Dochodzenie rozpoczyna się tydzień po tym, jak podobną procedurę uruchomiła amerykańska Komisja ds. Papierów Wartościowych i Giełdy. Spółki te, jeśli zostanie udwodniona im wina, mogą zostać ukarane dotkliwymi karami finansowymi, a ich obecne i przyszłe kontrakty z rządem zostaną unieważnione. Według Wall Street Journal, dochodzenie to „rzuca cień na zamiary tych firm zwiększenia swojej obecności w kraju z największymi zasobami ropy naftowej w Afryce”.

Dotyczy to w szczególności firmy ENI, która była największą spółką wydobywczą w Libii rządzonej przez Kaddafiego, i która szybko odzyskała swoją pierwszoplanową pozycję po upadku dyktatora. Jej obecny udział wynosi około 14% wydobywanych zasobów. Spółka planowała zainwestować 30 miliardów dolarów i podwoić te nakłady w następnej dekadzie.

Powiedzmy to wprost: jeśli Europa wysyła na rekonesans i powierza próbę podjęcia rozmów równie elokwentnej, co bezsilnej Catherine Ashton, jeśli Barack Obama od kilku miesięcy zaostrza ton w sprawie irańskiej, to jest to wyłączna zasługa Izraelczyków, którzy prężą muskuły i zachowują się tak, jakby wymykali się spod jakiejkolwiek kontroli. […]  Gdyby [Izraelczycy] byli tak samo ostrożni jak większość państw, Teheran miałby bez trudu w niedługim czasie dostęp do bomby. […] W sytuacji nadzwyczajnej to Zachód będzie musiał odebrać broń jądrową irańskim przywódcom.

Misja Montiego dotyczy wszystkich – od finansistów z Wall Street do chińskich robotników. Jest tak, gdyż problemy Włoch stały się problemami całego świata, a Monti musi je uzdrowić, aby uniknąć kolejnego globalnego kryzysu finansowego. […] Nawet jeśli kryzys w Europie szaleje od dwóch lat, to jednak Włochy [których dług publiczny przekracza 120% PKB] zdają się być największym zagrożeniem dla osłabionej jednolitej waluty. Kraj tej jest paradoksalnie jednocześnie zbyt duży, aby mógł zbankrutować i zbyt duży, aby można go było ocalić. […] A jeśli stanie się niewypłacalny, to będzie to mogło skutkować potokiem zdarzeń – zburzą one unię walutową i zagrożą demokratycznej integracji, której budowa zajęła pół wieku.

Sukces Montiego ma również zasadnicze znaczenie dla światowej gospodarki. Konsekwencją braku wypłacalności Włoch – i jeszcze gorzej, zawalenia się euro – są wręcz niewyobrażalne. Może to być przyczyną jeszcze głębszego kryzysu finansowego od tego, który w 2008 r. wywołany został przez upadek banku Lehman Brothers. Fala wstrząsu przelałaby się przez rynki finansowe całego świata, zmywając banki i całe gospodarki. Recesja w Europie, kontynencie zaludnionym przez miliony dobrze sytuowanych konsumentów, może zdławić ożywienie gospodarcze w Stanach Zjednoczonych i spowolnić postęp krajów rozwijających się. Losy Mario Montiego, Europy i światowej koniunktury są już nierozerwalnie związane.

„Włochy podejmują imponujące działania”. W dzień pierwszej oficjalnej wizyty włoskiego premiera Mario Montiego w Waszyngtonie La Stampa zamieściła na pierwszej stronie wywiad, którego jej udzielił Barack Obama. „Modernizuje włoską gospodarkę”, „umieścił swój kraj znowu na drodze rozwoju”, zawczasu prezydent Stanów Zjednoczonych wychwala nowego premiera. Ale wyraża też aprobatę dla całej Unii Europejskiej:

W ostatnich dwóch latach Europa podjęła szereg kluczowych, a jednocześnie bardzo trudnych kroków, aby przezwyciężyć wzrastający kryzys. We Włoszech, jak i w całej Europie, obywatele zdobywają się na bolesne wyrzeczenia. Rządy europejskie wspólnie reformują architekturę Unii Europejskiej. […] Nasze gospodarki są nierozdzielnie połączone, a nasze relacje gospodarcze z Europą są ważną częścią wysiłków, które czynimy, aby tworzyć miejsca pracy i dobrobyt w Stanach Zjednoczonych. Unia Europejska jest największym partnerem gospodarczym Ameryki. Tym niemniej prezydent powiedział,  że kraje Starego Kontynentu muszą wznieść „wyższe bariery” chroniące przed rozprzestrzenieniem się kryzysu i muszą „wykazać absolutne zaangażowanie w przyszłą integrację gospodarczą Europy.

