Fundacja ta, bardzo zbliżona do kręgów biznesu, regularnie ocenia postępy na drodze ku demokracji i w stronę gospodarki rynkowej w 128 krajach. I stwierdza, że

większość krajów w Europie Środkowej, na wschodzie i południowym-wschodzie, zaznała w ostatnich latach jakościowych strat, jeśli chodzi o poziom rodzimej demokracji, gospodarki rynkowej i zarządzania polityką.

Badanie przypisuje tę zmianę polaryzacji politycznej i tak charakterystycznej dla niektórych przywódców żądzy władzy. W gronie wytkniętych państw europejskich są: Węgry (na samym czele), Słowacja, Albania, Kosowo, Macedonia i Czarnogóra, gdy tymczasem Polska i w mniejszym stopniu Serbia są dobrymi uczniami.

od czasów komunizmu żadna partia nie zaznała smaku takiego zwycięstwa.

Dziennik przypomina również, że Smerowi brakuje siedmiu deputowanych do uzyskania większości konstytucyjnej pozwalającej zmienić ustawę zasadniczą. „Jego mandat może być postrzegany jako bardzo mocny, ale nie totalitarny”, konkluduje Pravda.

Hospodárske Noviny oceniają zaś, że „triumf Smeru” nakłada na niego odpowiedzialność względem Brukseli.

Przyszły premier popiera ratowanie Grecji, które uważa za tożsame z ratowaniem euro i jest również przychylny wobec EFSF. Za czasów byłego rządu koalicyjnego opowiadał się on za polityką oszczędności i ograniczaniem deficytu poprzez przyjęcie złotej reguły i odpowiedzialności budżetowej określonych w pakcie fiskalnym. Ale deklaracja to jedno, a nieustępowanie na tle rzeczywistości ekonomicznej to drugie.

To zwycięstwo Roberta Fico, jak pisze Plus jeden deň, jest przede wszystkim konsekwencją „absolutnej klęski prawicy wywołanej skandalem korupcyjnym ‘Goryl’, co ilustruje fakt, że straciła ona zaufanie wyborców nawet w swoim bastionie, czyli w Bratysławie”.

Badanie przeprowadzone z udziałem pięciuset osób w trzech krajach związkowych – w Górnej Austrii, Dolnej Austrii i Burgenlandzie – pozwala sądzić, że otwarcie granic przed dwudziestu laty nie jest już postrzegane jako zagrożenie dla stabilności społecznej w kraju, stwierdza dziennik. Turystyka i handel przyczyniły się do poprawy wzajemnych relacji między żyjącymi po dwu stronach granicy.

Mieszkańcy rejonów przygranicznych w Czechach, na Słowacji i Węgrzech przyjeżdżają głównie na zakupy. To sprowadza nową siłę nabywczą na te słabsze ekonomicznie obszary we wschodniej Austrii. Nic zatem dziwnego, że miejscowa ludność kreśli pozytywny bilans, jeśli chodzi o rynek pracy. 48 proc. ankietowanych w Górnej Austrii, 40 proc. w Burgenlandzie, 36 proc. w Dolnej Austrii w pobliżu granicy ze Słowacją i 34 proc. w rejonie leżącym przy granicy Czechami mówi o „pozytywnej ewolucji” na rynku pracy.

Jedyny szkopuł, gdy mowa o tej nowej sympatii, to poczucie żywione przez Austriaków, że ze wschodu przychodzi i nasilająca się przestępczość. To przekonanie nie znajduje jednak potwierdzenia w statystykach, stwierdza Die Presse.  

Ale „to rozżalenie na polityków nie powinno przeszkodzić w udziale w przedterminowych wyborach, które odbędą się 10 marca”, powiedział manifestantom Tom Nicholson, słowacko-kanadyjski dziennikarz śledczy.

To on właśnie ujawnił skandal, który jest tematem napisanej przez niego książki. Ale, jak donosi SME, „bratysławski trybunał przychylił się do wniosku szefa Penta, grupy finansowej znajdującej się w samym centrum tego skandalu, i zabronił publikacji” .

Ta decyzja, podjęta w odpowiedzi na żądanie ochrony praw osób pracujących dla głównego podejrzanego, jest, jak twierdzi dziennik, „absurdem”, gdyż dokument już od kilku tygodni krąży w Internecie. Nicholson zaś jest „przekonany”, że mimo tego książka ujrzy światło dzienne przed wyborami. „Zakaz może okazać się najlepszą reklamą. […] Czy istnieje literatura bardziej ekscytująca od tej zabronionej?”, pyta SME.

