Kroatië treedt op 1 juli toe tot de EU en wenst vanaf 2015 ook deel uit te maken van de Schengenzone, schrijft Der Standard. Dit betekent dat Kroatië de buitengrenzen zou moeten bewaken van dit gebied van vrij verkeer van personen en goederen. De krant schrijft hierover:

Dit is voor Kroatië een hele uitdaging, zowel qua voorzieningen als qua personeel: volgens dagblad Novi List zouden er 750 politiemensen extra in dienst moeten worden genomen. Voor het bewaken van de grenzen ter land en ter zee ontbreekt het verder nog aan helikopters en speciale amfibievoertuigen, net als aan warmtecamera’s.

De controles langs de grenzen met Italië, Slovenië en Hongarije zullen niet automatisch worden opgeheven na de toetreding van Kroatië tot de EU, maar Zagreb wil direct al voorbereidingen treffen om te voldoen aan de toelatingscriteria voor het Schengengebied, schrijft Der Standard verder. “Het land is in onderhandeling over de voorwaarden voor gemeenschappelijke controles met Slovenië en Hongarije, om het toeristen gemakkelijker te maken om naar Kroatië te reizen.”

De controle van EU-burgers op vliegvelden en in havens op de grens met EU-lidstaten, met Bosnië-Herzegovina, Servië en Montenegro zal waarschijnlijk ook veel soepeler verlopen, aldus Der Standard. De krant wijst erop dat er sinds eind april twee grensposten met Bosnië-Herzegovina zijn geopend. Dit had de EU als voorwaarde gesteld voor de toetreding van Kroatië.

“De EU heeft altijd moeite gehad te bepalen waar haar buitengrenzen liggen. Nu wordt dat probleem door de kandidaat-lidstaten zelf opgelost: de meeste van hen zien af van hun integratiedromen”, schrijft columnist Jędrzej Bieleck van Rzeczpospolita.

De krant schrijft dat de euroscepsis niet alleen groeit in rijkere landen als IJsland, dat heeft aangegeven de onderhandelingen over aansluiting niet te willen voortzetten. Het enthousiasme voor de Europese integratie is nu ook aan het afnemen in armere landen als Oekraïne dat ondanks aanmoedigingen van Polen nog steeds niet heeft besloten of het wel of niet toenadering zal zoeken tot de EU.

Ook de publieke opinie in Turkije begint zich te keren tegen aansluiting van het land bij de EU. Het is daarom, zo schrijft de krant, goed mogelijk dat Kroatië voorlopig de laatste EU-nieuwkomer uit de Balkan zal zijn: veel landen uit de regio hebben het gevoel dat de kosten van de door de EU geëiste hervormingen niet opwegen tegen de baten van het lidmaatschap.

De krant uit Warschau schrijft:

Dit is het gevolg van vijf jaar crisis waarin de EU-leiders niet in staat zijn geweest om daadkrachtige besluiten te nemen om de stabiliteit van de euro te herstellen. Tegelijkertijd heeft de zwakte van Frankrijk, Italië en Spanje geleid tot politieke overheersing van Duitsland in het verenigde Europa en tot een heropleving van oude wrokgevoelens. De eurocrisis is niet alleen te wijten aan de oplichting door Griekse autoriteiten of de ondoordachte investeringen van Spaanse banken, maar ook aan de weeffouten in de structuur van de monetaire unie die is opgericht door de Duitsers en de Fransen. Maar momenteel worden de zwakste landen van Europa geacht de rekening te betalen voor het mislukken van de euro. En dat zet de kandidaat-lidstaten ook aan het denken.

In een interview op de staatstelevisie van Bosnië en Herzegovina heeft Tomislav Nikolić, de huidige president van Servië, zijn excuses aangeboden voor de massamoord van 1995 in Srebrenica.

“Het is een afschuwelijke misdaad die is gepleegd door mensen van mijn bevolking. En ik wil dat ze allemaal gestraft worden”, verklaarde het staatshoofd. Vorig jaar hield Nikolić er nog andere ideeën op na, hij zorgde toen voor een polemiek door te stellen dat er nooit een genocide in Srebrenica had plaatsgevonden.

Na de val van Srebrenica werden ongeveer achtduizend moslimmannen uit de enclave, die onder bescherming van de VN stonden, vermoord door Servische militairen uit Bosnië. De VN beschouwt de massamoord als een genocide.

“Berlijn en Parijs zetten rem op toetreding Servië tot EU”, kopt Die Presse, daags na de aanbeveling van de Europese Commissie om met de regering in Belgrado toetredingsonderhandelingen en met Kosovo onderhandelingen over een associatieovereenkomst te beginnen. Dit advies volgt op de ondertekening van het akkoord over de normalisering van de betrekkingen tussen Servië en zijn voormalige provincie.

De volgende fase is de vaststelling van een datum voor de start van de toetredingsonderhandelingen. Dat zou echter nog wel eens een poosje kunnen duren. Nu geldt namelijk dat "alles wat is afgesproken, moet worden uitgevoerd", aldus de Duitse minister van Buitenlandse Zaken Guido Westerwelle tijdens de Raad van ministers van Buitenlandse Zaken op 22 april in Luxemburg. Tijdens die bijeenkomst, schrijft Die Presse,

werd duidelijk dat zwaargewichten van de EU als Duitsland en Frankrijk zich niet onder druk laten zetten om snel met de onderhandelingen over de toetreding van Servië te beginnen.

