le Monde poinformował, że komisarz europejski ds. rynku wewnętrznego, Michel Barnier, zamierza zapytać banki, w jaki sposób spożytkowały tysiąc miliardów euro, które uzyskały od Europejskiego Banku Centralnego, dla ochrony przed kryzysem kredytowym.

Według Panelu ds. Rozruchów Społecznych i Ofiar , niezależnej grupy powołanej przez rząd

rozruchy napędzane były szeregiem czynników – niewiele miano młodzieży do zaproponowania, niedobrze było z wychowaniem, porażkę poniósł system sprawiedliwości, resocjalizacja przestępców, policja ze swoją podejrzliwością i materializmem.

Bezpośrednią przyczyną zamieszek była śmierć w Tottenhamie, dzielnicy Północnego Londynu, młodego mieszkańca Marka Duggana, zastrzelonego przez policję czwartego sierpnia. Od szóstego do dziesiątego sierpnia rozruchy rozprzestrzeniły się i objęły szereg londyńskich dzielnic oraz regionów i miast w całej Anglii. Według panelu „kluczem do uniknięcia takich zdarzeń w przyszłości jest zapewnienie właściwego funkcjonowania społeczności lokalnych”, pisze Guardian, dodając przy tym, że

Zalecenia sugerują wprowadzenie systemu kar dla szkół, które nie nauczą uczniów płynnie czytać; zapewnienie wcześniejszego i lepszego wsparcia dla rodzin z problemami; rozpoczęcie programu ‘obietnica pracy dla młodzieży’, aby zapewnić zatrudnienie większej liczbie młodych ludzi; a także to, by szkoły podstawowe i średnie ‘dokonywały regularnych sprawdzianów siły charakteru swoich podopiecznych'.

Wielka Brytania z wielkim sceptycyzmem obserwuje operację w sprawie Grecji i nową niemiecką siłę, niemal hegemoniczne roszczenia Berlina. W taki sam podejrzliwy sposób Niemcy spoglądają na tę Wielką Brytanię, która nie może zrozumieć politycznej, ekonomicznej i historycznej logiki zjednoczonej Europy. 

Süddeutsche Zeitung zauważa, że odmawiając dyskusji na temat wzajemnych obaw, jak też kwestii dotyczących przyszłości Europy, uczestnicy konferencji doskonale zilustrowali nieufność panującą pomiędzy Niemcami i Brytyjczykami, tymi dwoma krajami, „które drążą tunele zamiast budować mosty”.

Według wielu wyższych urzędników wtajemniczonych w te negocjacje, polityczne porozumienie dotyczyło francuskiego komisarza ds. rynku wewnętrznego Michela Barniera, będącego utrapieniem brytyjskiego ministerstwa skarbu. Miał on zastąpić brytyjską baronową Ashton na stanowisku szefa unijnej dyplomacji.

Londyński dziennik ujawnia, że plan tej roszady został przygotowany wraz z zespołem José Manuela Barroso, przewodniczącego Komisji Europejskiej, ale entuzjazm przygasł z powodu obaw, że Parlament Europejski przeciwstawi się temu posunięciu. Jednakże rzecznik Barroso zaprzeczył doniesieniom i oświadczył, że przewodniczący UE „nigdy nie miał i nie ma zamiaru proponować takiej zmiany”. Jakkolwiek

szereg wtajemniczonych osób twierdzi, że zmiany w Komisji były poważną i prawdopodobną opcją w trakcie intensywnych pertraktacji dyplomatycznych poprzedzających grudniowy szczyt. Brytyjczykom ‘podano głowę Barniera na tacy’, stwierdził jeden z rozmówców.

Financial Times zauważa, że

usunięcie Barniera byłoby przyjęte z radością przez wielu potentatów z City i z Westminsteru, ale niektórzy wyżsi funkcjonariusze Zjednoczonego Królestwa uznali, że byłoby to tylko chwilowe wytchnienie. Tymczasem Cameron próbował doprowadzić do wpisania w nowym traktacie trwałych gwarancji chroniących branżę usług finansowych, ale poniósł porażkę.

Według Der Standard ten „dziwny spisek” dowodzi, że konserwatywni szefowie europejskich rządów czują, iż ich polityczna dominacja gwałtownie słabnie. Wiedeński dziennik nie szczędzi krytycznych słów pod adresem Angeli Merkel, gdy pisze:

Wszystko jest już jasne. Manewr się nie udał. Już lepiej kanclerz nie mogła pomóc Hollande’owi. Francuzi mają dość niedotrzymanych obietnic i poddańczych gestów Sarkozy’ego. Nie mówiąc już o tym, że większość z nich nie chce, żeby Berlin dyktował im, kto ma być ich przyszłym prezydentem.

Fakt, że Merkel szuka poparcia u Camerona (który w sprawach euro zbywa ją, jak może) i Rajoya (który właśnie obwieścił, że przekroczy zakładany deficyt), dowodzi, jak bardzo jej pozycja osłabła. Ignorowanie kogoś, kto w niedalekiej przyszłości może zostać prezydentem kraju będącego najważniejszym partnerem, świadczy o niespotykanym od dekad braku instynktu.

Paryska Libération zaś zauważa, że do tego zgrzytu dochodzi w chwili, gdy – jak wynika z sondaży – 41% ankietowanych Francuzów jest przekonanych, że Niemcy „wykorzystują kryzys, by wzmocnić kosztem innych własną gospodarkę”… Jeśli François Hollande zostanie wybrany, „trzeba będzie zacząć od naprawiania szkód”, zauważa dziennik, cytując politologa Sabine von Oppeln. Tym bardziej, że w 2007 r., dwa miesiące przed poprzednimi wyborami, Angela Merkel przyjęła socjalistyczną kandydatkę Ségolène Royal – na wspólnej konferencji prasowej wymieniły na oczach kamer uścisk dłoni.

„Imigracja nie powoduje bezrobocia,” obwieszcza nagłówek w The Independent, w ten sposób reasumując wnioski z raportu Narodowego Instytutu Badań Gospodarczych i Społecznych, który zaprzecza twierdzeniom, jakoby napływ cudzoziemców do Wielkiej Brytanii miał powodować bezrobocie wśród pracowników urodzonych na Wyspach. Według raportu między jednym a drugim „nie ma związku” – nawet teraz, gdy Zjednoczone Królestwo boryka się z najgorszą recesją od kilku pokoleń:

... imigracja odgrywa rolę gospodarczego bodźca, podwyższa całkowity poziom zatrudnienia i w porównaniu z sytuacją, gdy imigracji nie ma, zmniejsza liczbę pobierających zasiłki.

Z kolei we Włoszech, jak zauważa La Stampa, po trzech latach spadków spowodowanych przez kryzys gospodarczy liczba zatrudnionych zaczęła się zwiększać. Ostatnie dane z Narodowego Instytutu Statystyczneg (ISTAT) wskazują na to, że liczba miejsc pracy w tym kraju wzrosła w trzecim kwartale 2011 r. o 39 000. Zatrudnienie wśród imigrantów, których ostatnio z każdym rokiem jest więcej, także szło w górę, choć w wolniejszym tempie – 120 000 miejsc pracy w porównaniu z 167,000 w drugim kwartale 2011 r.

„Czy jest to pozytywnym sygnałem postępującego wychodzenia z kryzysu?”, zapytuje socjolog Luca Ricolfi na łamach turyńskiego dziennika:

Obawiam się, że niestety nie. […] Dzieje się natomiast coś nowego: po latach kryzysu Włosi zaczynają zdawać sobie sprawę z tego, że nie stać ich już na wcześniejszą emeryturę, że nie mogą wybierać tylko najlepszych prac i że muszą przetrwać w oczekiwaniu pomyślniejszych czasów. Nie widzimy jeszcze bezpośredniej konkurencji, ale [pracodawcy] reagują na kryzys obniżaniem popytu na pracowników z zagranicy, bazują też na tym, że już zatrudnieni nie porzucą swoich dotychczasowych miejsc pracy. […] Niepowstrzymany, jak się wydawało, wzrost zatrudnienia cudzoziemców zdaje się zwalniać, jeśli nie wręcz ustawać.

Ale kryzys skłania także coraz większą liczbę bezrobotnych Włochów do zaniechania poszukiwania pracy, zauważa Corriere della Sera, która cytuje dane Eurostatu dotyczące pracujących w niepełnym wymiarze oraz osób potencjalnie aktywnych na rynku pracy. 2,7 milionów Włochów, z całkowitej liczby 8,2 milionów, czyli proporcjonalnie najwięcej w UE, nie pracuje i nie stara się o pracę. Jedyne kraje, w których pesymizm związany z możliwością znalezienia pracy nie jest wręcz obezwładniający to Niemcy, Francja i Belgia.