Vaclav Havel żył w prawdzie wbrew powszechnemu konformizmowi i zakłamaniu. Był pisarzem i dysydentem, działał w opozycji i pisał sztuki teatralne oraz eseje. Był w tym jednością niemal doskonałą. […] Zastanawiał się (1983 r.), kim są pisarze dysydenci. I odpowiadał, że tylko ludźmi, którzy mówią głośno to, co wszyscy inni wiedzą, ale czego nie mają odwagi głośno powiedzieć. ‘Dysydenci’ – choć myśl, że mieliby być jakimś sumieniem narodu, jest im wprost nieznośna – mówią za tych, którzy milczą. I narażają własną skórę tam, gdzie inni nie odważają się jej narażać. […] Dzieło i życie Vaclava Havla to synteza skromności i dumy, nieugiętego heroizmu z autoironicznym sarkazmem. Był wolny od pychy, nienawiści i fanatyzmu. Zarazem był zbuntowany przeciw dyktaturze i stereotypom własnej epoki; był też w stałym sporze z konformizmem swych rodaków.

Na łamach Adevărul Grigore Cartianu pisze, że wraz ze śmiercią Václava Havla „kontynent jest bardziej smutny, a zima bardziej szara”. Redaktor naczelny bukareszteńskiego dziennika odwołuje się do własnego tekstu napisanego w 2007 r., w którym ubolewał, że Rumunom nie było dane mieć w swoim kraju tak świetlanej postaci, jak były czechosłowacki prezydent:

W 2002 r., kiedy dowiedziałem się, że Havel zaprosił Rolling Stonesów do Pragi, żeby wspólnie obchodzić urodziny Micka Jaggera, to nagle sobie przypomniałem, że w 1990 r. [pierwszy postkomunistyczny rumuński prezydent] Ion Iliescu wezwał do Bukaresztu górników [aby stłumić manifestacje przeciwko nowemu reżimowi]. Dwóch prezydentów, dwie filozofie.

W Berlinie Der Tagesspiegel zaznacza, że Havel

Wywarł trwały wpływ na sytuację geopolityczną swojego kraju oraz w Europie Środkowej i Wschodniej. […] Ale poparł również udział przywódców tych krajów w wojnie w Iraku pod przewodnictwem Stanów Zjednoczonych [w 2003 roku], co wywołało niemałą irytację. Był to mąż stanu zawsze zdolny zaskakiwać swoimi wypowiedziami i niezwykłymi zmianami. […] W szczególności Niemcy powinni pamiętać o nim z wdzięcznością, bo to on jak nikt inny zaangażował się w niemiecko-czeskie pojednanie. Zaraz po wyborze na prezydenta zaskoczył swoich rodaków i RFN mocno symbolicznym aktem zdradzającym rękę dramaturga: Złożył dwie oficjalne wizyty w tym samym dniu – w Berlinie (Wschodnim) i w Monachium, łącząc ze sobą za jednym zamachem […] dwie traumatyczne dla Czechów daty: rano Berlin, gdzie Hitler zmusił czeskiego premiera do kapitulacji, a po południu Monachium, gdzie w 1938 r. zawarto układ, który oznaczał początek końca wolnej Czechosłowacji i był preludium do wojny.

Na łamach The Guardiana historyk Timothy Garton Ash określa Václava Havla mianem „głównej postaci sztuki, która zmieniła historię”:

Havel był jedną z kluczowych postaci w Europie końca XX wieku. Był nie tylko archetypem dysydenta. […] Był on nie tylko inicjatorem oryginalnej aksamitnej rewolucji: był liderem wydarzenia, które dało nazwę wielu innych masowym protestom bez użycia przemocy po 1989 r.

