We zouden het EK voetbal niet moeten boycotten, maar juist wel naar Oekraïne moeten gaan om miljoenen Oekraïners een beetje plezier te bezorgen en tegelijkertijd iets tastbaars te doen voor de vrijlating van Julia Timosjenko.

President Komorowski zal vandaag een beroep doen op zijn Oekraïense collega Viktor Janoekovitsj om te zorgen dat de wet wordt gewijzigd en de straf van Timosjenko wordt herroepen. Inmiddels heeft Timosjenko haar hongerstaking, waaraan ze op 20 april was begonnen, tijdelijk gestaakt. Ze is overgebracht naar het ziekenhuis van Charkov, waar ze zal worden behandeld door een Duitse arts. De oud-premier van Oekraïne zit een gevangenisstraf van zeven jaar uit “voor het ondertekenen van een naar verluidt ongunstige gasovereenkomst met Rusland in 2009”. 

Volgens een verklaring van de Chinese premier Wen Jiabao is China van plan om 7,5 miljard euro te steken in nieuwe technologie en de groene economie in Centraal-Europa, zo meldt de Poolse krant Gazeta Wyborcza. Tijdens een tweedaagse top van de veertien Centraal-Europese landen zei de Chinese premier bovendien dat China de import vanuit deze regio de komende drie jaar wil verdubbelen van de huidige 37,8 miljard euro tot 75 miljard euro. 

Poolse deskundigen zijn van mening dat dit alweer een aanwijzing is dat Peking na grootschalige investeringen in Afrika, Amerika en Azië nu serieus overweegt in Centraal-Europa te expanderen. Eén van die landen is Polen, dat wel eens zou kunnen uitgroeien tot de voornaamste handelspartner van China onder de ‘nieuwe’ EU-lidstaten. Toch is niet iedereen gelukkig met dit vooruitzicht. Wyborcza schrijft:

Een aantal Europese deskundigen is van mening dat Peking doelbewust de rol van de EU ondermijnt door bilaterale relaties aan te knopen met verschillende Europese landen. Dat verzwakt de onderlinge samenhang van de EU in de betrekkingen met China.

Die betrekkingen staan sinds kort onder druk. De Europese Commissie “probeert af te dwingen” dat Peking de Chinese openbare markt openstelt voor Europese bedrijven door te dreigen dat er anders regelgeving komt waarmee de EU "represailles neemt door de interne markt te sluiten" voor Chinese bedrijven. 

 “Zwitserland sluit de poorten voor Oost-Europeanen”, schrijft de Tribune de Genève op de voorpagina. Volgens de krant lijkt deze maatregel echter “alleen maar een gebaar”, want “het was al eerder zo dat er controles nodig waren om het vrije verkeer binnen acceptabele grenzen te houden". Le Matin is van mening dat er maar “weinig praktische effecten” van de maatregel zullen uitgaan, terwijl Le Temps vindt dat het om een “puur cosmetische” maatregel gaat en dat:

De federale regering met het inschakelen van de vrijwaringsclausule uit het verdrag inzake vrij verkeer van personen met de EU een duidelijk politiek signaal heeft willen afgeven aan de publieke opinie, die steeds ongeruster wordt over de forse immigratie uit de EU in Zwitserland.

In Duitstalig Zwitserland vormen vooral de gevolgen van deze aankondiging voor de relatie met de EU reden tot zorg. De Tagesanzeiger voorziet een afname van de “goede wil ten aanzien van een Zwitserland dat steeds meer wordt ervaren als recalcitrant”. Het St-Galler Tagblatt is van oordeel dat de federale regering het zo belangrijk vond om “dit signaal aan het volk af te geven”, dat ze bereid is om “Brussel kwaad te maken”.

In een interview met de krant beschrijft Sannikov de omstandigheden van zijn 18 maanden durende opsluiting. Hij werd niet alleen gemarteld door de Wit-Russische geheime dienst, de KGB, ook had hij te maken met een spreekverbod:

Ik heb veel tijd in eenzame opsluiting doorgebracht, en toen ze me overplaatsten naar mijn laatste gevangenis, was het verboden met mij te spreken. Als iemand tegen me begon te praten, en dan bedoel ik niet eens om me te steunen of om me op een of andere manier solidariteit te betuigen, dan werd hij onmiddellijk verplaatst naar een plek waar de omstandigheden nog slechter waren, of naar een ander kamp.

Sannikovs vrijlating, samen met die van zijn politiek assistent Zmitser Bandarenka, is deels het gevolg van hun verzoek om een presidentieel pardon, merkt The Independent op:

Voor de autoriteiten in Minsk is het een manier om te benadrukken dat ze hun schuld hebben toegegeven en om te laten zien hoe ruimhartig ze zijn door ze vrij te laten.

Toch werd de vrijlating in sommige kringen gezien als een teken dat de diplomatieke druk van de EU, inclusief reisverboden en het terugtrekken van ambassadeurs, zijn vruchten heeft afgeworpen. Sannikov “waarschuwt Europa echter geen concessies aan het regime te doen totdat alle [honderden] politieke gevangenen zijn vrijgelaten”, aldus The Independent.

De krant schrijft:

De afgelopen jaren is de invloed van de EU binnen de VN kleiner geworden, vooral in de Raad voor de mensenrechten, waar het Westen vroeger een belangrijke rol speelde. Waar voorheen 72% van de leden van de VN de EU steunden, is dat nu nauwelijks nog de helft. De ervaring heeft geleerd dat gericht lobbyen om bondgenootschappen te smeden, vooral met Afrikaanse landen, het imago [van de EU] kan herstellen. Een speciale vertegenwoordiger voor mensenrechten kan deze taak op zich nemen.

Als het voorstel door de ministers wordt aangenomen, zal deze functie op zijn vroegst pas in juni, als de EU haar nieuwe mensenrechtenbeleid presenteert, officieel van kracht worden.

Laten we elkaar niets wijs maken: dat Europa nu zijn buitenlandvertegenwoordiger, de even welbespraakte als weinig invloedrijke Catherine Ashton, naar voren schuift om in Teheran opnieuw te gaan overleggen, dat de Amerikaanse president Obama sinds een paar maanden hardere geluiden laat horen in de omgang met de Iraanse uitdaging, ligt enkel en alleen aan het spierballenvertoon van de Israëli, die beweren dat ze nauwelijks nog in toom gehouden kunnen worden. (…) Als ze zich net zo slap gedragen zouden hebben als de meeste andere landen, zou Iran zonder enig probleem binnenkort al kunnen opklimmen tot kernmogendheid. (...) In geval van nood moet het Westen op eigen houtje de kernwapens uit handen van de leiding in Iran slaan.

Vanaf dat moment was hij niet langer gewoon een gekozen leider, maar begon hij aan de volgende fase: die van president voor het leven. Na zorgvuldig de regels te hebben omzeild door een mandaat van premier op zich te nemen (Russische leiders mogen niet meer dan twee opeenvolgende ambtsperioden president zijn), kan Poetin nu eindeloos doorgaan. Breznjev hield het 18 jaar vol, Stalin 31. Wie zou er, ondanks de geruchten over een revolutie aan de poorten van het Kremlin, willen wedden dat Vladimir [Poetin] Leonid [Breznjev] evenaart? “Poetin heeft met het oog op het spookbeeld van een Oranje Revolutie twee opties: hij kan de demonstranten met vage beloften over liberale hervormingen kalmeren of hij kan dezelfde lugubere tactieken gebruiken als de KGB, die ook bij eerdere gelegenheden al hun dienst hebben bewezen: zwarte lijsten van de voornaamste opposanten, arrestaties en zijn vijanden er voortdurend van beschuldigen dat ze verraders zijn in dienst van het Westen en infiltranten die worden betaald door Washington. Poetin lijkt geneigd te kiezen voor de tweede, meedogenlozere optie.

De Westdeutsche Zeitung schrijft dat als de nieuwe Kremlinbewoner een revolutie wil voorkomen, hij zal moeten leren om compromissen te sluiten en zelf de ommezwaai te maken van een autoritaire heerser naar een pragmatische leider. Oud-president Michael Gorbatsjov van de Sovjet-Unie stelde het dilemma van Poetin op geheel juiste wijze aan de kaak:

Als hij zichzelf niet overwint en de dingen niet verandert, eindigt het op straat. De internationale gemeenschap heeft er geen belang bij dat de Arabische Lente wordt gevolgd door een Russische 'zomer'. Vooral Duitsland is afhankelijk van Rusland als stabiele partner op het gebied van grondstoffen en handel. Tot vandaag hoefde niemand zich hier ongerust te maken over leveringen van olie en gas. Maar laten we niet met oogkleppen blijven lopen: het verval van de Russische tsaar is begonnen.

Op dezelfde golflengte zit filosoof en historicus Marcin Krol, die in Wprost schrijft:

Europa – met zijn middelmatige politieke leiders, maar ook met zijn leiders uit het verleden, die tegenwoordig politieke zwaargewichten lijken – heeft altijd gewild dat er vrede en rust zouden heersen in Rusland. Daarom is Poetin een perfecte oplossing voor Europa. Daar is Poetin zich zeer wel van bewust en hij is ook niet bang voor oppositie in eigen land. Natuurlijk zou Europa liever een democratische ontwikkeling zien in Rusland, mits dit op vreedzame wijze gebeurt, zonder bloedvergieten of hevige beroering in de internationale betrekkingen. Met andere woorden, Europa zou blij zijn als de macht in Rusland zou worden overgenomen door werkelijk democratische krachten, maar zal geen vinger uitsteken om dat te bewerkstelligen.

Dezelfde mening heeft Arrigo Levi, de vroegere correspondent van de Italiaanse Corriere della Sera in Moskou, die zich afvraagt “wat Europa aan moet” met Rusland.

Twintig jaar na de val van de Sovjet-Unie weten we nog altijd niet of de Russen “geleerd hebben om op juiste wijze gebruik te maken van de vrijheid”, zoals Michael Gorbatsjov, de laatste Sovjetleider, zei: “De hoop dat Rusland van de ene op de andere dag een democratie met een meerpartijenstelsel wordt is misschien iets te optimistisch. […] Het lijkt er namelijk op dat de wil om te hervormen die zich zo krachtig heeft gemanifesteerd in Moskou niet wordt gedeeld door de rest van dit immense land. […] Maar de zaken zijn zoals ze zijn, het is in het belang van Europa om een stabiele relatie van vreedzame co-existentie en economische en politieke samenwerking te handhaven, onder welke omstandigheden dan ook.”

“De omstandigheden waarin Poetin deze terugkeer naar het Kremlin heeft moeten afdwingen […] hebben ongetwijfeld een bittere smaak nagelaten”, schrijft de Franse krant Le Monde tot slot:

In Moskou zelf heeft hij geen meerderheid gekregen. Het lijkt misschien niet zo, maar Vladimir Poetin is niet langer enig heer en meester in eigen land. Hij heeft moeten vechten als nooit te voren voor deze overwinning. Rusland is veranderd. De ongekende protestbeweging die de hoofdstad en een aantal andere grote steden in het land heeft opgeschud sinds de parlementsverkiezingen van 4 december die door fraude bezoedeld waren, illustreert de opkomst van een nieuwe burgerklasse, waarmee de heerser van het Kremlin rekening zal moeten houden. Deze nieuwe stedelijke en goed geïnformeerde middenklasse is, paradoxaal genoeg, ontstaan en heeft kunnen floreren onder Poetin. […] Als hij Rusland wil moderniseren […], de economie wil diversifiëren en er een land van wil maken dat ertoe doet op het wereldtoneel, […] zal hij met deze opstandige middenklasse moeten werken [en] laten zien dat nu Rusland is veranderd hij zelf ook in staat is te evolueren.

Door de ambassadeurs te treiteren, probeert Alexandr Loekasjenko de diplomatieke diensten van landen die al te ruimhartig visa verlenen aan zijn landgenoten, te verlammen.

Ondertussen stelt Rzeczpospolita dat "Loekasjenko Polen tot 'vijand nummer één' heeft bestempeld" en dat "harde diplomatieke represailles geboden zijn". Niettemin benadrukt de krant dat een gematigde opstelling de voorkeur heeft:

We weten niet of Loekasjenko over een half jaar of een jaar de EU opnieuw om (financiële) steun zal vragen. Als dat gebeurt, moeten we zeker eisen dat de politieke gevangenen worden vrijgelaten, maar laten we niet overdrijven door volledige democratisering te verlangen.

Sloveense veto op merkwaardige wijze samenvalt met het grote contract dat onlangs werd toegekend aan de Sloveense Riko Group voor de ontwikkeling van een luxe-hotel in Minsk en energiefaciliteiten in Wit-Rusland.

Beide contracten zijn zo'n 150 miljoen euro waard. Van Wit-Russische zijde zijn ze ondertekend door de oligarch Yuri Chizh, die wordt beschouwd als de "officieuze bankier" van president Alexander Loekasjenko. Er werd al lang verwacht dat hij op de zwarte lijst van ongewenste personen van de Europese Unie zou komen te staan, maar iedere keer werd een voorstel daartoe gedwarsboomd door een van de lidstaten. Gazeta Wyborcza merkt op dat:

Slovenië nu blijkbaar bereid is het beleid van de Europese Unie tegenover het regime van Loekasjenko voor 150 miljoen euro te ruïneren. Het regime in Minsk zal wel dolblij zijn. En de politieke gevangenen moeten begrijpen dat het zakendoen voor het door de crisis getroffen Europa nu even belangrijker is dan de mensenrechten.

Ook aan het adres van de Europese Unie als geheel sprak Obama troostende woorden. “Europa heeft de afgelopen twee jaar een aantal cruciale maar moeilijke stappen gezet om de groeiende crisis het hoofd te bieden. Burgers in Italië en de rest van Europa brengen pijnlijke offers. Europese regeringen komen bijeen om de constructie van de Europese Unie te hervormen. […] In economisch opzicht is het lot van onze landen onlosmakelijk met elkaar verbonden en onze economische relatie met Europa vormt een belangrijk onderdeel van onze pogingen om banen en welvaart te creëren in de Verenigde Staten. De Europese Unie is de grootste economische partner van Amerika."

Niettemin zei de president dat Europese landen een “grotere firewall” moeten creëren om verdere verspreiding van de schuldencrisis te voorkomen en dat ze “hun absolute wil en inzet moeten tonen om in de toekomst tot een nauwere economische samenwerking in Europa te komen".

President Obama onderstreepte bovendien het belang van NAVO en prees in dat verband niet alleen het Italiaanse besluit om zich ook na 2014 te blijven inzetten in Afghanistan, maar ook de rol van Europa in de ‘Arabische Lente’, in de hoop dat daardoor de druk op de Syrische president Assad zal toenemen om af te treden. Washington mag dan misschien al overwegen om militair in te grijpen, zoals CNN onthulde, maar Europese landen verzetten zich daar nog tegen en rekenen op een diplomatieke oplossing op het allerlaatste moment, schrijft La Stampa.

"Geen beloftes aan de Europeanen tot directe investeringen, stelde premier Wen Jiabao koelbloedig", zo valt te lezen in Handelsblatt. "De noodlijdende landen moeten eerst "pijnlijke besluiten nemen en hun huiswerk doen"". Dat wil zeggen, aldus de krant: "hun schulden verlagen, de controlemechanismen uitbreiden en duidelijke, eerlijke en geloofwaardige standpunten innemen ten aanzien van de rest van de wereld […] Het geld dat de Chinesen in Europa willen investeren is niet bedoeld als ontwikkelingshulp maar moet een geslaagde investering zijn. In het beste geval op economisch en politiek vlak". Vanuit Duitsland bezien, zou China een sleutelrol kunnen spelen met zijn 3,2 miljard dollar reservetegoeden.

De Frankfurter Rundschau herinnert zijn lezers eraan wat er in ruil gevraagd wordt, bijvoorbeeld: "De erkenning door de EU van China's status als markteconomie, wat het Europese ondernemingen moeilijker zou maken om stappen te nemen tegen concurrentievervalsing of tegen dumpingpraktijken". Het gevolg, aldus Handelsblatt, is dat de bondskanselier, die in China gezien wordt als de "voornaamste vernieuwer van de euro", niet de gelegenheid heeft gehad om bilaterale economische relaties te promoten zoals ze van plan was. Ze ziet zichzelf daarom genoodzaakt om dat onderwerp, met als doel het ontlokken van beloftes van de Chinese premier, later dit jaar aan te snijden.

Waaruit blijkt dat het verlies van de Europese markt door Iran niet elders zal worden gecompenseerd? Het risico van een verdere stijging van de olieprijs is beperkt: de brandstofproductie in Irak en Libië is weer op gang gekomen en zou de schok moeten opvangen op het moment dat de wereldeconomie vertraagt. Zal het voldoende zijn om Teheran ertoe te bewegen serieus te onderhandelen over zijn nucleaire programma? Dat valt te betwijfelen. Het mullah-regime hoeft nog geen keuze te maken tussen overleven en zijn militaire programma. Maar er moet wel snel worden opgetreden. Hoe kunnen de Israëli’s er anders van overtuigd worden niet aan te vallen? Zij zijn ervan overtuigd dat de nucleaire slagkracht van Iran een bedreiging vormt. Het olie-embargo is ongetwijfeld minder effectief dan een geheime oorlog van sabotage, aanslagen en computervirussen. Maar daarmee wordt tenminste wel openlijk aangegeven dat Europa de druk op Iran opvoert.

Wat de sancties tegen Iran betreft, heeft de EU zijn laatste kaarten op tafel gelegd, waarschuwt de Süddeutsche Zeitung:

Dit is de laatste stap in de poging, die nu al bijna tien jaar duurt, om het conflict op een vreedzame manier op te lossen. Als Iran niet onder de indruk blijkt te zijn, blijven er eigenlijk alleen nog maar militaire maatregelen over. De EU, en de Verenigde Staten die al sinds jaar en dag op strengere sancties gokken, lopen een enorm risico. Maar wie Iran wil tegenhouden op zijn weg naar een atoombom, heeft geen alternatief.

Een standpunt dat door de voormalige permanente vertegenwoordiger van het Verenigd Koninkrijk bij het Internationaal Atoomagentschap (IAEA) wordt betwist. In de Daily Telegraph is Peter Jenkins van mening dat Teheran toestemming moet krijgen om uranium te verrijken, maar wel met inachtneming van de strengste voorzorgsmaatregelen:

Tegenwoordig is het Westen vrijwel de enige partij die erop aandringt Iran geen uranium te laten verrijken. De meeste niet-Westerse landen willen liever dat Iran wordt behandeld als de andere partijen uit het Non-proliferatieverdrag [NPV]. Dan zouden ze het recht hebben uranium te verrijken in ruil voor verscherpt toezicht door de inspecteurs van het IAEA. Ik zou hier de voorkeur aan geven. Ik vind in feite dat de crisis die zich aandient, vermeden kan worden door een akkoord op de volgende voorwaarden: Iran accepteert de hoogste veiligheidseisen van het IAEA in ruil voor toestemming om door te gaan met uraniumverrijking. Bovendien zou Iran vrijwillig maatregelen moeten treffen waarmee het vertrouwen wordt hersteld dat het land niet de intentie heeft kernwapens te produceren. Dit is in grote lijnen het voorstel dat Iran in 2005 aan het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Duitsland heeft gedaan. We hadden dat voorstel achteraf gezien moeten accepteren. We hebben dat niet gedaan omdat ons doel was iedere uraniumverrijking door Iran te laten stoppen. Sindsdien streeft het Westen dat doel na, ondanks het feit dat de Iraniërs bleven herhalen dat zij niet als een tweederangspartij binnen het NVP behandeld wilden worden, met minder rechten dan de andere ondertekenaars, en ondanks al het bewijs dat ze de druk eerder het hoofd zullen bieden dan ervoor te bezwijken.

Maar het is waarschijnlijk te laat, denkt La Vanguardia: "Brussel noch Washington geloven nog in het oude liedje van Teheran dat hun nucleaire activiteiten alleen op vreedzame en burgerdoelen gericht zouden zijn."

Daarnaast is de economische impact van de maatregel onzeker: die hangt voor een groot deel af van de steun van andere landen zoals China, Japan en India. Die zouden net zo goed het deel van de olieproductie dat voor de EU bestemd is [20% van de Iraanse export] zelf kunnen opkopen. Desalniettemin dreigen de sancties een boomerangeffect te hebben en kunnen ze de Europese economie een flinke klap toebrengen. Experts verwachten een stijging van de olieprijs [...] en het zijn juist de landen die het zwaarst door de crisis getroffen zijn die het meest afhankelijk zijn van Iran. Spanje is, na Griekenland, het land dat het meest te lijden zal hebben onder de boycot.

Het beleid waartoe uiteindelijk werd besloten lijkt een halfslachtig compromis, ontstaan als gevolg van de Griekse druk om sancties zo veel mogelijk uit te stellen en de houding van het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Duitsland, die een embargo uiterlijk in mei in werking wilden laten treden.

Aangezien Iran de voornaamste olieleverancier van Griekenland is, vermoedt El Mundo dat de EU zoekt naar een ‘redelijk’ moratorium om te voorkomen dat dit besluit "een tweesnijdend zwaard wordt dat de toch al slechte staat van de [Europese] economie nog ingewikkelder zou kunnen maken". De Spaanse krant noemt het stopzetten van de levering van 450.000 vaten ruwe olie die Iran dagelijks naar de EU exporteert een "unieke sanctie" (achttien procent van de wereldwijde export van Iran): 

Het probleem is dat de economische druk van de EU onvoldoende zou kunnen blijken te zijn zolang Turkije en de voornaamste economische mogendheden uit Azië – China, Japan en Zuid-Korea – weigeren om enige vorm van embargo of sanctie toe te passen. Hetzelfde geldt voor Rusland, waar president Dimitri Medvedev de leiders van de EU duidelijk heeft gemaakt dat zijn land op diplomatiek vlak geen problemen heeft met Iran.

Twee andere prijswinnaars moesten verstek laten gaan: de Syrische mensenrechtenadvocaat en blogger Razan Zeithouneh zit tegenwoordig namelijk ondergedoken en de Syrische politieke cartoonist Ali Farzat vluchtte naar Koeweit nadat hij door aanhangers van het regime van president Assad was aangevallen. De vijfde prijs is postuum toegekend aan Mohamed Bouazizi, wiens zelfverbranding de aanzet was voor de Tunesische volksopstand.

“Europa heeft jarenlang de ogen gesloten voor Arabische dictaturen” en de prijzen van dit jaar “symboliseren het besef dat dit fout was”, schrijft het Spaanse dagblad. Ondanks het feit dat het Europees Parlement de onderdrukking in Syrië veroordeelt, “heeft Brussel echter nog geen gemeenschappelijke reactie geformuleerd tegen Assad” en moet “de EU nog aardig wat werk verzetten om op een adequate wijze te reageren op de democratische processen in de Arabische wereld”.

Polen uit de provincies Pommeren en Ermland-Mazurië hebben op hun beurt niet langer een Russisch visum nodig om bijvoorbeeld benzine in Kaliningrad te kopen. Die is daar veel goedkoper dan in Polen, merkt Gazeta Wyborcza verheugd op. 

Dit is allemaal te danken aan een overeenkomst over kleinschalig grensoverschrijdend verkeer, die op 14 december in Moskou door de ministers van Buitenlandse Zaken van Rusland en Polen zal worden ondertekend. "Russische diplomaten kunnen met recht stellen dat dit het eerste tastbare succes van Moskou is in de betrekkingen met de EU. Het is al jaren geleden dat Rusland een akkoord met de EU heeft gesloten (…) onze besprekingen hadden tot dusver vooral een ritueel karakter", vertelt een Poolse diplomaat in het dagblad.

Ondertussen sprak de Russische minister van Buitenlandse Zaken, Sergej Lavrov, de hoop uit dat de overeenkomst "het begin inluidt van een volledig visumvrij verkeer tussen Rusland en de EU". 

Volgens het dagblad heeft Moldavië, dat lid wil worden van de EU en nu alleen deel uitmaakt van het Oostelijk Partnerschap, een handje van "gebeurtenissen die niet plaatsvinden". Meerdere pogingen om een president te kiezen liepen op niets uit. Ook een referendum waarin het volk zich kon uitspreken over het al dan niet rechtstreeks kunnen kiezen van de president, faalde jammerlijk omdat de kiesdrempel niet werd gehaald. "Bravo, politici! Wanneer laten jullie eens van je horen? Er is werk aan de winkel…", aldusTimpul.

Utimaco ontkent rechtstreeks producten aan het Syrische telecombedrijf te hebben verkocht, maar bevestigt wel geleverd te hebben aan de Italiaanse firma Area, waarmee al jarenlang wordt samengewerkt. De samenwerking met de Italianen zou nu zijn stopgezet totdat duidelijk is aan welke eindcliënten Area op haar beurt heeft geleverd en of daarbij uitvoerrichtlijnen zijn geschonden.

Andrej Hunko, Bondsdag-afgevaardigde voor de Linken had eind oktober vragen gesteld over de exporten van Duitse IT-firma's naar dictaturen en autocratische regimes, en daarbij Utimaco genoemd, aldus Der Spiegel. “Deze spionagetechniek is in veel staten een cruciaal onderdeel van de repressie”, aldus de afgevaardigde. “Daarom hebben we nu een efficiënte exportcontrole nodig.”

Het dagblad China Daily, dat van overheidswege wordt uitgegeven, schrijft: “China kan noch de redder van Europa, noch het panacee voor alle Europese kwalen zijn, maar zal doen wat het kan en een vriendschappelijke hand toesteken. Vriendschap is echter geen éénrichtingsverkeer. China heeft al grote sommen geld in Europese obligaties belegd en zou graag enige garanties krijgen dat die veilig zijn.”

Volgens Le Temps is een van de grote overwinnaars van deze verkiezingen de nieuwe partij van Conservatieve Democraten (BDP), die 9 zetels winst boekte (+9) in het parlement. Deze partij komt voort uit een afsplitsing van de SVP, maar is veel minder kwaadaardig. De andere winnaar, de Groene Liberale Partij, kwam op 12 zetels (+9). Deze partij is ontstaan door afsplitsing van de Groenen. Volgens het Zwitserse dagblad zorgen deze partijen “voor het ontstaan van een nieuw politiek centrum […] dat in aantal zetels weliswaar nog zwak is, maar voldoende kracht heeft om een nieuwe dynamiek te creëren. Hun gewicht zal de debatten die komende december worden gevoerd over de vervanging van de federale executieve raad [regering] een stuk lastiger maken.”

Voor Adam Michnik, de hoofdredacteur van de Poolse krant Gazeta Wyborcza, een van de leiders van de Poolse democratische oppositie ten tijde van het communisme, is “de dood van Khadafi geen reden tot vreugde, maar tot reflectie over de aard van de wereld waarin we leven, zij aan zij met dictators. Khadafi werd gezien als onverwoestbaar, hij chanteerde en vernederde de hele wereld en dwong ook Europese regeringen op hun knieën. Hij geloofde in geweld en leugens maar hij maakte een verkeerde inschatting”. Michnik voegt eraan toe dat de dood van Khadafi een duidelijk signaal is een landen die nog steeds onder tirannie leven dat “dictaturen niet ontkomen aan afstraffing en dat dictators niet onsterfelijk zijn”.

De Zweedse minister van Buitenlandse Zaken, Carl Bildt, heeft getracht te onderhandelen om de journalisten vrij te krijgen. