Od czasów wyborów w maju 2010 r., gdy VV uzyskała 10% głosów, partia Bárty stała się „symbolem upadku” w czeskim życiu publicznym, zauważa praski dziennik ekonomiczny. Jednakże „Vít Bárta i jego grupa nie są przyczyną zła w polityce naszego kraju, jedynie produktem systemu, który doznał w piątek wstrząsu, ale którego podstawy pozostają niezachwiane”. Paria VV jest „jednym z najdziwniejszych przykładów na tutejszej scenie politycznej” i „ich tragikomiczne, a czasami bardzo niebezpieczne metody wyróżniają się amatorską bezpośredniością”.

Hospodářské Noviny wyrażają opinię, że korupcja, z którą mają do czynienia inni czescy politycy, jest o wiele bardziej wyrafinowana i twórcza, czyli bardziej odporna na działania śledcze. „Jeśli wszyscy winni stanęliby przed sądem, to cały system polityczny uległby zapaści”, zauważa dziennik, tym niemniej dodaje, że proces Bárty jest ważnym krokiem na drodze rozwoju młodej demokracji.

Sprawa dotyczy wpływowego i kontrowersyjnego biznesmena i lobbysty, Romana Janouška, i wysokiej rangi działacza ODS, Pavla Béma, i zapisu ich rozmów telefonicznych z okresu, kiedy ten drugi był burmistrzem Pragi. Nagrania, uzyskane dwa lata później przez walczącego z korupcją polityka Víta Bártę, są przedmiotem policyjnego śledztwa. Opublikowane w prasie, ukazały ogromny wpływ Janouška na magistrat Pragi.

„Zbudowana przez nich sieć powiązań nie ograniczała się wyłącznie do stolicy Czech, odegrała ona pierwszorzędną rolę w prywatyzacji kraju w latach 2000”, zauważają Hospodářské Noviny. Gazeta porównuje nawet sposób działania dwóch mężczyzn do poczynań klanów mafijnych operujących w biznesie opisanych w powieści „Ojciec chrzestny”.

Dzień po opublikowaniu w prasie treści rozmów Béma i Janouška, ten ostatni spowodował wypadek drogowy – potrącił pięćdziesięciojednoletnią kobietę i uciekł, nie udzieliwszy jej pomocy. Parę minut później zatrzymała go policja – miał 2,2 promila alkoholu we krwi.

„To smutna historia byłego burmistrza i lobbysty. Trzeba by nie lada wyobraźni, aby wymyślić taki scenariusz”, komentuje SME. Według bratysławskiego dziennika sprawa Bém-Janoušek to czeska wersja „Goryla”, skandalu, który doprowadził do przegranej słowackich konserwatystów w ostatnich wyborach parlamentarnych.

Jedyny problem polega na tym, że w te dni, kiedy mocno wieje, magistrala energetyczna Północ-Południe jest przepełniona i energia elektryczna jest automatycznie przekierowywana na Wschód, do Polski i Czech. Ale w takich przypadkach i w tych krajach sieci są przeciążone, bo zostały zaprojektowane, aby realizować stały i nieprzerwany przesył. Polska rozważa więc zainstalowanie na granicy przesuwników fazy, aby odbierać tylko tyle elektryczności, ile potrzebuje. Niemcy byliby wówczas zmuszeni przerywać funkcjonowanie swoich turbin, a dla uzupełnienia niedoborów energii na południu kraju importować ją z Francji, a ta pochodzi z elektrowni jądrowych…

Problem nasiliłby się jeszcze bardziej, gdyby Czechy miały pójść za przykładem Polski, by ochronić swoją sieć, uściśla FTD. Ale na razie ten mały kraj, który jest jednym z czołowych eksporterów energii w UE, przewiduje zainwestowanie 2,5 miliarda euro w rozwój tejże sieci.

W wyniku kampanii skupiającej się na walce z korupcją ugrupowanie to zdobyło dostateczną liczbę głosów, by stać się koalicjantem rządowym w 2010 r.. Bárta został jednak zmuszony do rezygnacji ze stanowiska ministra w kwietniu 2011 r. po tym, gdy jego partia została oskarżona o inną aferę podsłuchową i korupcyjną. Podczas procesu, który rozpoczął się 5 marca wyszło na jaw, że jego kampania wyborcza była finansowana przez… Janoušeka.