Pisząc w tytule „Dysydent”,  Libération przypomina słowa Milana Kundery o tym, że „najpiękniejszym dziełem Václava Havla jest jego życie”:

Wraz z garstką dysydentów podzielał on ideę ‘życia w prawdzie’ wbrew propagandzie, zredefiniował „siłę bezsilnych” i odesłał komunizm do wielkiego muzeum straconych złudzeń. Do etyki przekonań Havel dołączył zasadę odpowiedzialności: „dysydent” stał się „decydentem”. Podejmując się sprawowania władzy powierzonej mu przez los i odrzucając status ofiary. Trzeba go było słyszeć, gdy zaraz po swoim wyborze mówił rodakom, że wszyscy, choć przecież w różnym stopniu, ‘współtworzyli i podtrzymywali totalitarny system’. W tych czasach rewolucji i gorączkowych transformacji istnieje inny sposób refleksji, wywodzący się od tego prezydenta-filozofa: Havel odrzucił chaos porachunków i ryzyko butnej sprawiedliwości. […] To właśnie w tych warunkach ukorzenia się zaczyna demokracji.

Na łamach La Repubblica publicysta Sandro Viola, który spotkał się z Havlem jeszcze przed upadkiem komunizmu, składa hołd pamięci ostatniego z grona polityków „moralistów”:

 

Bowiem już tylko on pozostał ucieleśnieniem modelu nowego męża stanu. Tego, który dochodzi do władzy, niosąc ze sobą nie tylko partykularne interesy, osobistą ambicję i zdolność lawirowania wśród rozmaitych politycznych niedoli, ale również szerszą i bardziej szlachetną wizję człowieka i świata, aniżeli możemy to dostrzec wśród europejskich przywódców.

„Nie zaszkodziłaby odrobina Havla przy rue de la Loi [gdzie mają swoje siedziby belgijski rząd i parlament]”, pisze Steven Samyn w komentarzu redakcyjnym na łamach De Morgen. Odwołując się do filmu dokumentalnego „Obywatel Havel” (w reżyserii Pavla Kouteckego i Miroslava Janka), gdzie obserwujemy utratę niewinności przez czeskich i słowackich polityków po upadku komunizmu i ich staczanie się na grunt cynizmu i intryg partyjnych, Samyn zaznacza, że

widzimy w nim również skromnego człowieka, który pozostaje wierny swoim zasadom, nawet gdy stają się one niemodne. Nadał bronił on Romów, choć oznaczało to polityczne samobójstwo.

Bratysławski dziennik stwierdza, że w większości słowackich szpitali „usługi medyczne z braku lekarzy są w stanie chaosu, operacje są anulowane, pacjenci udręczeni”.

Sytuacja jest nadal krytyczna pomimo ogłoszonego przez władze 29 listopada stanu wyjątkowego w 16 placówkach, co nakłada na rezygnujących z posad lekarzy obowiązek kontynuowania pracy w zamian za zarobek wynoszący 70% ich normalnego wynagrodzenia.

Słowacja nie jest jedynym krajem borykającym się z tym problemem. Na początku 2011 r. rząd czeski musiał znaleźć rozwiązanie kompromisowe z 4000 lekarzy zrzeszonych w ruchu mającym hasło „Dziękujemy, odchodzimy”. Na Węgrzech zaś tamtejszy związek lekarzy grozi strajkiem, jeśli do 8 grudnia nie zostaną przyjęte ich postulaty płacowe.

Tym niemniej 30 listopada Iveta Radičová, odchodząca premier, oficjalnie wystąpiła o wsparcie krajów sąsiadujących z grupy wyszehradzkiej (Czechy, Węgry i Polska). Ale te nie kwapią się z pomocą. Jak na razie, zauważają Lidové Noviny, „armia czeska może wysłać na Słowację nie więcej niż około trzydziestu medyków”.

„A więc gdzie znaleźć pieniądze, aby podwyższyć płace w szpitalach publicznych?”, zapytuje SME. „W samych szpitalach nie ma już takich funduszy, z których można by podwyższyć pensje. Wydane zostały na nadmierną konsumpcję leków, niepotrzebne usługi lub zakupy zbyt kosztownego sprzętu. To sami lekarze wiedzą na ten temat najwięcej. Więc oni także powinni o tym mówić”.

Według najnowszych informacji ujawnionych przez portal Nový Čas na celowniku wywiadu wojskowego miały się znaleźć wyżej postawione osoby – operacja „Dama” wymierzona była w samą Ivetę Radičovą. Chodziło podobno o zebranie informacji na temat roli, jaką odegrała premier w aferze, w którą uwikłany był wysoki urzędnik ministerstwa gospodarki, zdymisjonowany z powodu konfliktu interesów, wyjaśnia portal.

Bratysławski dziennik przypomina, że nowe przepisy dawałyby możliwość rozwiązania partii. Zauważa jednak, że żaden z komunistycznych prominentów – ani Vasil Bilak, sygnatariusz listu zapraszającego do kraju w 1968 r. wojska Układu Warszawskiego, ani szef służb bezpieczeństwa Alojz Lorenz – nie stanął do dziś przed sądem. SME sceptycznie podchodzi do zapowiadanego śledztwa, gdyż uważa, że „wymiarem sprawiedliwości nadal kierują (niegdysiejsi) członkowie partii, która była sprawcą państwowego terroru”. W wyborach z 2010 r. KSS zdobyła 0,83% głosów.

Parlament w Bratysławie odrzucił 11 października plan umocnienia Europejskiego Funduszu Stabilizacji Finansowej (EFSF), bo socjaldemokratyczna opozycja (partia SMER) wstrzymała się od głosu, co pozwoliło liberałom z partii SaS obalić koalicyjny rząd Ivety Radičovej, który sami współtworzyli.

Natomiast 13 października ten sam parlament ratyfikował ten sam projekt, dzięki głosom SMER pozyskanym w zamian za zgodę na przedterminowe wybory. W trakcie tych debat i negocjacji słowacka elita polityczna dowiodła tego, że nie jest w stanie zrozumieć związku istotnych interesów kraju z ich kontekstem europejskim. Dała pokaz małostkowego myślenia małego kraju. Tutaj nie dostrzega się innych sposobów zaistnienia na scenie europejskiej niż uzależnianie sposobu patrzenia na mechanizmy ratowania całej strefy euro od miejscowych politykierskich interesów.

Nawet apel wystosowany przez wszystkich przywódców UE do parlamentu słowackiego, by ponownie przegłosował sprawę EFSF, nie uzasadnia zarzutu pod adresem Brukseli, że działała w sposób antydemokratyczny, wymuszając decyzje władzy ustawodawczej jednego z krajów członkowskich – jak to miało miejsce np. w przypadku Irlandii, która w 2009 r. musiała zorganizować drugie referendum dla ratyfikacji traktatu lizbońskiego. Jednak i teraz Bruksela odegrała znaczną rolę. A ponowne głosowanie przeprowadzone 13 października utorowało drogę Robertowi Fico – przywódcy SMER.

Ten szef rządu w latach 2006– 2010 zawarł sojusz ze skrajnie prawicowym SNS Jana Sloty i z populistami Vladimira Meciara, a w czasie, gdy był u władzy, nasilił się nacjonalizm, a kraj stał się zamknięty w sobie. Zaostrzył napięcia etniczne w swoim regionie i wolał kultywować swoje związki z Rosją czy Serbią bardziej niż z UE. Gdyby więc Robert Fico wygrał w marcu wybory, znaczyłoby to, że Unia, co paradoksalne, niezamierzenie przyczyniła się do odwrotu w najbliższych latach od demokratycznych stosunków na Słowacji.

Ale rzeczywistym odpowiedzialnym za tę sytuację jest przede wszystkim Richard Sulík i jego partia SaS, która głosowała „nie” za pierwszym razem.

Przewodniczący parlamentu, lider liberałów troszczy się o przyszłość swoich dziatek, które byłyby po uszy zadłużone, gdyby Słowacja musiała płacić za Grecję. Ten argument jest zrozumiały w najuboższym kraju strefy euro, kraju, który musiał u siebie przeprowadzić transformację gospodarczą po upadku komunizmu. Ale obierając taka drogę, nie zdawał sobie zapewne sprawy z tego, że jest dzisiaj ściśle związany z gospodarką europejską. Ani z tego, że Słowacja, zachowując się jak ukryty za masywem Tatr samolub, mogłaby wiele stracić.

Głosowanie na EFSF spowodowało upadek rządu Ivety Radičovej – polityk, która zrozumiała wagę przynależności kraju do strefy euro i odpowiednio solidarnego działania, ale nie była dość silna, by przekonać swoich partnerów. Ostatecznie Słowacja zaakceptowała EFSF, ale dużo straciła. To głosowanie było porażką tego rządu, całego kraju również.  

Słowacja jest jedynym spośród 17 krajów eurolandu, który jeszcze nie zaaprobował zwiększenia udziału w EFSF, toteż parlament głosował będzie po raz drugi w trakcie tygodnia. Ta przyspieszona ratyfikacja jest wymagana przez szefów strefy wspólnej waluty, którzy chcieliby zaprezentować na posiedzeniu Rady Europejskiej 23 października plan dokapitalizowania banków europejskich oraz pomocy dla krajów zagrożonych, takich jak Włochy i Hiszpania.