Według francuskiego dziennika ekonomicznego to nieuzgodnione oświadczenie w przededniu spotkania 9 stycznia niemieckiej kanclerz z francuskim prezydentem jest błędem popełnionym dlatego, że zbliżają się wybory prezydenckie.

Obraz samotnego rycerza kreowany przez Pałac Elizejski jest więcej niż pomyłką, jest poważnym uchybieniem. Uchybieniem przeciw Europie broniącej wspólnotowego projektu, jedynego sposobu odgrywania istotnej roli na arenie światowej; uchybieniem przeciw francusko-niemieckiej spójności fiskalnej, w czasie wymagającym jak nigdy przedtem, zsynchronizowanego działania tych dwu krajów; wreszcie też uchybieniem wobec samej Francji, która nie ma żadnego interesu w tym, aby utracić nieliczne miejsca pracy w przedsiębiorstwach sektora finansowego, które jeszcze nie przeniosły się do Londynu.

W Niemczech to „solo Sarkozy’ego” zostało wydrwione przez Spiegel-Online, który to portal nazwał tę jego inicjatywę „kukułczym jajem” podrzuconym do niemieckiego gniazdka:

Bombastyczna werbalna otoczka projektu nie może ukryć faktu, że swoim niespodziewanym jednostronnym działaniem Sarkozy niszczy tak często przywoływaną koordynację między Paryżem i Berlinem. Czyżby najbardziej zaawansowana integracja polityki gospodarczej wewnątrz UE i strefy euro także leżała już na deskach? Z tej też przyczyny w Berlinie przyjęto ten manewr ze zdumieniem i irytacją. Rzecznik rządu Steffen Seibert oświadczył niewzruszenie: ‘Cel Niemiec pozostaje wciąż ten sam, to znaczy wprowadzenie tego podatku w całej UE’”.

Dlaczego Sarkozy odgrywa rolę samotnego jeźdźca? Z Barcelony, gdzie wychodzi La Vanguardia, sprawa przedstawia się bardzo prosto – konieczność zaprzeczenia wizerunkowi lokaja Angeli Merkel:

Ostra parodia pary Merkozy, nadana w wieczór przed Nowym Rokiem przez niemiecki kanał ARD, oparta na brytyjskiej karykaturze z lat sześćdziesiątych – Kolacja dla Jednego – streszcza to, w czym tkwi dla Sarkozy’ego zagrożenie. Na rysunku pani kanclerz jako dama z wielkiego dworu siedzącą przy stole bez innych nakryć, prezydent Francji zaś przedstawiony jest jako jej lokaj. Sarkastyczna metafora europejskiego szczytu – Nicolas Sarkozy jest ‘lojalnym sługą’, którego głos wydobywa się spoza ramki, zawsze gotowym do uzupełnienia kieliszka swojej władczyni i do spełnienia jej poleceń: ‘Pani Merkel, czy ta sama procedura co podczas ostatniego szczytu ?’ pyta uniżenie...

Tak więc, powołując się na „Kartę praw podstawowych”, Trybunał podważył ową regulację. Zważywszy, że w 2010 r. dziewięćdziesiąt procent nielegalnych imigrantów dostało się na teren UE poprzez Grecję, Trybunał uznał, że „władze greckie nie są w stanie odpowiednio zarządzać tym napływem uchodźców”, co z kolei powoduje, jak zauważa TAZ, że warunki pobytowe przybyszów są często niedopuszczalne, a okres oczekiwania na rozpatrzenie ich podań wykracza poza granice rozsądku.

Z tej też przyczyny Trybunał uznał, że Londyn i Dublin nie mogą ignorować ryzyka, na które narażają ubiegających się o azyl, gdy wydalają ich do Grecji. W następstwie takiej decyzji państwa te, skoro przebywają w nich uchodźcy, będą już zobowiązane rozpatrzyć ich wnioski, wyjaśnia niemiecki dziennik, według którego Republika Federalna wciąż jednak nie jest jeszcze gotowa do zaakceptowania „ogólnej zmiany systemu dublińskiego”.

Zważywszy, że milion Brytyjczyków mieszka w tym pierwszym kraju i około 50 000 w drugim,

ministerstwo spraw zagranicznych jest zaniepokojone, że osiedleni tam obywatele Wielkiej Brytanii, którzy tam też zainwestowali swoje oszczędności, mogą nagle zostać bez środków do życia, pozbawieni możliwości wycofania gotówki i zagrożeni utratą domów, jeśli banki będą żądały terminowej spłaty kredytów.

Źródła ministerialne poinformowały, że rozważane są „scenariusze koszmaru”, według których tysiące Brytyjczyków koczuje na lotniskach bez grosza przy duszy i bez środków umożliwiających im powrót do domu.

Omawiane są między innymi plany wysłania do tego regionu samolotów, statków i autokarów, jak też ewentualność udzielania niedużych pożyczek ratunkowych. Chociaż Hiszpania i Portugalia posiadają systemy gwarancji depozytów bankowych, zgodnie z którymi klienci są zabezpieczeni do sumy 100 000 euro, „banki mogą ograniczyć wypłaty, aby nie dopuścić posiadaczy kont do wycofania swoich pieniędzy i opuszczenia kraju”.

Według ministerstwa spraw zagranicznych te plany

opierają się na doświadczeniach masowych ewakuacji, takich jak w 2006 r., gdy po wybuchu wojny między Hezbollahem a Izraelem, Wielka Brytania wysłała okręty wojenne, aby ewakuować z Libanu posiadaczy brytyjskich paszportów. 

„Brzmi to jak jakiś horror, ale trzeba to brać poważnie”, pisze o takim scenariuszu El Mundo, „powiało grozą w środowisku społeczności brytyjskiej, zamieszkującej w szczególności Marbellę i Malagę”, dodaje.  

Madrycki dziennik odnotowuje, że te rewelacje zbiegają się z obniżeniem przez agencję ratingową Standard & Poor’s oceny zdolności kredytowej dziesięciu hiszpańskich banków i dodaje, że większość zamieszkujących w Hiszpanii Anglików to są emeryci, którzy wszystkie swoje oszczędności ulokowali w nadmorskie rezydencje, których wartość „ogromnie się obniżyła, gdy pękła bańka spekulacyjna na rynku nieruchomości”. 

Clegg, który zdawał się pierwotnie wspierać weto wyrażone przez premiera na szczycie UE, oświadczył później, że był „gorzko rozczarowany” i pełen obaw, iż Wielka Brytania stanie się „światowym Pigmejem”, a swoje niepojawienie się podczas obrad izby uzasadnił twierdzeniem, że „swoją obecnością wprowadzałbym tylko zakłócenia”.

Według The Independent, gazety tradycyjnie bliskiej przywódcy liberalnych demokratów, był to „dzień gniewu Clegga”. Jak pisze ten londyński dziennik premier i jego zastępca „mają odmienne stanowiska co do tego, czy i jak szybko rząd powinien naprawiać relacje z 26 innymi krajami członkowskimi UE po tym, gdy Wielka Brytania pozostała sama na zeszłotygodniowym szczycie w Brukseli.

[…] Zarówno ministrowie partii konserwatywnej jak i liberalno-demokratycznej przyznają, że koalicja stoi wobec największego kryzysu od czasu jej powstania w zeszłym roku”.

Eurosceptyczny Daily Mail mówi o „komedianctwie”, które jest po prostu „tchórzostwem” –

Nikt nie oczekuje od pana Clegga, lub obsesyjnie eurofilskich liberalnych demokratów, aby byli zachwyceni odmową Camerona uczestniczenia w rozmowach prowadzonych przez francusko-niemiecki duet. Premier starał się w ten sposób chronić City i inne żywotne interesy narodowe. [...] Brutalna rzeczywistość jest zaś taka, że… Clegg pokazał się jako słaby człowiek.

The Mail szydzi także z opinii, że ta sprzeczka może doprowadzić do wyjścia z rządu i zakończenia umowy koalicyjnej.

Sondaże sugerują, że nastąpiłaby ich anihilacja, jeśli by teraz odeszli, a ponadto, oni za bardzo lubią swoje ministerialne samochody.

Wygląda to na trzęsienie ziemi, ten moment, w którym rząd w Londynie, korzystając z przysługującego mu weta w sprawie ważnych spraw Wspólnoty i wycofując się na margines Unii Europejskiej, zamknął tym samym 50 lat mniej lub bardziej spójnej polityki.

