Tematy

Berlin, Praga, Warszawa i Bukareszt w 1989.

1989, 20 lat później

Protesty, okrągłe stoły, rewolucje: w roku 1989 Wschodni Europejczycy obalili komunizm, pod którego panowaniem pozostawali od końca II wojny światowej, i zburzyli żelazną kurtynę. Od Warszawy po Bukareszt, od Pragi po Budapeszt, ludzie odkrywali nowy sposób życia: demokrację, podróże, kapitalizm, wolność wyboru, ale także bezrobocie, korupcję i imigrację. Minęło dwadzieścia lat, ale chociaż kraje dawnego bloku wschodniego są dzisiaj w Unii Europejskiej i NATO, to ich transformacja wciąż jest niepełna.

 
Berlin, Praga, Warszawa i Bukareszt w 1989.
Rumunia Odebrana rewolucja
Był 21 grudnia 1989 r. Tłum wygwizdał przemówienie Nicolae Ceauşescu. Następne godziny przyniosły upadek dyktatora. W dwadzieścia lat później te krwawe wydarzenia wciąż owiewa tajemnica. Jedno jest dziś pewne ‒ przyniosły korzyść niektórym komunistom.
Rumunia Odwrócić tak długą kartę
Rumuni 6 grudnia wybierają prezydenta. Podczas kampanii wyborczej mowa była tylko o korupcji i dziedzictwie komunistycznej przeszłości. Czy poza tym nie ma już niczego? Jest jeszcze kultura, która zapewnia ich krajowi miejsce w Europie, ocenia pisarka Julia Kristeva.
Europa Środkowo-Wschodnia Różne drogi wychodzenia z komunizmu
Zatrudnienie, sposób sprawowania rządów, infrastruktura – to ledwie kilka przykładów dziedzin, w których kraje dawnego bloku komunistycznego musiały się po 1989 r. na nowo określić. Każdy z nich uczynił to na swój sposób, z większym lub mniejszym powodzeniem – zauważa czeski dziennik Hospodářské Noviny i próbuje się temu przyjrzeć z bliska.
Czechy Młodzież też ma prawo do demokracji
W związku z coraz częstszymi w społeczeństwie wątpliwościami odnośnie klasy politycznej prascy studenci postanowili skonfrontować swoje poglądy z opiniami kilku przywódców. Ich celem była zmiana spojrzenia na rzeczywistość i odnowa demokratycznego porządku.
Czechy-Słowacja Lekko masochistyczna rewolucja
Upadek reżimu komunistycznego w Czechosłowacji, który nastąpił 17 listopada 1989 roku bez użycia przemocy, był także wolny od emocjonalnego pobudzenia typowego dla okresów rewolucji. Dziennikarz Jiří Peňás przedstawia psychoanalityczną interpretację tych wydarzeń.
Słowacja Nieustanny bój o wolność prasy
Życie słowackich dziennikarzy nie jest usłane różami. A jednak, wbrew zapędom populistycznego rządu usiłującego założyć im kaganiec, mediom udaje się ujawniać liczne skandale.
Rocznica '89 Kochać Europę, rozpaczać nad UE
Dwadzieścia lat po upadku muru berlińskiego, nadzieja, która się wtedy narodziła, jest dzisiaj tłumiona przez Unię Europejską, która chce „unormować zachowania i postawy”, pisze Henry Porter w dzienniku Observer.
Mur berliński Polska wyjęła pierwszą cegłę
Dla wielu Polaków fakt, że upadek berlińskiego muru 9 listopada 1989 r. stał się symbolem zwycięstwa nad komunizmem jest przykry i może budzić irytację. Warto jednak pamiętać, że bez zmian w Polsce mur by nie upadł.
Niemcy I runął mur
9 listopada zjednoczone Niemcy i ciesząca się pokojem Europa obchodzą rocznicę upadku muru berlińskiego, symbolizującego koniec zimnej wojny. Europejska prasa docenia to chwalebne wydarzenie, ale zauważa, że Stary Kontynent niekoniecznie dobrze wykorzystał rozpad dwubiegunowego świata.
Niemcy Pozorne zjednoczenie
Niemcom Wschodnim nie udało się wyrównać rachunków z NRD, ponieważ za bardzo zajęli się przystosowaniem do życia w nowym społeczeństwie. Zdaniem pisarza Thomasa Brussiga, podtrzymywanie mitu o zjednoczeniu jedynie tłumi prawdziwą dyskusję w tej sprawie.
Polska-Czechy Powtórka z solidarności