„Tajne rozmowy Pavela B.”, tak zatytułowano artykuł na pierwszej stronie gazety, świadczą, jej zdaniem, o „dzikich stosunkach” panujących w urzędzie miasta. Wszystko wskazuje na to, że Janoušek, który jest także ścigany przez Szwajcarię za pranie brudnych pieniędzy, był blisko związany z jego urzędnikami, i że

współdecydował w sprawach najwyższej wagi, dotyczących planu zagospodarowania przestrzennego, sprzedaży działek, działalności handlowej przedsiębiorstw urzędu miejskiego i polityki zatrudnienia. 

„Postawa premiera Petra Nečasa, który uważa, że pakt fiskalny nie przynosi nam żadnych korzyści, jest kwintesencją naszej żałosnej postawy wobec Unii: ‘brać i nie dawać’”, ubolewa Tomáš Sedláček. A przecież, jak przypomina:

Po 1989 r. głównym priorytetem międzynarodowym Czechosłowacji, a potem dwóch powstałych z niej państw było wyjście ze ‘strefy’, z tego, co pozostało po rozpadzie Związku Radzieckiego. Weszliśmy do OCDE, do NATO i do UE, by dać jasny sygnał, do którego obozu należymy.

Czeskie „nie” dla europejskich reguł budżetowych nie niesie dla kraju żadnego ryzyka, ocenia na łamach tej samej gazety inny ekonomista, Pavel Kohout. Uważa on, że „traktat nie rozwiązuje żadnego z problemów kryzysu euro”, ale „może ułatwić wprowadzenie harmonizacji fiskalnej”. Jednak jeśli nawet harmonizacja odpowiadałaby Francji i Niemcom, byłaby zgubna dla konkurencyjności czeskiej.

Grzeczne dreptanie w stadzie oznacza płacenie za błędy innych, na przykład francuskich czy niemieckich bankierów. Tylko ci, którzy stawiają jasno sprawę, mogą coś uzyskać.

Minister spraw zagranicznych, Karel Schwarzenberg, który broni paktu fiskalnego, uprzedził, że Republika Czeska, „która tak głośno się opowiada za pozostaniem na peryferiach Unii, może zmienić zdanie i złożyć swój podpis pod paktem najpóźniej w tym roku lub w roku przyszłym”.

Badanie przeprowadzone z udziałem pięciuset osób w trzech krajach związkowych – w Górnej Austrii, Dolnej Austrii i Burgenlandzie – pozwala sądzić, że otwarcie granic przed dwudziestu laty nie jest już postrzegane jako zagrożenie dla stabilności społecznej w kraju, stwierdza dziennik. Turystyka i handel przyczyniły się do poprawy wzajemnych relacji między żyjącymi po dwu stronach granicy.

Mieszkańcy rejonów przygranicznych w Czechach, na Słowacji i Węgrzech przyjeżdżają głównie na zakupy. To sprowadza nową siłę nabywczą na te słabsze ekonomicznie obszary we wschodniej Austrii. Nic zatem dziwnego, że miejscowa ludność kreśli pozytywny bilans, jeśli chodzi o rynek pracy. 48 proc. ankietowanych w Górnej Austrii, 40 proc. w Burgenlandzie, 36 proc. w Dolnej Austrii w pobliżu granicy ze Słowacją i 34 proc. w rejonie leżącym przy granicy Czechami mówi o „pozytywnej ewolucji” na rynku pracy.

Jedyny szkopuł, gdy mowa o tej nowej sympatii, to poczucie żywione przez Austriaków, że ze wschodu przychodzi i nasilająca się przestępczość. To przekonanie nie znajduje jednak potwierdzenia w statystykach, stwierdza Die Presse.  

Traktat nie przynosi żadnych korzyści politycznych i nie pozwala wszystkim krajom uczestniczyć w szczytach europejskich na jednakowych zasadach”, tłumaczył premier Petr Nečas, który musi również liczyć się ze sprzeciwem prezydenta Václava Klausa wobec wszelkiej dodatkowej integracji.

W ocenie dziennika brukselski szczyt nie wprowadza podziału w Europie, ale może być uważany za wydarzenie wydobywające na światło dzienne „różne punkty widzenia na integrację, gdzie każdy może wybrać swoje miejsce”. I właśnie dlatego

Czechy nie zdecydowały się zasiąść ani przy okrągłym stole, ani w przedpokoju. […] Wolały ‘podsłuchiwać’ przez ściany maleńkiej salki, skąd trudno wpływać na bieg wydarzeń w Europie.