In tegenstelling tot wat Brussel volgens Die Presse meent, is het akkoord tussen Servië en Kosovo geenszins een garantie dat "de toetreding van Servië slechts een kwestie van tijd is". Maar dit akkoord, dat onder leiding van de Unie is gesloten, levert volgens EUobserver wel het tastbare bewijs van het nut van de Europese Dienst voor Extern Optreden (EDEO). Verder heeft het:

Catherine Ashton de diplomatieke overwinning [opgeleverd, red.] die zij zo hard nodig had om de meerwaarde van de EDEO als een nieuwe EU-speler op het gebied van het buitenlands beleid te tonen. […] De overeenkomst tussen Belgrado en Pristina vormt een overtuigend en klinkend diplomatiek succes voor de EDEO. Voortaan zullen er iets minder kritiek en twijfels worden geuit over de toegevoegde waarde van de nieuwe Europese diplomatieke dienst. [...] Dit geeft een krachtig signaal af aan de landen in de regio, maar ook aan de VN, de VS, Rusland, China en andere spelers op het wereldtoneel, en laat zien dat de EU er hard aan werkt stabiliteit in haar directe omgeving te bewerkstelligen en dat zij de Nobelprijs voor de Vrede van 2012 verdiend heeft gewonnen.

Het akkoord biedt perspectief voor de toetreding van Servië tot de EU, vormt een feitelijke erkenning van Kosovo door Belgrado en betekent een succes voor de vrijwel onzichtbare Europese diplomatie.

"Habemus pactum", kopt Danas triomfantelijk in zijn weekendeditie. "Eind goed al goed", constateert het dagblad, dat het historische belang onderstreept van dit akkoord dat na maanden van onderhandelingen in Brussel tot stand is gekomen:

De nationalistische Servische pers, zoals Nase Novine, spreekt van een "capitulatie" van Servië. Politika is echter van mening dat Belgrado met de ondertekening van het akkoord met Pristina "voor de toekomst heeft gekozen". De Servische krant schrijft:

Volgens Blic zijn premier Ivica Dačić en zijn tweede man, Aleksandar Vučić, de "enige juiste weg" ingeslagen, namelijk die "Servië in de richting van de EU" leidt. En dat mede dankzij de Hoge Vertegenwoordiger van de EU voor Buitenlandse Zaken, Catherine Ashton. Zij "wist uiteindelijk de lange reeks mislukkingen van de Servische regeringen te doorbreken en het proces van Europese integratie, dat in de ijskast stond, weer vlot te trekken". De krant meldt dat Dačić en Vučić

Het in Brussel ondertekende akkoord vormt ook een succes voor de Europese Unie en vooral voor Catherine Asthon, stelt Jutarnji List. Het Kroatische dagblad schrijft:

In Kosovo spreekt Gazeta Shqip van "een historisch akkoord":

Gazeta Express erkent dat het akkoord "wettelijke en politieke mogelijkheden biedt voor de integratie van het noorden van Kosovo zonder dat Pristina wettelijk of politiek schade wordt berokkend" maar, zo stelt de krant:

Koha Ditore zit op dezelfde golflengte. De krant schrijft dat het Brusselse akkoord de impasse in Kosovo geenszins opheft:

De onderhandelingen tussen de Servische en Kosovaarse regeringsleiders, Ivica Dačić en Hashim Thaçi, over de status van Kosovaarse Serviërs zijn op 7 april in Brussel stukgelopen.

De Hoge vertegenwoordiger voor Buitenlandse Zaken van de EU, Catherine Ashton, die de gesprekken leidde, heeft echter wel “het voorstel geaccepteerd om Kosovaarse Serviërs het gezag te laten voeren over de lokale en regionale politie en de districtsrechtbank in Mitrovica” in het gedeelte van het land waar een Servische meerderheid woont, schrijft Blic.

Ashton blijft hoop houden dat er voor de Europese Raad van de ministers van Buitenlandse Zaken op 22 april een overeenkomst zal worden gesloten. Tijdens deze bijeenkomst wil zij zich uitspreken voor het openen van de onderhandelingen over toelating van Servië tot de EU.

De verkiezing van de twaalf kandidaten die Kroatië voor de eerste keer zullen vertegenwoordigen in het Europese Parlement na de aansluiting van het land bij de EU op 1 juli, is gewonnen door de coalitie van de rechtse Kroatische Democratische Unie HDZ. De alliantie kreeg 32,87 procent van de stemmen, goed voor zes zetels. De coalitie van de Sociaaldemocratische Partij SDP van premier Zoran Milanović haalde vijf zetels binnen (32,07 procent van de stemmen) en die van de Arbeiderspartij 1 zetel (5,76 procent van de stemmen).

De Eurofoob Ruža Tomašić, leider van de Kroatische Rechtse Partij Ante Starčević kreeg met 26 procent de meeste voorkeursstemmen.

De krant meent dat het “slechtste resultaat van Milanović sinds de verkiezingen in 2007” te wijten is aan de “afkeer” van de aanhangers van de middenpartij omdat de “regering geen concrete resultaten heeft weten te boeken”. De lage opkomst (20,84 procent) tijdens de verkiezing heeft volgens de krant te maken met “de onbekende kandidaten” op de kieslijsten en “een weinig overtuigende campagne” die zich vooral richtte op bijzaken als “het salaris van Europarlementariërs en hun gebrekkige kennis van de Engelse taal”.

