Wobec możliwości „unicestwienia narodu irańskiego” laureat literackiej Nagrody Nobla domaga się w szczególności, aby Berlin przerwał dostawę łodzi podwodnych dla Tel-Awiwu, gdyż izraelska potęga jądrowa „jest zagrożeniem dla kruchego światowego pokoju”, podczas gdy prezydent Iranu Mahmoud Ahmadineżad określony jest po prostu jako „pyskacz”.

Grass, który znalazł się w trudnej sytuacji w 2006 r., gdy ujawnił swoje członkostwo w Waffen SS w 1944 r., wyjaśnia, że milczał zbyt długo z obawy przed „zwyczajowym oskarżeniem o antysemityzm”. W Niemczech nie trzeba było długo czekać na polemikę dotyczącą tego tekstu.

Trzy ogólnokrajowe dzienniki umieściły dzisiaj komentarze na pierwszych stronach. Die Welt wyróżnia się najostrzejszym tytułem : „Günter Grass, wieczny antysemita”. Znany komentator berlińskiego dziennika, Henryk M. Broder, twierdzi, że

Grass jest prototypem wykształconego antysemity, który dobrze Żydom życzy. Dręczony poczuciem winy i pragnący ustanowienia historycznej odpowiedzialności wkracza do niszy, aby rozbroić „przyczynę widocznego niebezpieczeństwa. 

Tekst dotyczy w domyśle ludobójstwa Ormian w latach 1915–1916, gdy 1,2 miliona osób (dwie trzecie spośród ogółu ludzi tej narodowości zamieszkujących w państwie władanym przez Turków) zmarło podczas wywózek i rzezi dokonywanych przez imperium osmańskie. Właśnie dlatego ten tekst wywołał gniew ze strony Ankary, która odwołała swojego ambasadora w Paryżu i zagroziła Francji podjęciem retorsji handlowych i dyplomatycznych. Wszelako projekt ustawy musi jeszcze zostać zatwierdzona przez Senat, a następnie ponownie przez Zgromadzenie Narodowe, zanim będzie mogła wejść w życie.

Na łamach Le Point felietonista Pierre Beylau krytykuje zabieg francuskich władz podjęty przed zbliżającymi się wyborami prezydenckimi:

Czy naprawdę należało wyciągać na powierzchnię tego starego węża morskiego pod nazwą ludobójstwo z 1915 r., którego to faktu nikt poważny nie kwestionuje? Chodzi oczywiście o politykierską zagrywkę ze strony wybrańców narodu, dla których ‘ormiańskie głosy’ mają być decydujące. Nie wahano się zaryzykować wyrządzenia znacznych szkód w sferze dyplomatycznej i gospodarczej, aby przypodobać się jednemu lobby.

Z punktu widzenia interesów francuskiej dyplomacji na Bliskim Wschodzie ta „próba sił z Ankarą jest absurdalna”, dodaje Le Monde. Ale w ocenie dziennika problematyczny jest przede wszystkim sam charakter tej propozycji ustawy.

Nie jest rolą ustawodawcy – wspieranego w tym przypadku przez Pałac Elizejski – opowiadanie historii. Od kilku lat urzędowa Francja wprost uwielbia tę jurydyzację historii. Uchwala się ustawy upamiętniające, ustanawiając przestępstwo negacjonizmu. One niczemu nie służą. Nie łagodzą nawet bólu tych, którzy widzą, jak ich przeszłość (…) jest podle spisywana na nowo w celu jej zanegowania.

Z kolei strona internetowa Mediapart interpretuje ten spór w świetle historii obu krajów. Każdy z nich był bowiem rządzony przez osobistość odgrywającą rolę założyciela nowoczesnego narodu, od której to obecnym elitom wciąż trudno się uwolnić: chodzi odpowiednio o generała de Gaulle’a i Mustafę Kemala.

Francja i Turcja cierpią w różnym stopniu na tę samą narodową patologię: niezdolność do odżałowania swojej wielkiej przeszłości; desperackie próby uczepienia się najwyższego zbawcy, który utula ojczyznę za pomocą żelaznej mitologii; odmowę zinwentaryzowania historii, dokonania jej przesiewu, uznania błędów i zbrodni.

Po stronie tureckiej w anglojęzycznej wersji dziennika Zaman komentator Bülent Keneş zgłasza pretensje bezpośrednio do francuskiego prezydenta: „Wprowadzając zakaz odnoszący się do jednej ze stron debaty na kontrowersyjny temat, która to powinna zostać rozstrzygnięta przez historyków, i to tuż przed w wyborami prezydenckimi, pokazał on wszystkim, co znaczy demokracja à la Sarkozy”.

Zważywszy na jego już powszechnie znaną skłonność do tworzenia metodami politycznymi i legislacyjnymi dogmatów w kwestii kontrowersyjnych epizodów z przeszłości, powinien on raczej zwrócić uwagę na bezsporną kolonialną przeszłość Francji, zamiast szukać dziur w historii Turcji. Zakazywanie głoszenia pewnych opinii i idei w kwestii tak zwanego ludobójstwa, którego Ormianie mieli rzekomo paść ofiarą w 1915 r., i to jeszcze przed złożeniem oficjalnych przeprosin za masakry popełnione we wciąż nieodległej przeszłości przez Francuzów w Algierii […] albo za masowe morderstwa dokonane w innych krajach afrykańskich oraz w Indochinach, jak też w wyspiarskich koloniach, jest dokładnie tym, czego można się spodziewać po obłudnym błaźnie francuskiej polityki zwanym Sarkozy.

W Milliyet Mehmet Tezkan ocenia, że francuski prezydent „ma dwa powody, aby chcieć uchwalenia tej ustawy”:

Pierwszym z nich jest polityczna inwestycja obliczona na zdobycie głosów Ormian. Drugim jest chęć narobienia szkód w stosunkach z Ankarą. Stosunki między Sarkozym a Erdoganem bynajmniej nie są dobre. Ale od dziś mosty są już spalone. Celem Sarkozy’go jest odsunięcie Turcji od UE za pomocą takich manewrów.

I wreszcie Ali Bayramoglu przypomina na łamach dziennika Yeni Şafak, że:

Zgodnie z bieżącą interpretacji artykułu 301 tureckiego kodeksu karnego przestępstwem jest mówić, że ‘doszło do ludobójstwa Ormian’. We Francji przestępstwem jest mówić, że ‘ludobójstwo Ormian nie miało miejsca’. Jakże nie zauważyć, że obie te postawy ograniczają wolność słowa… i przeszkadzają obu stronom zastanowić się nad własną przeszłością? Szkody, jakie wyrządzi francuska ustawa, będą poważne.

Ten wielce szanowany filozof pisze, że „trzeba ratować honor demokracji” i że „ustępujący grecki premier Jeorios Papandreu jest takim politykiem, któremu nie udaje się zasypać przepaści oddzielającej świat ekspertów finansowych od świata obywateli; [przepaści między] systemowymi imperatywami dzikiego kapitalizmu finansowego – spuszczonego przez politykę ze smyczy – a narzekaniem elektoratu rozczarowanego niedotrzymaniem obietnic dotyczących sprawiedliwości społecznej”.

W dobie kryzysu, kiedy nie ma szans na drogę pośrednią, politycy muszą grać w otwarte karty, twierdzi Habermas, i zejść z podejmowaniem decyzji do poziomu obywatela ‒ „to nie tylko kwestia demokracji, ale i godności”. „Grecka klęska stanowi dla nas ostrzeżenie przed drogą postdemokratyczną obraną przez Angelę Merkel i Nicolasa Sarkozy’ego. Koncentracja władzy w wąskim gronie szefów rządów, którzy narzucają narodowym parlamentom zawarte przez siebie porozumienia, nie jest właściwą drogą”, pisze Habermas. I zaleca rozpoczęcie nowego, integrującego obywateli procesu konstytucyjnego w Europie…

Na reakcje nie trzeba było długo czekać. Rozwścieczony czołowy felietonista Spiegel Online Jan Fleischhauer oskarża Habermasa o to, że jest „ostatnim zawodnikiem wagi ciężkiej wśród mających dobre intencje niemieckich intelektualistów”, który dołączył „do obozu histeryków ze skłonnością do kreślenia apokaliptycznych wizji”. „Politycy od dawna już ugięli się w swoim postrzeganiu kryzysu euro pod ciężarem gospodarki. Są gorliwymi wykonawcami kapitalizmu finansowego. […] Ale gdy przychodzi Habermasowi zgłosić konkretne żądania, natyka się na taki sam problem, jak ci, którzy okupują Wall Street, oni też nie potrafią powiedzieć nic więcej ponad to, że trzeba dokonać jakiejś redystrybucji pieniądza. W gruncie rzeczy wszystkie te retoryczne zabiegi mają na celu zwolnienie polityków z odpowiedzialności i danie im wolnej ręki w dalszym prowadzeniu ich anachronicznej polityki”.

Bratysławski dziennik przypomina, że nowe przepisy dawałyby możliwość rozwiązania partii. Zauważa jednak, że żaden z komunistycznych prominentów – ani Vasil Bilak, sygnatariusz listu zapraszającego do kraju w 1968 r. wojska Układu Warszawskiego, ani szef służb bezpieczeństwa Alojz Lorenz – nie stanął do dziś przed sądem. SME sceptycznie podchodzi do zapowiadanego śledztwa, gdyż uważa, że „wymiarem sprawiedliwości nadal kierują (niegdysiejsi) członkowie partii, która była sprawcą państwowego terroru”. W wyborach z 2010 r. KSS zdobyła 0,83% głosów.

Natomiast w Republice Czeskiej władze zdają się zmierzać do uelastycznienia przepisów. Tamtejsze ministerstwo zdrowia zapowiedziało, że przygotowuje ustawę narkotykową, która sprawi, że konopie będą uznane za lek. Będą one przepisywane ciężko chorym osobom (chemioterapia, stwardnienie rozsiane, pacjenci w terminalnej fazie choroby). „Konopie będą uprawiane przez państwo lub sprowadzane z zagranicy”, pisze w tytule MFDnes, wyjaśniając, że roślina będzie mogła być hodowana nie tylko przez państwo, ale również przez licencjonowane przedsiębiorstwa prywatne bądź importowana z Holandii, co jest najbardziej prawdopodobne ze względu na prawodawstwo. Dobrze jednak byłoby mieć pewność, zauważa gazeta, że nowy „lek” będzie w sprzedaży wyłącznie w aptekach na receptę, a nie na czarnym rynku.

Jego przeciwnicy twierdzą natomiast, że surowsze, bardziej restrykcyjne prawo doprowadzi jedynie do rozkwitu aborcyjnego podziemia. Jak wygląda prawda? Oficjalnie w 2009 r. dokonano w Polsce 538 legalnych zabiegów usunięcia ciąży, nieoficjalne statystyki Federacji na rzecz Kobiet i Planowania Rodziny mówią jednak o ponad 100 000 Polek rocznie, które usuwają płód. Zdaniem tygodnika oznacza to tyle, że obowiązująca od 1993 r. ustawa dopuszczająca przerwanie ciąży tylko w trzech przypadkach (gwałtu bądź kazirodztwa, zagrożenia dla życia lub zdrowia matki oraz trwałego i nieodwracalnego uszkodzenia płodu) „praktycznie nie działa”. Z ostatnich sondaży wynika, że 45% Polaków opowiada się za dopuszczalnością aborcji, przeciw jest 50% ankietowanych.