Vaclav Havel żył w prawdzie wbrew powszechnemu konformizmowi i zakłamaniu. Był pisarzem i dysydentem, działał w opozycji i pisał sztuki teatralne oraz eseje. Był w tym jednością niemal doskonałą. […] Zastanawiał się (1983 r.), kim są pisarze dysydenci. I odpowiadał, że tylko ludźmi, którzy mówią głośno to, co wszyscy inni wiedzą, ale czego nie mają odwagi głośno powiedzieć. ‘Dysydenci’ – choć myśl, że mieliby być jakimś sumieniem narodu, jest im wprost nieznośna – mówią za tych, którzy milczą. I narażają własną skórę tam, gdzie inni nie odważają się jej narażać. […] Dzieło i życie Vaclava Havla to synteza skromności i dumy, nieugiętego heroizmu z autoironicznym sarkazmem. Był wolny od pychy, nienawiści i fanatyzmu. Zarazem był zbuntowany przeciw dyktaturze i stereotypom własnej epoki; był też w stałym sporze z konformizmem swych rodaków.

Na łamach Adevărul Grigore Cartianu pisze, że wraz ze śmiercią Václava Havla „kontynent jest bardziej smutny, a zima bardziej szara”. Redaktor naczelny bukareszteńskiego dziennika odwołuje się do własnego tekstu napisanego w 2007 r., w którym ubolewał, że Rumunom nie było dane mieć w swoim kraju tak świetlanej postaci, jak były czechosłowacki prezydent:

W 2002 r., kiedy dowiedziałem się, że Havel zaprosił Rolling Stonesów do Pragi, żeby wspólnie obchodzić urodziny Micka Jaggera, to nagle sobie przypomniałem, że w 1990 r. [pierwszy postkomunistyczny rumuński prezydent] Ion Iliescu wezwał do Bukaresztu górników [aby stłumić manifestacje przeciwko nowemu reżimowi]. Dwóch prezydentów, dwie filozofie.

W Berlinie Der Tagesspiegel zaznacza, że Havel

Wywarł trwały wpływ na sytuację geopolityczną swojego kraju oraz w Europie Środkowej i Wschodniej. […] Ale poparł również udział przywódców tych krajów w wojnie w Iraku pod przewodnictwem Stanów Zjednoczonych [w 2003 roku], co wywołało niemałą irytację. Był to mąż stanu zawsze zdolny zaskakiwać swoimi wypowiedziami i niezwykłymi zmianami. […] W szczególności Niemcy powinni pamiętać o nim z wdzięcznością, bo to on jak nikt inny zaangażował się w niemiecko-czeskie pojednanie. Zaraz po wyborze na prezydenta zaskoczył swoich rodaków i RFN mocno symbolicznym aktem zdradzającym rękę dramaturga: Złożył dwie oficjalne wizyty w tym samym dniu – w Berlinie (Wschodnim) i w Monachium, łącząc ze sobą za jednym zamachem […] dwie traumatyczne dla Czechów daty: rano Berlin, gdzie Hitler zmusił czeskiego premiera do kapitulacji, a po południu Monachium, gdzie w 1938 r. zawarto układ, który oznaczał początek końca wolnej Czechosłowacji i był preludium do wojny.

Na łamach The Guardiana historyk Timothy Garton Ash określa Václava Havla mianem „głównej postaci sztuki, która zmieniła historię”:

Havel był jedną z kluczowych postaci w Europie końca XX wieku. Był nie tylko archetypem dysydenta. […] Był on nie tylko inicjatorem oryginalnej aksamitnej rewolucji: był liderem wydarzenia, które dało nazwę wielu innych masowym protestom bez użycia przemocy po 1989 r.