Op 14 april zullen de Kroaten voor het eerst in de geschiedenis van hun land de 12 afgevaardigden kiezen die hen tot de Europese verkiezingen in mei 2014 zullen vertegenwoordigen bij het Europees Parlement. Op twee en een halve maand voor de toetreding van hun land tot de EU, heeft deze verkiezing een symbolische waarde, schrijft Tportal: “Het is het ‘welkom bij de club’ dat Kroatië al zo lang wilde horen.”

De kiezers hebben de keuze uit 336 kandidaten, afkomstig van 28 lijsten of coalities, waarvan sommige voor de gelegenheid gecreëerd werden of een bizarre naam hebben zoals ‘Stem van de rede’, ‘Het ABC van de Democratie’, ‘Alleen Kroatië’, ‘Piratenpartij’ of ‘Gezinsparti', schrijft Novi List dat eraan toevoegt dat

Een flink aantal kandidaten alleen bekend is bij hun familie of buren. Sommigen zijn eurosceptisch en bepleiten openlijk het vertrek van Kroatië uit de EU.

De krant uit Rijeka wijt de “kandidateninflatie” aan het aantrekkelijke salaris dat een Europarlementariër verdient (7000 euro per maand) en

die sommige eurosceptici hun vroegere overtuigingen laat vergeten.

De campagne “was te kort (3 weken), niet interessant en zonder werkelijk debat over ideeën”, betreurt Jutarnji List dat meent dat:

de kandidaten een gelegenheid hebben gemist om te zeggen wat ze denken van de crisis waaronder de EU momenteel te lijden heeft, over de toekomst van de EU en over de gevolgen ervan voor Kroatië na de toetreding.

Tportal betreurt tot slot van zijn kant dat:

de meeste kandidaten gekozen werden op basis van hun loyaliteit aan hun partijen, en [dat zij, red.] noch over competenties, noch over ervaring (laat staan de wil) beschikken om zich met onderhandelingen over specialistische onderwerpen zoals begrotingsvooruitzichten te bemoeien, om nog maar te zwijgen over de strijd achter de coulissen met machtige politieke of economische lobbies.

Voor wat betreft de uitkomst van de stemming valt er volgens de laatste peilingen een opkomst van 60% te verwachten, wat bijna het dubbele is van een gemiddelde opkomst bij Europese verkiezingen. De Sociaaldemocratische partij (die in Zagreb de macht heeft) zou daarbij de favoriet zijn.

Servië heeft op 8 april, een dag voor het verlopen van de termijn die door de EU was gesteld, het voorstel over betrekkingen met Kosovo geweigerd te ondertekenen. De regering in Belgrado meent dat er in het akkoord niet genoeg garanties worden afgegeven over de rechten van de Servische minderheid in Kosovo.

Catherine Ashton, de hoge vertegenwoordiger van de EU voor Buitenlandse Zaken, heeft Servië opgeroepen "een laatste poging" te doen. De Servische minister Ivica Dačić en zijn Kosovaarse collega Hashim Thaçi hebben inmiddels verklaard de onderhandelingen te willen voortzetten.

Beide kandidaten, de huidige president Filip Vujanović en zijn uitdager Miodrag Lekić, hebben de overwinning opgeëist van de Montenegrijnse presidentsverkiezingen van 7 april.

Vujanović van de Democratisch-Socialistische Partij zegt 51,3% van de stemmen te hebben behaald, tegen 48,7% voor de centrumrechts Lekíc. Maar deze laatste claimt 50,3% van de stemmen en heeft zijn tegenstander er onmiddellijk van beschuldigd “een staatsgreep” te plegen. Volgens het Democratisch Front, de coalitie die Miodrag Lekíc ondersteunt, zou ongeveer 4% van de uitgebrachte stemmen “ongeldig” zijn. “Dat is precies het verschil tussen de twee kandidaten”, merkt het dagblad op.

De centrale kiescommissie heeft 24 uur de tijd om een beslissing te nemen. Favoriet Filip Vujanović dankt zijn populariteit aan zijn bondgenootschap met premier (en oud-president) Milo Djukanović, sinds ruim twintig jaar de sterke man van het land.

Het Sloveense parlement heeft op 2 april unaniem voor de ratificatie van het toetredingsverdrag van Kroatië tot de EU gestemd.

De ratificatie was mogelijk dankzij het akkoord over het bankengeschil dat Slovenië en Kroatië op 11 maart tekenden, een ruzie die dateerde uit 1991 toen Joegoslavië uiteenviel. In 2010 lukten het beide landen ook om een andere kwestie op te lossen, die van het grensgeschil.

Duitsland België, Denemarken en Nederland moeten het verdrag nog ratificeren zodat Kroatië op 1 juli kan toetreden tot de EU.

“Eindelijk! Kroaten gefeliciteerd, jullie zijn klaar voor de Europese Unie”, kopt Večernji list. Op 26 maart verklaarde Eurocommissaris Füle voor Uitbreiding dat Zagreb voldoet aan alle voorwaarden voor toetreding tot de Europese Unie op 1 juli.

De Kroatische krant legt er de nadruk op dat Kroatië toegang zal krijgen tot de Europese fondsen die voor 2013 begroot zijn. Het geld wordt waarschijnlijk gebruikt voor de economische ontwikkeling van diverse steden, waaronder een aantal die schade hebben geleden als gevolg van de oorlog.

In tegenstelling tot Bulgarije en Roemenië, de twee jongste lidstaten, zullen de Kroatische overheidsinstellingen niet onder verscherpt EU-toezicht komen te staan.

De president van Moldavië, Nicolae Timofti, heeft gisteren bekendgemaakt dat de ondertekening van de associatie-overeenkomst met de EU is uitgesteld naar 2014. Hiermee is de eerste stap naar een EU-lidmaatschap op de lange baan geschoven.

Aanvankelijk zou dit akkoord komend najaar in Vilnus geketend worden tijdens de top voor het Oostelijk Partnerschap, maar de val op 5 maart van de pro-europese regering van Vlad Filat heeft voor een nieuwe agenda gezorgd. De officiële verklaring van Timofti is echter “het tijdsgebrek om de acte in de 23 officiële talen van de EU te vertalen”.

“Is de EU voor binnenkort of voor nooit meer?” vraagt het dagblad zich nu af.

De Kosovaarse regering heeft het EU-akkoord over de oprichting van een overheidsbestel in het noorden van Kosovo afgekeurd en bestempeld met “onofficieel”, schrijft het Servische dagblad. Vorige week meldde Blic, een ander Servisch dagblad, dat er na weken van onderhandelingen tussen beide Balkanlanden en de EU een akkoord was gesloten om een einde maken aan het conflict tussen Belgrado en Pristina over de status van de Servische meerderheid die in het noorden van Kosovo woont.

Ook de Servische premier, Ivica Dačić, ontkent dat er een akkoord is gesloten.

Afgevaardigden van de Europese Commissie in Pristina weigerden commentaar te geven aan verslaggevers van Koha Ditore die in Kosovo opheldering probeerden te krijgen.

Volgens Blic zijn Servië en Kosovo tot een akkoord gekomen over de oprichting van een overheidsbestel in het noorden van Kosovo, de voormalige Servische provincie die wordt bevolkt door een Servische meerderheid. De Servische krant citeert hiermee bronnen uit Brussel.

De betrekkingen tussen Servië en Kosovo vormen een struikelblok voor officiële besprekingen over een EU-lidmaatschap van beide landen.

Het akkoord, dat gisteren in Belgrado werd gesloten onder toeziend oog van de Hoge Vertegenwoordiger van de EU voor Buitenlandse Zaken, Catherine Ashton, is nog niet officieel. Belgrado en Pristina willen eerst dat de publieke opinie in hun landen went aan de concessies die beide landen hebben gedaan.

Vandaag reist Asthon af naar Pristina.

De Kroatische en Sloveense premiers Zoran Milanović en Janez Janša hebben gisteren een officieel akkoord getekend die het einde van het bankenconflict tussen beide landen inluidt. Door deze voortwoekerende ruzie had Slovenië gedreigd zich te verzetten tegen de toetreding van Kroatië tot de EU, gepland voor 1 juli.

Het mondelinge akkoord werd op 7 maart gesloten. Toen werd ook bekend gemaakt dat de Bank for International Settlements beide landen zal bijstaan bij de afwikkeling van het financiële geschil dat ontstond bij het uiteenvallen van Joegoslavië in 1991.

Slovenië heeft beloofd binnen zeer korte tijd het lidmaatschap van Kroatië te ratificeren waarna Sloveense banken het recht krijgen filialen te openen in Kroatië.

Gisteren zijn Kroatië en Slovenië tot een akkoord gekomen inzake een bankenruzie die al twintig jaar voortwoekert. Het oplossen van dit geschil was noodzakelijk voor de EU-toetreding van Kroatië, gepland voor 1 juli 2013.

Kroatië heeft beloofd niet langer de Sloveense bank Ljubljanska Banka juridisch te vervolgen, terwijl Slovenië uiterlijk eind maart het Kroatische EU-lidmaatschap zal ratificeren. Van de 27 EU-landen hebben er al 21 het lidmaatschap van Kroatië goedgekeurd.

Op 11 maart tekenen de regeringshoofden van de twee landen in Ljubljana een memorandum. Daarna zullen de verdere onderhandelingen voor de afwikkeling van de financiële onenigheid worden voortgezet in Basel, onder het toeziend oog van de Bank for International Settlements (BIS).

“Winnaar, winnaar”, zo vat de Griekse krant Ta Nea in het Turks de ontmoeting gisteren tussen de Griekse premier Antonis Samaras en zijn ambstgenoot Recep Tayyip Erdoğan samen. In een ongedwongen sfeer tekenden ze in Istanbul 25 overeenkomsten op gebied van handel en toerisme, maar ook over noodhulp in geval van natuurrampen.

Verder heeft Turkije zich verzekerd van de steun van Griekenland voor de kandidatuur van Istanbul voor de organisatie van de Olympische Spelen van 2020.

Ten slotte zijn er geen vorderingen gemaakt over de exploitatie van koolwaterstoffen in de Egeïsche zee, een hoofdpijndossier tussen beide landen.

“Een aanzet tot ontspanning na jaren van onenigheid”, schrijft Le Monde na de ontmoeting van de Franse minister van Buitenlandse Zaken, Laurent Fabius, op 12 februari met zijn Turkse collega Ahmet Davutoglu. Tijdens deze bijeenkomst bleek de Franse regering voorstander te zijn van een hervatting van de onderhandelingen over de toetreding van Turkije bij de Europese Unie.

Het voorstel is een duidelijke breuk met het beleid van Sarkozy ten aanzien van deze kwestie. Hij verzette zich tegen het EU-lidmaatschap van Ankara en sprak in 2007 zijn veto uit over vijf hoofdstukken van de onderhandelingen.

Het dagblad legt uit dat sinds het begin van de officiële onderhandelingen in 2005 13 van de 35 hoofdstukken nog niet gesloten zijn en dat vijf daarvan door de regering in Parijs zijn geblokkeerd. Het gaat om de kwesties regionaal beleid, economische en monetaire unie, het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid en de institutionele en financiële organisatie.

Als blijk van goede wil heeft de Franse regering aanvaard dat één van de vijf hoofdstukken (over regionaal beleid) die door de vorige regering werden geblokkeerd, zal worden heropend.

Ierland, momenteel voorzitter van de EU, “hoopt dat het hoofdstuk tussen nu en het einde van het semester zal worden heropend. Dat zal voor het eerst sinds juni 2010 zijn”, schrijft Le Monde. De regering in Dublin “sluit niet uit dat ook het hoofdstuk over de economische en monetaire unie zal worden aangekaart”. Parijs wil echter niet dat de verwachtingen al te hooggespannen zijn en benadrukt dat “het geen prioriteit heeft in de actuele context van herziening van de eurozone”, aldus het dagblad.

“De blokkering van de onderhandelingen over aansluiting zijn te wijten aan het feit dat er geen overeenstemming is over Cyprus”, voegt de Turkse krant Zaman uit Istanbul daar aan toe. Turkije weigert nog steeds de soevereiniteit van de regering in Nicosia op het eiland te erkennen en steunt de Turkse Republiek Noord-Cyprus. Maar Ankara verliest de hoop niet:

Ondanks het langzame verloop van het proces en een publieke opinie die steeds minder enthousiast is, is Turkije doorgegaan met het vragen om volledige aansluiting bij de EU. Tevens heeft het land bevestigd dat het er op rekent vóór 2023, wanneer de honderdste verjaardag van de oprichting van de Turkse republiek wordt gevierd, onderdeel van de EU te zijn.

De Kroatische en Sloveense ministers van Buitenlandse Zaken zijn tot een overeenkomst gekomen over het bankgeschil dat beide landen sinds het uiteenvallen van Joegoslavië in hun greep hield. Door deze ruzie weigerde Ljubljana bovendien het EU-lidmaatschap van Kroatië te ratificeren.

Op 19 februari ondertekenen de regeringsleiders van beide landen het akkoord, waarvan alleen de grote lijnen bekend zijn gemaakt.

Tijdens een ontmoeting in Brussel hebben de ministers van Buitenlandse Zaken van de twee landen besloten de onderhandelingen over de geschillen die zijn ontstaan over de Sloveense bank Ljubljanska Banka te versnellen. Deze bank, waar 130.000 Kroaten een bankrekening hadden, ging begin jaren negentig tijdens de ineenstorting van Joegoslavië failliet.

Volgens Novi List “zal de schikking bestaan uit compensatie voor de crediteuren van de Ljubljanska Banka en voor de bedragen die Kroatische bedrijven aan de bank schuldig waren”.

De zaak heeft de betrekkingen tussen de twee landen negatief beïnvloed. Zo is het de reden van de weigering van Slovenië om het proces voor de ratificatie van het toetredingsverdrag van Kroatië tot de EU niet te ondertekenen. Als de regering in Ljubljana vóór 1 april het verdrag niet ratificeert, dan wordt de toetreding van Kroatië, gepland voor 1 juli, uitgesteld.

In een opiniepeiling die Danas gisteren publiceerde blijkt dat slechts 41 procent van de Serviërs vóór toetreding van hun land tot de EU is. Dat is 18 procent minder dan tijdens de vorige opiniepeiling in juni 2012 en het laagste niveau sinds tien jaar tijd. Het dagblad komt met verschillende verklaringen. Allereerst “de economische crisis en armoede” die Servië raken, daarnaast "de voorwaarden van de EU in het toetredingsproces”, met name met betrekking tot Kosovo, en “onwetendheid over de werking van de EU”, maar ook de “tegenstrijdige berichten die de burgers ontvangen van de oude en nieuwe regering” in Belgrado.

Onder het toeziend oog van de Hoge Vertegenwoordiger voor Buitenlandse Zaken en Veiligheidsbeleid van de EU, Catherine Ashton, zijn de Servische premier Ivica Dačić en zijn Kosovaarse homoloog Hashim Thaci gisteren tot een akkoord gekomen in Brussel. Beide regeringsleiders hebben afgesproken dat de douanebelasting die op de grens van beide landen wordt geïnd, in een speciale EU-pot komt die bestemd is voor de ontwikkeling van het noorden van Kosovo, dat bevolkt wordt door de Servische minderheid.

Op 16 november zijn twee Kroatische generaals, Ante Gotovina en Mladen Markac, door het Joegoslavië-Tribunaal in hoger beroep vrijgesproken van de aanklacht van oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid.  In eerste instantie waren beide generaals veroordeeld tot 24 jaar en 18 jaar gevangenisstraf voor hun optreden in augustus 1995 tijdens de herovering van Krajina. Deze regio in Kroatië werd destijds bezet door de zelf geproclameerde Servische republiek. De rechters waren dit keer van mening dat de generaals niet met opzet burgerdoelen hadden gekozen en dat ze ook geen vooropgezet plan hadden uitgevoerd voor een etnische zuivering.

Dit vonnis, waar in Kroati� reikhalzend naar werd uitgekeken, laat "geen ruimte voor euforie", schrijft Novi List. Het dagblad uit Rijeka roept in herinnering dat Gotovina op de vlucht was en dat zijn arrestatie en uitlevering aan Den Haag een voorwaarde van de EU waren om een begin te maken met de onderhandelingen over de toetreding van Kroati�. V��r zijn arrestatie in december 2005 was er geen enkel overleg mogelijk geweest. Novi List schrijft verder:

“Ze hebben Kroati� eervol verdedigd” kopt op zijn beurt Jutarnji list. Deze krant schrijft verder:

Hoewel er nu definitief een punt wordt gezet achter deze kwestie, die bovendien in het voordeel uitpakt van Kroati�, zal het vonnis van het Joegoslavi�-Tribunaal “waarschijnlijk niet zorgen voor meer investeringen in Kroati�, maar het kan wel bijdragen aan het scheppen van een gunstiger bedrijfsklimaat”, schrijft Poslovni Dnevnik op zijn voorpagina hoopvol. Het economisch dagblad verzekert:

In Belgrado is Politika van mening dat "de vrijspraak van de generaals Gotovina en Markac door het Joegoslavi�-Tribunaal minder gevolgen zal hebben voor de betrekkingen tussen Servi� en Kroati� onderling dan voor de betrekkingen in de regio en de houding van de Servi�rs ten aanzien van de Europese integratie". Het dagblad schrijft bovendien:

Volgens het populaire dagblad Blic “zorgt de schaamte van Den Haag voor nog meer verwijdering tussen Europa” en de Servi�rs.Want, zoals politicoloog Predrag Simic benadrukt, die door Politika wordt aangehaald, de vrijspraak van de generaals helpt Kroati� zeker om toe te treden tot de EU, “waarbij alle zonden worden vergeven". Aan de andere kant, schrijft het blad:

Turkije komt er niet goed vanaf in de eindrapportage van de Europese Commissie over de vooruitgang door kandidaat-lidstaten die zich bij de EU willen aansluiten. Vooral op het gebied van individuele vrijheden en de persvrijheid doet het land het niet goed. Brussel heeft aan "Ankara gevraagd zo snel mogelijk een nieuwe grondwet aan te nemen om de problemen in het land op te lossen" en om de onderhandelingen over aansluiting bij de EU te hervatten, schrijft Zaman.

De toon die wordt gezet in het rapport, heeft in Turkije tot verbazing geleid: de Turkse minister van Europese Zaken Egemen Bağış sprak zelfs van "een grote teleurstelling", staat er in de Engelstalige versie van Hürriyet. De minister beschuldigt de huidige voorzitter van de EU, Cyprus, ervan invloed te hebben uitgeoefend op de inhoud van het  rapport. Het vraagstuk over de verdeling van het eiland, waarvan het Noorden sinds 1974 wordt bezet door de Turken, is het grootste twistpunt tussen de EU en Turkije.

Ook Servië wordt de les gelezen in het rapport. EUobserver meent dat het land als "de grote verliezer" uit de bus is gekomen in de ogen van Brussel. Want hoewel Servië reeds kandidaat-lid is, voldoet het land nog steeds niet aan de voorwaarden om aan de onderhandelingen over toetreding tot de EU te beginnen. Brussel verzoekt de regering in Belgrado om de verhoudingen met Kosovo "duurzaam en zichtbaar" te verbeteren.

Kosovo zelf, Albanië en Macedonië "moeten doorgaan met hun inzet teneinde zich bij de EU te kunnen aansluiten", schrijft de Brusselse website. EUobserver schrijft ook dat Albanië slechts kandidaat-lid kan worden als het zijn juridische systeem hervormt, de georganiseerde misdaad beter aanpakt en de regels voor het functioneren van het parlement herziet.

Wat Macedonië betreft, vindt Brussel dat het land het geschil over het gebruik van de naam 'Macedonië' (ook een regio in Griekenland) met de Grieken moet oplossen. Voor Kosovo eindigt de Commissie met de conclusie dat er een "akkoord over aansluiting" is, hoewel een aantal EU-lidstaten de onafhankelijkheid van deze voormalig Servische provincie niet erkent.

“Slovenen willen Kroaten blokkeren” , bericht SME op de voorpagina. Hoewel gepland staat dat Kroatië in juli 2013 EU-lid wordt, verklaarde de Sloveense minister van Buitenlandse Zaken, Karl Erjavec, deze week dat het Sloveense parlement het toetredingsverdrag niet kan ratificeren.

Als reden voert Erjavec de 172 miljoen euro spaargeld aan die de Bank van Ljubljana verschuldigd is aan Kroatische burgers. Het Slowaakse dagblad blikt terug op deze affaire die dateert uit 1991, toen Slovenië en Kroatië nog deel uitmaakten van het toenmalige Joegoslavië. 

De bank van Ljubljana was een van de grootste banken in het voormalige Joegoslavië. Maar in de jaren 90, toen er hoge inflatie was, begonnen klanten hun spaargeld op te nemen. De bank van Ljubljana was de enige die weigerde de tegoeden terug te geven en sloot zijn filialen in Kroatië en Bosnië. […] Korte tijd later ging de bank failliet [en werd hij genationaliseerd, red.]. De staat nam de boedel en schuldvorderingen over.

130 duizend Kroaten verloren hun spaargeld, maar de Bank van Ljubljana, die weer in moeilijkheden verkeert, is niet van plan het geld terug te geven. Als Kroatië tot de EU treedt, dan is de Sloveense bank echter verplicht zijn schulden terug te betalen. Maar de situatie van de bank van Ljubljana, net als vele andere nationale banken, is volgens SME “dermate ernstig” dat de teruggave ingewikkeld is. Vorige maand pompte de Sloveense overheid nog 382 miljoen euro in het nationale bankenstelsel. Een bedrag dat twee keer zo groot is als het totaal bedrag dat de Kroaten vorderen.

Deze voortslepende affaire lijkt verre van opgelost. De Slovenen hebben de Kroatische overheid verzocht te stoppen haar burgers aan te sporen het geld via internationale instellingen op te eisen. Het is niet de eerste keer dat het EU-lidmaatschap voor onenigheid zorgt tussen beide landen. In oktober 2009 probeerde Slovenië al het toetredingsproces van Kroatië tot de EU te blokkeren, wegens een geschil over hun zeegrenzen.

De crisis in de eurozone heeft het lidmaatschap van de Europese Unie misschien iets minder aantrekkelijk gemaakt, maar de besprekingen met de aspirant-lidstaten in Brussel gaan gewoon door. Volgens de EUobserver hebben de lidstaten afgesproken Montenegro uit te nodigen voor onderhandelingen over het lidmaatschap. De besprekingen zouden al op 29 juni van start gaan. De EU-ministers van Buitenlandse Zaken hebben gezegd dat Brussel de inspanningen van Montenegro om de corruptie en de georganiseerde misdaad te bestrijden nauwlettend in de gaten zal houden tijdens het toetredingsproces, dat een paar jaar zal duren.

Het Zwitserse dagblad Le Temps voegt daaraan toe dat eerder deze week, op een vergadering van de EU-ministers van BuZa, de pogingen van IJsland zijn besproken om zich bij de EU aan te sluiten.

Het is moeilijk te geloven dat het eiland middenin de eurocrisis nog deel wil gaan uitmaken van de EU … Waarom blijft IJsland daarop aandringen? … Feitelijk om de aansluiting van het eiland bij Europa zeker te stellen, nadat de speculatieve financiële zeepbel in september 2008 is gebarsten.

Nikolić werd met 49,5 procent van de stemmen gekozen en maakt daarmee een einde aan zes jaar sociaaldemocratische hervormingen van Tadić. Niettement probeert deze vroegere naaste medewerker van de ultrarechtse Vojislav Seselj, die momenteel terechtstaat voor het Joegoslavië-tribunaal in Den Haag, blijk te gegeven van zijn pro-Europese inzet.

Nikolic heeft gewonnen, zo luidt de sobere kop in Danas daags na de verkiezingen. Het dagblad uit Belgrado verkeert nog onder invloed van het verrassingseffect en legt de nadruk op de eerste verklaring van Nikolić:

Ook Politika verschijnt met de summiere kop "Tomislav Nikolić president", en onderstreept eveneens de lage opkomst (bijna 50 procent van de stemgerechtigden heeft niet gestemd), maar ook het grote aantal ongeldige stemmen (drie procent). Deze krant uit Belgrado schrijft: �

Blić kopt ironisch over de ”Gediplomeerde president” vanwege het diploma economie dat de nieuwe president onder twijfelachtige omstandigheden via een particuliere universiteit zou hebben behaald. De krant neemt het commentaar van Ivica Dacic over, leider van de socialistische partij in Servi�, die wordt beschouwd als de nieuwe minister-president na de parlementsverkiezingen van 6 mei. Volgens haar zorgt de�verkiezing van Nikolić voor:�

Nieuwssite e-Novine vindt op zijn beurt dat de overwinning van Nikolić een gezonde klap in het gezicht van de Servische maatschappij is en dat de redenen voor het verlies van Tadić moeten worden gezocht in het uitblijven van concrete resultaten tijdens zijn regeerperiode van de afgelopen vier jaar:

Bij de Kroatische buren winden ze er geen doekjes om als het gaat om de verkiezing. Jutarnji list kopt dan ook ”Politieke aardverschuiving in Servi�, oud radicaal gekozen tot president".

De EU is kennelijk ook niet bang voor Nikolić, als we de felicitaties mogen geloven die Brussel drie uur voordat de stembureaus sloten�aan de nieuwe president stuurde, schrijft de Kroatische krant ironisch.�Wat het regionale beleid betreft is Jutarnji list van mening dat met de komst van Nikolić aan de macht de betrekkingen met Kroati� er niet noodzakelijkerwijs slechter op hoeven te worden.

Twintig jaar geleden, op 6 april 1992, begonnen “paramilitaire eenheden en het Joegoslavische Volksleger (JNA) het omsingelde Sarajevo te beschieten. Het was de dag waarop de Europese Unie en de Verenigde Staten de onafhankelijkheid van Bosnië-Herzegovina erkenden”, roept Delo in herinnering. Het Sloveense dagblad benadrukt dat “de voorbereidingen voor de oorlog al veel eerder waren begonnen”, maar dat degenen die het conflict hadden voorspeld, door niemand serieus waren genomen. Het begin van de belegering van de Bosnische hoofdstad markeert “de dag waarop Europa in Sarajevo is gestorven”, meent Delo, dat voor deze gelegenheid zijn kolommen heeft opengesteld voor de Bosnische schrijver Dzevad Karahasan. Hij schrijft:

Bosnië-Herzegovina bevindt  zich nog altijd in een ernstige crisis, omdat de Dayton-akkoorden [die in december 1995 een einde aan de oorlog maakten] een staatsstructuur hebben opgelegd die niet levensvatbaar is, noch vanuit juridisch, noch vanuit logisch perspectief. En toen internationale en locale bureaucraten probeerden die structuur te wijzigen, werd hen dat onmiddellijk verboden, omdat daardoor het evenwicht en de vrede verstoord zouden worden. De enige vrede in Bosnië is die van de kerkhoven.

Van zijn kant wijdt het dagblad Dnevni Avaz uit Sarajevo meerdere pagina's aan de plechtigheden ter herinnering aan “de agressie tegen Bosnië-Herzegovina van twintig jaar geleden”. Er wordt vooral veel aandacht besteed aan de “rode lijn” van 11.541 stoelen van dezelfde kleur, die op deze zesde april langs de Tito-boulevard staan opgesteld ter herinnering aan de inwoners van de stad die tijdens de oorlog omkwamen. Het dagblad merkt op dat op deze dag ook twee andere gebeurtenissen worden herdacht: “de stichting van Sarajevo, 550 jaar geleden, en de bevrijding van het fascisme, 67 jaar geleden”.

Het vooruitzicht op toetreding tot de Europese Unie zou Bosnië ertoe zou kunnen brengen de jongste bladzijde uit zijn geschiedenis om te slaan. Maar de weg daarheen is lang niet makkelijk, zoals Die Presse onderstreept. In een redactioneel commentaar, getiteld “De Europese Unie en de Bosnische schizofrenie”, stelt het Weense dagblad dat de Europese Unie naar haar wortels moet terugkeren en zich moet profileren als vredesproject. Maar op dit ogenblik onderscheidt de EU zich vooral door desinteresse voor wat zich in Bosnië afspeelt:

De Europese Unie heeft de Bosnische politici te kennen gegeven dat hun land niet zal kunnen worden toegelaten met de ingewikkelde structuur zoals die door de internationale gemeenschap in Dayton is bedacht. Maar het probleem is dat er geen interne overeenstemming in Bosnië bestaat over een andere structuur.

In Madrid onderstreept El País dat de oorlog pas echt afgelopen zal zijn op de dag dat Bosnië-Herzegovina zal toetreden tot de Europese Unie:

Bosnië-Herzegovina heeft geen nationaal feest, want de politici kunnen het niet eens worden over een geschikte datum. [...] Het land is nog altijd in tweeën verdeeld. [...] Een dubbele regering en het volledig ontbreken van een bindend nationaal sentiment typeren vandaag de dag een land dat zijn wonden heeft gelikt maar nog niet aan verzoening is toegekomen. 

Op  28 februari hebben de EU-ministers van Buitenlandse Zaken zich uitgesproken voor Servië als kandidaat-lidstaat. Het besluit volgt na het regionale samenwerkingsakkoord dat op 24 februari is gesloten tussen Brussel, Belgrado en Pristina. In deze overeenkomst staat dat in hun schriftelijke betrekkingen naar Kosovo verwezen zal worden met een voetnoot, waarin staat dat de onafhankelijkheid van de Servische provincie niet als zodanig wordt erkend. In het Kroatische dagblad Koha Ditore, schrijft de analist Veton Surroi:

de kwaliteit van de verhoudingen tussen Kosovo en Servië na een jaar onderhandelen nauwelijks zal veranderen. Beide landen erkennen nog steeds niet elkaars juridische legitimiteit. Vandaar de noodzaak om de besprekingen voort te zetten totdat stabiele verhoudingen verkregen zijn [...] Voor Kosovo zouden de onderhandelingen eventueel kunnen leiden tot de erkenning door de vijf landen die dat tot op heden nog steeds niet gedaan hebben (Cyprus, Spanje, Roemenië, Slowakije en Griekenland) en tot de invoering van een nieuw juridisch kader. Maar voor de non-definitie van de status van Kosovo is een nieuwe resolutie van de VN-veiligheidsraad nodig, met instemming van Servië. DE EU zal Kosovo opnieuw een Europees perspectief bieden en het een uitvoerbaarheidsonderzoek beloven voor zijn integratie in de EU (zonder over te gaan tot het proces tot een stabilisatie- en associatie-overeenkomst. Servië zou nu echter de status van kandidaat-lidstaat kunnen krijgen [...]

Brussel wilde voornamelijk de status quo doorbreken en Servië meer richting de EU trekken en daarmee zijn nut laten zien. Servië wilde vooral de status van kandidaat-lidstaat krijgen en tegelijkertijd de onafhankelijkheid, soevereiniteit en functioneren van Kosovo blijven bestrijden. Een doelstelling die Servië nu duidelijk heeft gehaald. Kosovo heeft daarmee de gelegenheid verloren om de sitiuatie te normaliseren. Binnenkort zullen beide landen door hun verkiezingen in beslag worden genomen, een "normale" periode van onstabiliteit. De EU-toetredingsonderhandelingen van Servië zullen pas aanvangen als de politieke situatie in Kosovo en Servië duidelijk en stabiel zijn. En het is Brussel die zal aangeven wanneer ze opnieuw om de tafel moeten gaan zitten om de status quo te doorbreken.

In Novi List is commentator Neven Santic zeer verheugd over het “historische ‘ja’” van zijn landgenoten, “ondanks de inspanningen van de tegenstanders van Europese integratie en de nachtmerrie in de hoofden van een groot aantal stemmers”. Volgens Santic:

�

Senol Selimovic, commentator van het dagblad Sloboda Dalmacija uit Split buigt zich over de “historisch lage opkomst bij een referendum over de toetreding tot de EU”, een record dat de Kroaten op 22 januari hebben gebroken:�

Augustin Palokaj van het dagblad Jutarnji List schrijft van zijn kant over de zucht van opluchting die door Brussel ging na het Kroatische ‘ja’:