Wydana w tych dniach książka „1968. Oczyma Sowietów” pióra czeskiego historyka Josefa Pazderki jest pierwszą na tamtejszym gruncie próbą ukazania praskiej wiosny i jej szybkiego zakończenia z radzieckiej perspektywy. „Dziś nie musimy już demonizować Rosji, pisze Euroskop, ale lepiej nie ufać zanadto krajowi, który nie potrafił do dziś dokonać przemyśleń na temat okupacji z 1968 r. – nawet w środowiskach rosyjskiej inteligencji utrzymuje się stereotyp, zgodnie z którym Czechosłowację uratowano przed drugą napaścią niemiecką”. Dziennik Mladá Fronta DNES zauważa zaś, że część radzieckiego społeczeństwa, zwłaszcza intelektualiści i dysydenci, śledziła z uwagą przebieg burzliwych wydarzeń w Czechosłowacji w 1968 r. Mieli oni nadzieję, co podkreśla gazeta, na to, iż praska wiosna ogarnie również ZSRR. „Dla nich interwencja wojskowa stanowiła ideologiczne zerwanie z systemem komunistycznym”, akcentuje praski dziennik.

Niektórzy spośród  holenderskich deputowanych wezwali ministra finansów, by coś z tym zrobił. De Volkskrant stwierdza, że nie ma jasności, jakie zabezpieczenie może zaoferować Grecja Finlandii. Chyba nie wyspy lub linie kolejowe? Bardziej prawdopodobnie gotówkę w wysokości od 0,5 do1 miliarda euro. Ponieważ Grecja nie ma własnych pieniędzy, więc jak sądzi gazeta, wkład ten wniesiony zostanie z funduszu europejskiego. 

Jego przeciwnicy twierdzą natomiast, że surowsze, bardziej restrykcyjne prawo doprowadzi jedynie do rozkwitu aborcyjnego podziemia. Jak wygląda prawda? Oficjalnie w 2009 r. dokonano w Polsce 538 legalnych zabiegów usunięcia ciąży, nieoficjalne statystyki Federacji na rzecz Kobiet i Planowania Rodziny mówią jednak o ponad 100 000 Polek rocznie, które usuwają płód. Zdaniem tygodnika oznacza to tyle, że obowiązująca od 1993 r. ustawa dopuszczająca przerwanie ciąży tylko w trzech przypadkach (gwałtu bądź kazirodztwa, zagrożenia dla życia lub zdrowia matki oraz trwałego i nieodwracalnego uszkodzenia płodu) „praktycznie nie działa”. Z ostatnich sondaży wynika, że 45% Polaków opowiada się za dopuszczalnością aborcji, przeciw jest 50% ankietowanych. 

Laboratoria, wyjaśnia Vanity Fair, prowadzą badania w mniej rygorystycznych warunkach i mniejszym kosztem, uzyskują pozytywne rezultaty i – co sobie chwalą – mogą dzięki temu „przekonać rodzimą Food and Drug Administration, że leki są bezpieczne i skuteczne dla Amerykanów”. W 2008 r. 80 proc. produktów zgłoszonych do FDA zostało przetestowanych poza Stanami Zjednoczonymi, co daje łącznie 58788 prób. 876 z nich wykonano w Rumunii, 589 na Ukrainie, 716 w Turcji. Estonia, Polska, Rosja, Litwa, Słowacja i Chorwacja także należą do krajów cenionych przez laboratoria.

Bywa wcale nierzadko, że testy prowadzone poza wszelką poważną kontrolą kończą się śmiercią. Czasopismo opisuje przypadek wypróbowywania szczepionki przeciwko grypie w schronisku dla bezdomnych w Grudziądzu. Króliki doświadczalne, którym płacono 2 dolary, „myślały, że podawano im normalną szczepionkę. Tak nie było. Zmarło co najmniej dwadzieścia z nich”.

W 2007 r. wśród 27 krajów członkowskich UE jedynie Łotwa wypadała gorzej w statystykach, podczas gdy Rumunia i Bułgaria były na tym samym poziomie, co Portugalia. Dla odmiany kraje nordyckie, Słowenia i Słowacja były krajami o najmniejszej skali nierówności.