W październiku 1989 undergroundowi artyści z Polski i Czechosłowacji spotkali się we Wrocławiu na festiwalu kultury niezależnej. Po dwudziestu latach w tym samym polskim mieście oraz w Pradze zorganizowano wystawę i koncert, które ożywiają ducha tej solidarności twórców kultury stawiających opór reżimowi komunistycznemu.
Czechy Odczarowana epoka
Polityka europejska prowadzona przez kontrowersyjnego czeskiego prezydenta jest jedną z oznak kryzysu i demoralizacji, jaka dotyka kraj. Ale nie ona boli społeczeństwo najbardziej, nastał „mafijny kapitalizm”, który je zżera jak gangrena. Analiza dokonana poprzedniego prezydenta Václava Havla jest pesymistyczna.
Węgry 13 powodów przygnębienia
Z przeprowadzonych ostatnio badań międzynarodowych wynika, że Węgrzy należą do narodów patrzących najbardziej pesymistycznie w przyszłość. Socjolog Elemér Hankiss kreśli portrety bohaterów tego powszechnego stanu przygnębienia, poczynając od tych, którzy stracili na postkomunistycznych przemianach, a kończąc na ideologach.
Jesień 1989 Mur upadł w Lipsku
Upadek muru berlińskiego to symbol zjednoczenia Niemiec. Pierwsza masowa demonstracja przeciw reżimowi NRD odbyła się jednak przed 20 laty w Lipsku. Bez niej mur by nie upadł, pisze Die Zeit i przypomina o milionach zapomnianych bohaterów jesieni 1989 r.
Tarcza antyrakietowa Powraca strach przed Rosją
Decyzja Baracka Obamy, aby nie instalować w Polsce i w Czechach systemu obrony obiecanego przez George’a Busha jest bardzo źle przyjmowana w obu krajach. Prasa martwi się z powodu wpływów Moskwy w tym regionie.
Film dokumentalny Filmując nieistniejącą granicę
Café Babel rozmawia z dwoma Francuzami mieszkającymi w Berlinie, Simonem Brunelem i Nicolasem Pannetierem, reżyserami dokumentu „Granica wewnętrzna”.
Rumunia Sygiet, mekka „czarnej turystyki”
Hiroszima, Czarnobyl, Ground Zero, Auschwitz i wiele innych miejsc rzezi, ludobójstwa i katastrof przyciąga rokrocznie miliony turystów. W Rumunii amatorzy tak pojmowanych mocnych wrażeń odwiedzają przede wszystkim dawne więzienie w Sygiecie.
II wojna światowa Niezamknięty rozdział
Pierwszego września przywódcy Polski, Niemiec i Rosji spotkają się w Gdańsku na uroczystościach upamiętniających 70. rocznicę rozpoczęcia II wojny światowej. Mimo upływu lat, między Warszawą a Moskwą wciąż nie ma zgody co do roli, jaką Związek Radziecki odegrał w rozpoczęciu konfliktu. Ostatnio strona rosyjska obarczyła współodpowiedzialnością za jego wybuch ówczesne władze polskie i zachodnie mocarstwa.
Czechy Ze śmiertelnego zimna
17 sierpnia wydalono dwóch pracowników rosyjskiej ambasady w Pradze oskarżonych o szpiegostwo. Nazajutrz w odwecie dwaj czescy dyplomaci pracujący w Moskwie zostali odesłani do kraju. Ten epizod ilustruje napięcia, jakie wciąż występują w stosunkach między Rosją a jej byłymi państwami satelickimi dziś należącymi do UE i NATO.
Lekkoatletyka Dziedzictwo dopingu
Po zjednoczeniu RFN otrzymała w spadku nie tylko sportowców z byłej NRD i ich zdumiewające wyczyny, ale również machinę do fabrykowania rekordów za pomocą anabolików. Po dwudziestu latach wciąż nie udało się wszystkiego posprzątać.
Rocznica Piknik, który zmienił Europę
19 sierpnia 1989 roku tysiące ludzi zjechało w okolice węgierskiego miasta Sopron przy granicy z Austrią na „piknik paneuropejski”. Impreza zorganizowana za zgodą węgierskich władz przez demokratyczną opozycję i ruch paneuropejski Ottona Habsburga była okazją, aby na trzy godziny otworzyć granicę, i stała się jednym ze znamiennych epizodów towarzyszących upadkowi żelaznej kurtyny.
Czechosłowacja Praga i Bratysława - dawnych wspomnień czar