Podkreślił także wagę NATO – chwalił decyzję Włoch, które zdecydowały się przedłużyć swoją obecność w Afganistanie poza 2014 r. – oraz rolę Europy w „arabskiej wiośnie”. Wyrażał też nadzieję, że pomoże to w wywieraniu presji w Syrii na Baszara al-Assada, aby zrzekł się władzy. Lecz jeśli Waszyngton zastanawia się nad możliwością interwencji zbrojnej, jak to ujawnia CNN, to kraje Europy wciąż są jej przeciwne i, jak donosi La Stampa, żywią nadzieję na rozwiązanie dyplomatyczne ostatniej chwili. 

Zarówno samą groźbę, jak i dobór słów, FTD określa jako „zasługujące na uwagę”. Fakt, że sekretarz stanu „wypowiada się w kwestii transportu, pokazuje zresztą, jak bardzo upolityczniony jest ten spór”, zaznacza gazeta. Ażeby nie dyskryminować europejskich linii lotniczych, UE domaga się od 2008 r., aby dyrektywa ustanawiająca system handlu przydziałami emisji gazów cieplarnianych we Wspólnocie dotyczyła wszystkich lotów do i z Europy, to znaczy obowiązywała również przewoźników pozaeuropejskich i na szlakach poza europejską przestrzenią powietrzną. Stany Zjednoczone, tak samo jak Chiny, widzą w tym naruszenie suwerenności we własnej przestrzeni powietrznej.

Trasy koncertowe sąistotnym źródłem dochodów tej znanej grupy rockowej. W samym 2010 r. Metallica zarobiła w ten sposób 110,1 milionów dolarów (82,2 milionów euro). Teraz, zamiast, jak to pierwotnie planowano, grać w Europie w 2013r., zespół uda się na skrócony objazd w 2012 r. pod nazwą „Europejskie letnie wakacje”, podczas którego odwiedzi Norwegię, Niemcy, Danię, Wielką Brytanię i Austrię. WSJ zauważa, że

w czasie gdy nastrój przygnębienia rozprzestrzenia się wśród inwestorów bogatszych krajów, takich jak Francja, [Cliff] Burnstein [menadżer Metalliki] martwi się o stabilność euro, co może utrudnić organizatorom koncertów w 17 krajach wypłacających w tej walucie honoraria muzykom.

Jak mówi Burnstein:

Przez najbliższe lata dolar będzie mocniejszy, a euro słabsze, i jeśli tak ma być, to chcę z tego skorzystać płacąc za te [europejskie] koncerty teraz, gdy będą one dla nas bardziej rentowne.

WSJ zwraca także uwagę na fakt, że The Red Hot Chili Peppers, inna grupa, którą obsługuje Burnstein, także przyspieszyła swoje europejskie plany, gdyż, jak stwierdził menedżer, „około 75% przychodów grupy bierze się z zagranicznych występów”. 

Banki, takie jak Merrill Lynch, Barclays Capital czy Nomura, wydały ostatnio całą serię raportów rozważających możliwość katastrofy. „Kryzys finansowy w strefie euro wszedł w o wiele bardziej niebezpieczną fazę”, napisali w piątek analitycy japońskiego banku inwestycyjnego Nomura. Jeżeli Europejski Bank Centralny nie wkroczy do akcji, by dokonać tego, co nie udało się politykom, „rozpad strefy euro wydaje się dzisiaj raczej prawdopodobny niż możliwy”, stwierdzili autorzy opracowania. 

Opiniotwórczy nowojorski dziennik wyraża zdziwienie, że „banki w dużych krajach strefy euro, które dopiero niedawno zostały zaatakowane przez kryzys, wydają się tym niespecjalnie przejmować”.

„Podczas gdy w USA panuje wyraźne przekonanie, że Europa może się rozpaść, my tutaj wierzymy, że Europa musi pozostać”, powiedział francuski bankier podsumowując debatę we francuskim sektorze bankowym. „Dlatego nikt nie mówi o odwrocie”.

Financial Times poszedł tym tropem i opublikował artykuł na temat tego, jak międzynarodowe firmy przygotowują plany awaryjne.