A dalej twierdzi, że Wielka Brytania „wycofała się na powrót do swojej ‘wspaniałej izolacji’”, którą tak celebrowała, gdy była dziewiętnastowiecznym imperium „A więc, czy dzisiejsza izolacja to powód do dumy, czy też do płaczu? Czy tak będzie lepiej, czy też może gorzej?”

Jak dotąd nie usłyszałem jeszcze wystrzałów korków szampana ani przejawów świętowania wśród brytyjskich eurosceptyków. Uważaj, o czym marzysz – jest takie mądre powiedzenie. Kto wie, co się teraz stanie? Ale Europa, przez swoje szaleństwa i upadki, stała się kozłem ofiarnym dla słabości, które są tak naprawdę naszymi własnymi. Być może jesteśmy bardzo blisko odkrycia tej nieprzyjemnej prawdy. Ale dlatego do niej dołączyliśmy przede wszystkim.  

Uzgodniono, że do marca 2012 r. zostanie wynegocjowany pomiędzy sygnatariuszami tego porozumienia traktat międzyrządowy – zwolennikiem takiego rozwiązania był Nicolas Sarkozy – aby raz na zawsze wpisać do niego dyscyplinę budżetową, kluczową dla Angeli Merkel”, pisze dziennik francuski.

Dla Le Monde ta umowa, która pozwoli na reformę traktatu regulującego zasady funkcjonowania Europy dwudziestu siedmiu stanowi:

Trudny wybór, gdyż zatwierdza tworzenie się Europy dwóch prędkości, Europy, z której Wielka Brytania sama się powoli wyklucza, na korzyść jej twardego jądra – strefy euro, pilotowanej na dobre i na złe przez Berlin i Paryż, dwie najsilniejsze gospodarki unii walutowej.

Wykluczenie Wielkiej Brytanii, jakkolwiek byłoby bolesne, jest – zdaniem Le Monde – zbawienną decyzją i w gruncie rzeczy bardzo logiczną:

Brytyjczycy nie wierzą w ideę europejską. Ten projekt stał im się obcy i choć prawdą jest, że obecnie zatrzymał się w martwym punkcie, to akurat dziś wydaje się nam jeszcze ważniejszy niż był kiedykolwiek – musimy wykuć nową wspólnotę, która będzie potrafiła stawić czoła innym silnym strefom w XXI w.

Nie ma potrzeby żałować tego, co się stało w Brukseli. Wątpliwości zostały rozwiane. W gruncie rzeczy, Brytyjczycy, którzy weszli do czegoś, co się wówczas nazywało Europejską Wspólnotą Gospodarczą, byli zainteresowani w całej tej sprawie tylko jedną kwestią – wspólnym rynkiem. Cała pozostała część projektu europejskiego jest im obojętna, jeśli nie mają do niego wrogiego nastawienia.

„Naszym najważniejszym interesem narodowym”, napisał premier, „jest, aby strefa euro rozwiązała swoje problemy”.

„Ale tak jak Niemcy i inne kraje mają swoje wymagania dotyczące zmiany traktatu w celu zwiększenia dyscypliny fiskalnej, tak też Wielka Brytania ma swoje. Zmiana traktatu dotyczy wszystkich krajów UE, a przy udzielaniu zezwolenia krajom strefy euro na wprowadzenie nowych reguł należy także uwzględnić wagę reguł zapewniających sprawiedliwość i otwartość rynku dla kluczowych branż brytyjskiej gospodarki, w tym dla usług finansowych”.

Premier również ostrzegł niemiecką kanclerz i francuskiego prezydenta, że nie mogą oni zignorować Zjednoczonego Królestwa, nawet jeśli 17 krajów członkowskich eurolandu zgodzi się na nowe zasady bez uwzględnienia opinii reszty Unii Europejskiej.

The Times zwraca też uwagę, że choć Cameron wciąż przypomina o potrzebie przekazania większego zakresu władzy z Brukseli do Londynu, to

„jego przesłanie rozczaruje tych deputowanych partii konserwatywnej, którzy nalegali, aby skorzystał z okazji i rozluźnił brytyjskie związki z UE, zanim zgodzi się na bardziej zintegrowaną strefę euro”.

„… wielu uczestników wyrażało przekonanie, iż brało udział w rozruchach skierowanych przeciwko siłom porządku. Jako główną przyczynę swojego zaangażowania podawali ’działania policji‘ oraz, jak to wielokrotnie powtarzali, nawet poza Londynem, gniew wywołany zastrzeleniem Marka Duggana, które to zdarzenie było przyczyną pierwszych niepokojów w Tottenham”.

Raport odnotowuje, że 73% badanych poddanych było przez ostatnie 12 miesięcy procedurze „zatrzymania i rewizji”, zgodnie z kontrowersyjną ustawą antyterrorystyczną upoważniającą policję do zatrzymywania nawet tych będących poza podejrzeniami. Ankietowani pochodzący ze społeczności muzułmańskich i afrykańskich wyrażali „głęboką frustrację” z powodu traktowania osób z ich środowisk, którymi przede wszystkim się interesowano.

Raport, mając na uwadze wysokie bezrobocie wśród młodzieży i cięcia podatkowe, także zwraca uwagę na to, że:

„Wielu uczestników zamieszek przyznało, że ich udział w plądrowaniu wynikał po prostu z nadarzającej się okazji. Stwierdzali, że zaobserwowane przez nich zawieszenie zwykłych zasad dało im okazję do uzyskania dóbr i towarów luksusowych, na które normalnie nigdy nie byłoby ich stać. Często opisywali zamieszki jako sposobność zdobycia ’bezpłatnych rzeczy’, albo jako okoliczność usprawiedliwiającą kradzież”.

Jak zwykle traktuje się sprawę w kategoriach zwycięstwa i klęski oraz niezapłaconych rachunków z przeszłości”, ubolewa komentator Matthias Matussek. „Nawiązanie do wojny musiało być czymś rozkosznym. Widzę oczyma wyobraźni, jak śmieją się szyderczo. Sam też to czynię. Wyliczają niemiecką kontrybucję do europejskiego budżetu w wysokości zbliżonej do kwoty reparacji zapisanej w traktacie wersalskim. Naprawdę ciekawe! I potrzebne! […] Pytanie zarządców spadku po imperium o zdanie w sprawie niemieckich dolegliwości to trochę tak, jakby się poszło na badanie z ulubioną chorą owcą do rzeźnika.

Paryski Le Monde stwierdza, że niemiecką i brytyjską wizję przyszłości Europy dzieli „przepaść”. Kanclerz Niemiec wzywa do pogłębienia integracji europejskiej, natomiast brytyjski premier David Cameron uważa, że kryzys powinien być okazją do „przebudowy” UE według jego wzorca.

„To znaczy ‘ponownego przesunięcia głównych uprawnień’ w kierunku Londynu, zamiast ‘zgody na ich dryfowanie’ w kierunku Brukseli”.

Jednak chociaż francusko-niemiecki duet jest niedoskonały i brak w nim równowagi, okazuje się on niezbędny, gdy trzeba szukać drogi wyjścia z kryzysu, ocenia dziennik.

Przyznają to nawet Niemcy, które nie chcą w żadnym razie wziąć na siebie samodzielnego dowodzenia. Bo gdyby miały liczyć na brytyjskich kuzynów, mogłyby równie dobrze już dziś zrezygnować z walki. Londyn zdecydował, że nie będzie należał do strefy euro, ale rości sobie prawo do udziału w podejmowaniu przez nią decyzji.

Le Monde dodaje jeszcze, że „w obecnym klimacie odwieczna brytyjska skłonność do dwuznaczności podkopuje z każdym dniem coraz bardziej Europę”. Zresztą zamiast całego tego wywodu wystarczy tytuł, pod którym zastał on zamieszczony – „Londyn powinien wybrać, o jaką Europę mu chodzi… albo się nie odzywać”.

Według gazety Martin Schultz, przewodniczący frakcji socjalistycznej w Parlamencie Europejskim, widzi już podobno zarysowujący się podział Europy na trzy części: Francję i Niemcy, resztę krajów, gdzie w użyciu jest jednolita waluta, i te, w których obowiązuje waluta narodowa”. Rumuńskie Stowarzyszenie Przemysłowców (AOAR) zaproponowało już rządowi, by podjął się utworzenia takiej „grupy”.

Z pewnością „kraje spoza eurolandu będą mogły w ten sposób skuteczniej bronić swoich interesów”, zauważa dziennik, ale trzeba zapewnić „jedność takiej strefy”. Ponieważ „nordycki, prospołeczny model Danii i Szwecji nie współgra z modelem neoliberalnym krajów Europy Wschodniej, a status Londynu jako płatnika netto UE nie ma nic wspólnego ze statusem beneficjenta polityki spójności właściwym społeczeństwom wschodnim”, podsumowuje Adevărul.

Ale doświadczenie z poprzednimi porozumieniami, zawartymi w ostateczności, po trudnych negocjacjach, skłania do ostrożności. Drogi rynków są czasem nieodgadnione i nadal istnieje ryzyko, że mieliśmy do czynienia z jeszcze jednym szczytem, który nic nie dał. Nie pokusimy się wiec o prognozy.

Natomiast, w sytuacji, gdy przywódcy europejscy ostrzegli, że stawką w tej grze jest los Unii, rzut oka na europejski pejzaż po tym podwójnym szczycie pozwala dostrzec, że kryzys polityczny, który kryje się za kryzysem finansowym, ledwie się zaczął. Wielu obserwatorów zauważyło, że strefa euro zmierza ku ściślejszej integracji, a to rodzi dużo znaków zapytania.      

Dramatyczność polemiki miedzy Angelą Merkel a Nicolasem Sarkozym uwydatniła fakt, że oś Paryż-Berlin znowu jest jedynym motorem Europy. Tyle że nie jesteśmy już w Europie sześciu ani dwunastu i jego wydajność nie może być tak znaczna jak przed kolejnymi rozszerzeniami i powołaniem takich wyposażonych szerokie uprawnienia organów jak Europejski Bank Centralny.   

Pojedynek między Nicolasem Sarkozym a Davidem Cameronem i debata w Izbie Gmin nad referendum w sprawie przynależności Zjednoczonego Królestwa do UE świadczą o tym, że Londyn poszukuje swojego miejsca w powstającej architekturze i że „Merkozy” nie zrobi podarunku Brytyjczykom, którzy długo mieli wpływ na liberalną ewolucję Komisji Europejskiej bez brania na siebie pełnej odpowiedzialności politycznej.  

Ale swojego miejsca poszukują nie tylko oni. Dziewięć innych krajów nienależących do strefy euro, jak Polska czy Szwecja, zaczyna już kontestować powstawanie Europy o dwóch szybkościach. Zapewne, strefa Schengen czy obronność europejska są tego rodzaju konstrukcjami o zmiennej geometrii. Ale nie zakładają sterowania tak ścisłego, jak kontrola budżetów państwowych czy utworzenie stanowiska europejskiego ministra finansów.  

W tym miejscu dochodzimy do sedna przyszłej niestabilności. Rząd ekonomiczny, do którego powołania zmierzają wysiłki Berlina i Paryża, popieranych przez Holandię i Finlandię, narusza bowiem suwerenność państw i trudno przy nim nie pytać o demokratyczną kontrolę. Pisze o tym słynny niemiecki socjolog  Jürgen Habermas w eseju, którego fragmenty publikuje  Presseurop.

Gdy na to w ten sposób spojrzeć, UE znajdzie się między młotem a kowadłem. Bo jej przywódcy powinni połączyć skuteczność polityczną z demokratyczna praktyką. Natomiast żmudny proces ratyfikacji porozumienia z 21 lipca dowodzi, że tempo działania parlamentów narodowych jest zbyt powolne w stosunku do tempa narzuconego przez rynki. 

Co więcej, jak napisał  w tym tygodniu Timothy Garton Ash, gdy się obserwuje debaty parlamentów brytyjskiego i niemieckiego, dostrzega się, że systemy demokratyczne państw narodowych wyrażają interesy o sprzecznym charakterze, które prowadzą do zablokowania Unii. Ale ponieważ nikt nie jest w stanie zbudować demokracji europejskiej opartej na parlamencie wybranym z ponadnarodowych list kandydatów, z ponadnarodowymi debatami, decyzje będą nadal podejmowane przez przywódców zebranych za zamkniętymi drzwiami i żyrowane przez posłów, których wybrano głównie do spraw wewnętrznych. Euro da się może uratować, ale UE wciąż jeszcze nie doszła do końca ścieżki przez trzęsawisko.