Pisząc w tytule „Dysydent”,  Libération przypomina słowa Milana Kundery o tym, że „najpiękniejszym dziełem Václava Havla jest jego życie”:

Wraz z garstką dysydentów podzielał on ideę ‘życia w prawdzie’ wbrew propagandzie, zredefiniował „siłę bezsilnych” i odesłał komunizm do wielkiego muzeum straconych złudzeń. Do etyki przekonań Havel dołączył zasadę odpowiedzialności: „dysydent” stał się „decydentem”. Podejmując się sprawowania władzy powierzonej mu przez los i odrzucając status ofiary. Trzeba go było słyszeć, gdy zaraz po swoim wyborze mówił rodakom, że wszyscy, choć przecież w różnym stopniu, ‘współtworzyli i podtrzymywali totalitarny system’. W tych czasach rewolucji i gorączkowych transformacji istnieje inny sposób refleksji, wywodzący się od tego prezydenta-filozofa: Havel odrzucił chaos porachunków i ryzyko butnej sprawiedliwości. […] To właśnie w tych warunkach ukorzenia się zaczyna demokracji.

Na łamach La Repubblica publicysta Sandro Viola, który spotkał się z Havlem jeszcze przed upadkiem komunizmu, składa hołd pamięci ostatniego z grona polityków „moralistów”:

 

Bowiem już tylko on pozostał ucieleśnieniem modelu nowego męża stanu. Tego, który dochodzi do władzy, niosąc ze sobą nie tylko partykularne interesy, osobistą ambicję i zdolność lawirowania wśród rozmaitych politycznych niedoli, ale również szerszą i bardziej szlachetną wizję człowieka i świata, aniżeli możemy to dostrzec wśród europejskich przywódców.

„Nie zaszkodziłaby odrobina Havla przy rue de la Loi [gdzie mają swoje siedziby belgijski rząd i parlament]”, pisze Steven Samyn w komentarzu redakcyjnym na łamach De Morgen. Odwołując się do filmu dokumentalnego „Obywatel Havel” (w reżyserii Pavla Kouteckego i Miroslava Janka), gdzie obserwujemy utratę niewinności przez czeskich i słowackich polityków po upadku komunizmu i ich staczanie się na grunt cynizmu i intryg partyjnych, Samyn zaznacza, że

widzimy w nim również skromnego człowieka, który pozostaje wierny swoim zasadom, nawet gdy stają się one niemodne. Nadał bronił on Romów, choć oznaczało to polityczne samobójstwo.

W Czechach toczy się wciąż debata na temat europejskiej integracji. Komentator Martin Ehl podkreśla, że jest w tym pewne ryzyko, większość może się skłonić ku eurosceptycznej postawie prezydenta Václava Klausa. Tymczasem interes kraju, uzależnionego gospodarczo od Niemiec, wymagałby „obecności, nie wkładania kija w szprychy i bycia w dalszym ciągu u źródła informacji”, uważa Ehl.

Prędzej czy później rzeczywistość gospodarcza sprawi, że politycy czescy będą musieli przemyśleć swoją ‘euroostrożną’ postawę. Nie będzie już można dłużej być pasażerem na gapę, który korzysta wyłącznie z tego, na co ma ochotę. Albo Czechy znajdą się w ekonomicznej i politycznej izolacji, jak Węgry, (…) albo zdążą na pociąg przyszłego europejskiego rozkwitu.

„Decyzja austriackiego Banku Centralnego zamyka jedną fazę kryzysu i prawdopodobnie otwiera następną”, uważa bukareszteńska România Libera. „Skutki będą dotkliwe – wzrost presji na [rumuńskiego] leja, rosnące stopy procentowe, trudności w zaciąganiu pożyczek przez państwo – ale można się będzie z nimi jakoś uporać. Gorszy będzie symboliczny efekt, ponieważ w ten sposób dano nam do zrozumienia, że Rumunia jest już postrzegana jako kraj wschodzący, z wszystkimi korzyściami i zagrożeniami, które ten fakt niesie. Warto w nim inwestować, pod warunkiem że wie się, jak potem wyjść z tego obronną ręką”. Bukareszteński dziennik przypomina, że „minęły już dobre czasy [2007 r.], kiedy greccy i austriaccy bankierzy bili się o rynki Dzikiego Wschodu. […] Austria poświęca Rumunię, gdzie ma w rękach, wraz z Grecją, ponad połowę systemu bankowego, by ratować samą siebie”. Krótko mówiąc, jest to „tragiczny koniec kolonializmu finansowego”.

Czeski Respekt zaś obawia się, że „kraje takie jak Węgry, Rumunia, Serbia czy Ukraina będą się musiały zmierzyć – przynajmniej jeśli chodzi o banki austriackie – z nagłym ‘credit crunch’, czyli ograniczeniem dostępności kredytów”. Natomiast Republika Czeska czy Słowacja też mogą na tym ucierpieć, ponieważ międzynarodowa prasa zapomina, że ich sytuacja różni się od sytuacji innych w regionie, zauważa praski tygodnik. „W Republice Czeskiej i w Słowacji dużo się oszczędza. Oba kraje są w stosunkowo niewielkim stopniu zadłużone. Dotyczy to nie tylko dużych firm […], ale również, a może przede wszystkim sektora drobnej przedsiębiorczości. Na przykład wielkość pożyczek hipotecznych w tych krajach stanowi 25% PKB, podczas gdy w Europie Zachodniej 55%, a w Wielkiej Brytanii przekracza 100% PKB”.

W Republice Czeskiej „praską giełdę znowu dotknął kryzys”, jak donoszą w tytule Hospodářské Nowiny. Dziennik gospodarczy opisuje, jak upadek Erste Bank, największej grupy finansowej w Europie Środkowo-Wschodniej, pociągnął za sobą spadki wielu papierów wartościowych, mimo dobrych wyników na początku tego roku.

Natomiast w Republice Czeskiej władze zdają się zmierzać do uelastycznienia przepisów. Tamtejsze ministerstwo zdrowia zapowiedziało, że przygotowuje ustawę narkotykową, która sprawi, że konopie będą uznane za lek. Będą one przepisywane ciężko chorym osobom (chemioterapia, stwardnienie rozsiane, pacjenci w terminalnej fazie choroby). „Konopie będą uprawiane przez państwo lub sprowadzane z zagranicy”, pisze w tytule MFDnes, wyjaśniając, że roślina będzie mogła być hodowana nie tylko przez państwo, ale również przez licencjonowane przedsiębiorstwa prywatne bądź importowana z Holandii, co jest najbardziej prawdopodobne ze względu na prawodawstwo. Dobrze jednak byłoby mieć pewność, zauważa gazeta, że nowy „lek” będzie w sprzedaży wyłącznie w aptekach na receptę, a nie na czarnym rynku.

W odniesieniu do ruchu na rzecz demokracji z 1989 r., Andrej Babiš wzywa do stworzenia nowej „Platformy obywatelskiej, która oczyściłaby środowisko gospodarcze”, wyjaśniają Hospodářské Noviny i podkreślają, że nie jest on jedynym, który wyraża swoje niezadowolenie. „Część ludzi stojących na czele rozmaitych przedsiębiorstw przygotowuje się do użycia swoich zasobów finansowych w walce przeciwko temu systemowi łapownictwa, którego częścią jest policja i wymiar sprawiedliwości”, zauważa dziennik i jako przykład podaje fundację przeciwko korupcji założoną przez Karela Janečeka, szefa korporacji RSJ Algorithmic Trading.

Wydana w tych dniach książka „1968. Oczyma Sowietów” pióra czeskiego historyka Josefa Pazderki jest pierwszą na tamtejszym gruncie próbą ukazania praskiej wiosny i jej szybkiego zakończenia z radzieckiej perspektywy. „Dziś nie musimy już demonizować Rosji, pisze Euroskop, ale lepiej nie ufać zanadto krajowi, który nie potrafił do dziś dokonać przemyśleń na temat okupacji z 1968 r. – nawet w środowiskach rosyjskiej inteligencji utrzymuje się stereotyp, zgodnie z którym Czechosłowację uratowano przed drugą napaścią niemiecką”. Dziennik Mladá Fronta DNES zauważa zaś, że część radzieckiego społeczeństwa, zwłaszcza intelektualiści i dysydenci, śledziła z uwagą przebieg burzliwych wydarzeń w Czechosłowacji w 1968 r. Mieli oni nadzieję, co podkreśla gazeta, na to, iż praska wiosna ogarnie również ZSRR. „Dla nich interwencja wojskowa stanowiła ideologiczne zerwanie z systemem komunistycznym”, akcentuje praski dziennik.

Przypadek doradcy ministra przypomina sprawę włoskiego ministra ds. reform federalnych, szefa Ligi Północnej, Umberto Bossiego, który wywołał oburzenie włoskiej prasy, nazywając swego kolegę, ministra ds. administracji publicznej, Renato Brunettę, „wkurzającym konusem”.