„Producenci samochodów, grupy energetyczne, firmy z sektora dóbr konsumpcyjnych i inne międzynarodowe korporacje zawczasu minimalizują ryzyko, inwestując rezerwy gotówki w bezpieczne narzędzia i trzymając i te mniej ważne wydatki pod kontrolą. Niemiecki Siemens stworzył nawet własny bank, by móc zdeponować środki w EBC”.

Londyński dziennik podkreśla, że „niektóre firmy o zasięgu globalnym twierdzą, że rozpad strefy euro byłby wydarzeniem ponurym, ale możliwym do opanowania”. Zauważa również:

„Są menadżerowie we Francji, Włoszech i Hiszpanii, którzy mówią, że mają przygotowane plany na wypadek poważnych turbulencji finansowych i gospodarczych, ale nie na ewentualność upadku euro. Według nich stabilność kontynentu narażona byłaby na jeszcze większe niebezpieczeństwo, gdyby było wiadomo, że firmy myślą o najgorszym”.

Francuski dziennik gospodarczy Les Echos skupia się na tym, że efektem rozsypania się strefy euro byłby powrót do narodowych walut. Pisze następująco:

„[Brytyjska firma brokerska] Icap od miesięcy dyskretnie testuje możliwość powrotu do drachmy na swojej elektronicznej platformie EBS, największej międzybankowej giełdzie walutowej”. 

Warszawski Dziennik Gazeta Prawna pisze, że firmy na świecie mogą tworzyć plany awaryjne, ale „polskie zachowują zimną krew”. Według rzecznika prasowego produkującej autobusy firmy Solaris Bus & Coach:

„jeżeli doszłoby do rozpadu strefy, nie byłby to dla nas cios. Już teraz Solaris rozlicza się z klientami nie tylko w euro, ale też np. w koronach czeskich czy szwedzkich”. 

Z kolei wiceprezes Can-Packu, producenta puszek aluminiowych i zamknięć, twierdzi, że nikt nie wie, jak może w praktyce wyglądać rozpad strefy: „Jedyne, przed czym możemy się zabezpieczyć, to wahania kursów walutowych”. 

Po pierwsze, z powodu protokołu z Kyoto i wynikających z niego zobowiązań, UE stworzyła rynek emisji gazów cieplarnianych, na którym długoterminowe inwestycje banków i przedsiębiorstw szacowane są na sumę 107 miliardów euro. Po drugie, nie wiadomo, czy szczyt w Południowej Afryce nie zakończy się gorzej niż impasem, gdyż może oznaczać koniec Kyoto, jako że Kanada, Japonia i Rosja już powiedziały, iż nie wezmą udziału w jego kolejnej fazie rozpoczynającej się w 2013 r.

Po trzecie, dlatego że odważne zaangażowanie się Europy, aby do 2020 r. obniżyć emisje gazów cieplarnianych o 20 procent, może okazać się bezprzedmiotowe, bowiem ma ono sens jedynie wtedy, gdy w tym wysiłku współuczestniczy cała planeta. A to znowu wymaga miliardowych funduszy z zasobów publicznych, czemu nie bardzo sprzyja dyscyplina budżetowa [praktykowana] w tych trudnych obecnie czasach.

Jak to zauważył Herman Van Rompuy, Europa znalazła się w takiej sytuacji, że nie jest już w stanie dalej płacić na swój model społeczeństwa opiekuńczego. Co gorsza, jej dolegliwości związane z zadłużeniem mogą doprowadzić do efektu domina, czyli ‒ „gdy greckie banki padną, to francuskie banki padną, a wtedy, to amerykańskie banki padną…”. Washington Post, kiedy zauważa, iż „kopanie puszki wzdłuż drogi” było, jak dotąd, jedyną odpowiedzią na wszystkie problemy, tylko tę mroczną wizję podziela. I, jak ostrzega gazeta, „dzień europejskiego rozrachunku za kryzys finansowy jest już blisko”. Rządy krajów członkowskich UE „będą musiały znaleźć wspólną płaszczyznę i to szybko, bo jeśli nie, to pani Merkel i pan Sarkozy oraz ich koledzy zapiszą się w historii jako ci przywódcy, którzy doprowadzili Europę i świat na skraj gospodarczej przepaści – i jeszcze dalej”. 

Natomiast media amerykańskie wyrażały przekonanie, że jest niewinna. [...] Aby przeciwstawić się włoskim i brytyjskim środkom masowego przekazu, rodzina Knoxów uzyskała pomoc biura prasowego, które przesłało do Stanów Zjednoczonych wizerunek amerykańskiej dziewczyny jako ofiary niesprawiedliwości”. Sprawa przyciągnęła nawet uwagę szefowej amerykańskiej dyplomacji Hillary Clinton, która zapewniła pełne wsparcie dla rodziny Knoxów. Natychmiast po ogłoszeniu wyroku amerykański departament stanu wyraził swoją satysfakcję. Tylko jedna osoba została jak dotąd skazana za morderstwo popełnione na Meredith Kercher – urodzony na Wybrzeżu Kości Słoniowej Rudy Guede, pokątny sprzedawca narkotyków i włóczęga, który w 2008 r. został skazany na 30 lat więzienia.

Nie bez powodu rozmowy te poprzedzają spotkanie rady ministrów finansów UE zaplanowane na 16 września we Wrocławiu, na którym to szefom tych resortów przyjdzie stawić czoła „delikatnej sytuacji gospodarczej Europy”, ostatnio „ofiary pogłosek” wywołujących sporo zamieszania, dodaje El Periodico. I informuje o krytyce, z jaką spotkała się deklaracja prezydenta Stanów Zjednoczonych, który stwierdził ostatnio, że Włochy i Hiszpania są „poważnym” problemem dla euro. „Być może to, co powiedział Obama nie jest prawdą”, ocenia dziennik, ale uwidoczniło „zaniepokojenie całego świata opieszałością i brakiem zdecydowania w podejmowaniu decyzji przez Unię Europejską”. 

Ale, jak słusznie utrzymuje Timothy Garton Ash, te dziesięć minionych lat, które upłynęły od 9/11 były również, i przede wszystkim, długotrwałym ruchem tektonicznym, który zmodyfikował radykalnie planetarną równowagę. Można było zaobserwować wzrost wpływów Chin i całej Azji oraz, przyspieszone kryzysem, słabnięcie Zachodu. 

Gdzie w tym historycznym przedziale sytuuje się dziś Europa? Jeśli w ogóle stawia się takie pytanie, to częściowo się na nie odpowiada – nasz kontynent w pewnej mierze utracił zdolność kierowania sprawami tego świata. A jednak, to dziesięciolecie było dla nas obfite w rozmaite nauki. 

W 2001 r. UE wciąż liczyła tylko 15 członków, a jej poszerzenie do 25, a później do 27 przebiegało w zależności od stosunków z osłabionymi wydarzeniami 11 września Stanami Zjednoczonymi. Pamiętamy, jak w 2003 roku, oś Paryż-Berlin-Moskwa postawiła swoje weto wobec wojny w Iraku, a za wojną stanęła oś Londyn-Rzym-Madryt wspierana przez kraje byłego obozu komunistycznego, które przygotowywały się właśnie do członkostwa w Unii. Jeśli decyzje dotyczące polityki zewnętrznej Europy byłyby podejmowane przez większość, jak chciałaby tego logika Wspólnoty, to flaga europejska powiewałaby w Iraku obok flagi amerykańskiej.

11 września przyspieszył również spadek zainteresowania Stanów Zjednoczonych Europą i podważył znaczenie Sojuszu Atlantyckiego takiego, jaki istnieje obecnie, zanim Wspólnocie udało się stworzyć własną strategiczną wizję, której towarzyszyłaby polityka obrony z prawdziwego zdarzenia. To, jak Waszyngtonowi udało się zainstalować swoją tarczę antyrakietową na terenach Europy, bez uzgadniania tego z UE, jest tego przykładem, podobnie jak wstrzymanie się od głosu Niemiec w przypadku Libii. 

2001 rok, kto o nim jeszcze pamięta? Był to również rok, w którym piętnastka utworzyła Konwent w Sprawie Przyszłości Europy. Dziesięć lat później, po niedawnym projekcie konstytucji i przyjętym w bólu traktacie lizbońskim, w dalszym ciągu Europa nie mówi donośnym głosem, a nikt, nawet politycy, nie są w stanie przedstawić projektu, który odpowiadałby nowej sytuacji w świecie. Teraz, gdy znaleźli się tacy, którzy w odpowiedzi na kryzys finansowy wysuwają pomysł nowego traktatu, ta obserwacja nie jest tak całkowicie bez znaczenia.

„Szwajcarscy negocjatorzy nie mają wątpliwości, że nie chodzi już nawet o to, czy kraj będzie musiał się poddać naciskom, ale w jaki sposób to zrobi”, stwierdza genewski dziennik. A dalej odnotowuje, że „Stany Zjednoczone zdążyły dać do zrozumienia, że ‘globalne rozwiązanie’, takie jakie zostało zawarte z Niemcami i Wielką Brytanią, ich nie zadawala”.

W kilka tygodni po Niemczech, to Wielka Brytania podpisała właśnie umowę z Bernem dotyczącą pieniędzy obywateli brytyjskich ulokowanych w Szwajcarii. „Ta umowa pozwoli Londynowi opodatkować tajne konta założone w Szwajcarii, a należące do obywateli brytyjskich”, wyjaśnia Les Echos. Ale zdaniem francuskiego dziennika „gwarantując zachowanie anonimowości właścicielom kont”, Szwajcaria „uratowała najbardziej istotny element tajemnicy bankowej”. I tak naprawdę, „udało jej się prześlizgnąć przez europejski mur walki z ucieczką podatkową”.

„Wątpliwości dotyczące wiarygodności zeznań Naffissatou Diallo, pozostawiają mu niewielką nadzieję na to, że, gdyby doszło do procesu, uda mu się przekonać do jednogłośnego orzeczenia winy dwunastoosobową ławę przysięgłych”, podkreśla dziennik i przypomina, że wykrycie „kłamstw” oskarżającej DSK pokojówki przez prokuratora miało decydujące znaczenie w podjęciu przez niego 1 lipca decyzji uwolnienia podejrzanego z aresztu domowego.

Decyzja o umorzeniu sprawy zostanie zatwierdzona na posiedzeniu sądu 23 sierpnia. Wówczas Strauss-Kahn będzie „mógł swobodnie opuścić Stany Zjednoczone”. Nie zostanie on jednak w ten sposób uniewinniony, zwraca uwagę dziennik, gdyż „koniec postępowania karnego nie zamyka całkowicie sprawy w Stanach Zjednoczonych, gdzie nadal toczy się proces cywilny”. 

Wśród nowych projektów znajdzie się m.in. „film produkowany przez Gusa van Santa (...) oraz obraz z jedną z wielkich australijskich gwiazd: Russellem Crowe'em, Erikiem Baną lub Geoffreyem Rushem. Jak pisze Rzeczpospolita, zainteresowanie polskimi pieniędzmi jest skutkiem ubocznym kryzysu gospodarczego. „Dziesiątki mniejszych firm szukają biznesowych partnerów, by przetrwać”, czytamy w dzienniku. Poza tym inwestorzy „odkryli, że sukces w Hollywood ma niepowtarzalny smak i nie da się go porównać z żadną premierą nad Wisłą”. W rozmowach z gazetą, tutejsi magnaci filmowi przyznają, że nie bardzo interesuje ich inwestowanie w rodzimą kinematografię. „Przyjąłem prostą zasadę: nie mogę na filmach tracić”, mówi Rzeczpospolitej producent Konrad Wojterowski. 

„UE stworzyła wspólną walutę, lecz nie udało się jej doprowadzić do głębszej integracji w kwestiach politycznych i fiskalnych”, twierdzi pismo. Dziś zdania są podzielone, czy lepiej dążyć do większej centralizacji w UE, czy może pozwolić na jej rozpad. Jeśli spojrzeć wstecz, okaże się, że każde z tych posunięć ma precedensy. Z jednej strony w pamięci ekonomistów wciąż żywa jest historia upadku rubla, do którego przyczyniły się „zbyt duże rozbieżności gospodarcze” między byłymi republikami radzieckimi, które postanowiły stosować dawną walutę po upadku ZSRR. Z drugiej należy przypomnieć o kryzysie w obrębie mechanizmu kursów walutowych (ERM) z 1992 r., który dla wielu krajów europejskich był tym decydującym impulsem, by przystać na „ściślejszą integrację gospodarczą”. Tak czy inaczej to, co się dziś dzieje, „pokazuje, że przed Europą rysuje się wybór. Trzeba go teraz dokonać”.

Od trzech lat, czyli od czasu, kiedy to państwa mocno zadłużyły się, spiesząc na ratunek własnym bankom, nikt nie odpowiedział na pytanie, kto będzie ratował ratujących – przypomina Spiegel. Jak dotąd, „cechą charakterystyczną pakietów pomocowych w Europie była ich spóźniona dystrybucja i niewystarczający rozmiar. Jeśli chodzi o Chiny, to niemożliwe, aby mogły one uratować gospodarkę światową, kiedy mają same związane ręce za sprawą mocno rozgrzaną gospodarki własnej, która pęknie prawdopodobnie przy okazji najbliższej bańki – dostrzega tygodnik. 

I podsumowuje: „Lekcja, której udzielił nam ten kryzys, sprowadza się do słów: zdrowe finanse publiczne”, a to oznacza wprowadzenie drastycznych oszczędności i bolesnego przekazania suwerenności narodowej. „Dla dobrej formy Zachodu determinującym czynnikiem jest, aby rządy były w stanie planować na dłuższą metę. Powinny wreszcie myśleć w perspektywie wykraczającej poza termin nadchodzących wyborów”.

Wszyscy wiemy, jak wygląda sytuacja – Grecja z każdym dniem bliższa bankructwa mimo oszczędnościowych działań i pieniędzy UE oraz MFW; portugalski i irlandzki dług uznany został przez agencje ratingowe za „śmieciowy”, a Włochy, mając niemal nóż na gardle, zmuszone są przyjąć plan zakładający 40 miliardów oszczędności. Tymczasem siedemnaście krajów strefy euro, Europejski Bank Centralny i Komisja kłócą się, jaką strategię należałoby przyjąć. „Spierają się o warunki udziału sektora bankowego w nowym planie pomocy dla Grecji, wszystko z braku politycznego przywództwa. Ależ panowie ministrowie, to tak, jakby ktoś chciał leczyć katar u chorego zagrożonego rakiem!”, pisał ze smutkiem Le Monde dzień po ostatnim, bezowocnym spotkaniu ministrów finansów.

Nasi przywódcy mają  jednak na swoją obronę okoliczności łagodzące, tyle że są one jednocześnie powodem do niepokoju. Pierwsza, jak zauważa Die Zeit, to konieczność dokonania wyboru między wewnętrznymi naciskami na zaprzestanie finansowania wyraźnie nieskutecznych planów ratunkowych – które są obciążeniem dla społeczeństw, a nie ograniczają w działaniach banków – a sektorem finansowym, który narzuca swój własny rytm, osłabia państwa, ale ma w ręku mocny argument, to jego pieniądze są niezbędne do sfinansowania państwowych pożyczek.

Druga okoliczność łagodząca pochodzi zza Oceanu. 14 lipca agencja Standard & Poor’s zagroziła obniżeniem notowań Stanów Zjednoczonych. Barackowi Obamie nie udało się jak dotąd przekonać Republikanów do przyjścia mu z pomocą w sprawie opracowania budżetu. Kryzys finansowy, który wstrząsa Europą, grozi więc osłabieniem Ameryki, co pogorszyłoby jeszcze sytuację na naszym kontynencie. Tymczasem amerykańscy przywódcy nie wydają się tu wcale mądrzejsi od Europejczyków.

Niezdecydowani, niekompetentni lub po prostu sparaliżowani strachem w obliczu wyzwania, czując, że nie panują już nad losem swoich krajów, europejscy przywódcy muszą jednak dać dowód stanowczości. Ale bądź tu mądry, człowieku, i powiedz, w jakim kierunku należałoby podążyć. 

Dużo się mówi o ewentualnej kandydaturze DSK, jeśli okaże się niewinnym, ale jego otoczenie „nie chce nawet o tym myśleć i zwraca uwagę na to, że procedura sądowa musi ‘przebiec do końca’”, pisze Libération. Tymczasem zainteresowanie komentatorów wzbudza amerykański system sądowniczy. Le Monde stwierdza, że jest „szokujący”, że „prokurator jest z wyboru i rozgrywa sprawy z myślą o reelekcji”, a „machina miedialno-prawna rozwrzeszczała się właśnie wówczas, gdy należało zachować spokój i rozwagę”. Natomiast wspomniane już Libération, przeciwnie, podziwia szybkość amerykańskiej jurysdykcji. „Część oskarżenia rozpadła się, ale wymiar sprawiedliwości Stanów Zjednoczonych wyciągnął konsekwencje z oszałamiającą szybkością, której należy przyklasnąć. Uczy nas, że: z istoty omylne, dobre sądownictwo to takie, które wątpi i potrafi przyznać się do błędów”.