Siedemnaście lat temu Czechosłowacy okryli się żałobą. Ich wieloetniczne państwo o trudnej do wymówienia nazwie zniknęło z mapy. Słowacy zmarnowali wprawdzie pierwsze pięć lat samodzielności, ale potem bardzo szybko wzięli się do ważnych reform. Czesi wciąż zmagali się z wewnętrznymi sporami, które końca nie miały, a tymczasem słowaccy „bracia” doścignęli ich pod względem gospodarczym i wprowadzili euro. Dziś niektórzy Słowacy powiadają z dumą: „Pierwszy raz udało nam się wyprzedzić w jakiejś dziedzinie Czechów”.
Chorwacja Goli Otok - historia pamięci i niepamięci
W latach 40. i 50. ubiegłego wieku adriatycka wyspa Goli Otok była więzieniem o zaostrzonym rygorze i obozem ciężkiej pracy dla przeciwników reżimu Tito. Dzięki chorwacko-holenderskiej współpracy powstanie tam wkrótce miejsce pamięci. O pamięć apelują również byli więźniowie obozu, którzy od lat zabiegają o rehabilitację dla siebie i sprawiedliwość dla swoich oprawców.
Mołdowa Zderzenie dwóch cywilizacji
Po kwietniowych wyborach, które zakończyły się ulicznymi protestami i przyczyniły do wyłonienia parlamentu niezdolnego wybrać prezydenta, Mołdawianie 29 lipca ponownie pójdą do urn. Dziennik Timpul zastanawia się, czy komuniści pozostaną u władzy a także, jaki model polityczny – zachodni czy euroazjatycki – ostatecznie zatriumfuje w republice.
Rumunia Nowe państwo opiekuńcze?
Rumuńskie władze dbają o emerytów lepiej niż niejeden kraj wysoko rozwinięty. W znacznie gorszej sytuacji znajdują się bezrobotni, których zasiłki są o wiele niższe niż w innych państwach Unii.
Czar wspomnień Gdzie się podziały tamte wakacje...
Dziś wydaje się to śmieszne, ale kiedy opadła żelazna kurtyna, mieszkańcy „demoludów” masowo ruszyli na podbój zachodniej Europy. Z własną kiełbasą i puszką mielonki, próbowali w ciągu kilku dni nadrobić 40 lat izolacji - pisze w Lidovych Novinach Jiří Holubec.
Europa Środkowa Zatrute archiwa
Lustracja to temat powracający jak bumerang w niektórych krajach dawnego bloku radzieckiego. Listy tajnych współpracowników dawnego reżimu wykorzystywane są tam jednak nie tyle w celu ustalenia prawdy historycznej, co do politycznych rozgrywek.
Idzie młodość Wschodnioeuropejskie dziewczyny ruszają na podbój świata
Cecylia z Bułgarii (22) przeprowadziła się do Erlangen, aby studiować teatroznawstwo i medioznawstwo. Katharina ze Słowacji (20) chce pracować po studiach jako dyplomatka w różnych krajach świata. Z kolei Anna z Czech ma 28 lat i wykłada na Uniwersytecie w Brnie. Wszystkie te dziewczyny tworzą nowe, kobiece oblicze Europy.
Prezydencja UE Zaprzepaszczona szansa
O czeskiej prezydencji w Unii Europejskiej mówiło się ostatnio bardzo wiele. Niestety znacznie częściej w kontekście wpadek niż sukcesów.
Polska Dwadzieścia lat minęło...
20 rocznicę wyborów z 4 czerwca witano w Polsce z mieszanymi uczuciami. Podczas gdy Adam Michnik wznosił na łamach Gazety Wyborczej toast za „wspólną i niepodległą Polskę”, Paweł Lisicki ubolewał w Rzeczpospolitej nad osłabieniem obywatelskiego ducha i historyczną amnezją.
 
 
 

Blog

 

Fantazja i rzeczywistość

Publikacja książki „Kapuściński Non-Fiction” rozpętała nad Wisłą burzę. Zresztą nie tylko nad Wisłą. Oto mistrz reportażu, kandydat do literackiego Nobla (dostałby go pewnie, gdyby pożył kilka lat dłużej), błyskotliwy obserwator rzeczywistości, tłumacz kultur i jeden z nielicznych polskich pisarzy, którego książki czytane są na całym świecie, okazuje się politycznym lawirantem, współpracownikiem wywiadu, fatalnym ojcem i kobieciarzem.

Polskie piekiełko

Gdy o nas piszą – źle, kiedy nie piszą – też niedobrze. Polakom nie sposób dogodzić, o czym ostatnio przekonał się prestiżowy brytyjski tygodnik The Economist. Przez wiele lat to szacowne pismo, zresztą nie ono jedno, przedstawiało Polskę jako zapyziały zaścianek Europy. Artykuły z naszego podwórka opatrzone były najczęściej zdjęciem rozklekotanej furmanki na tle dziurawej wiejskiej drogi.

idź do bloga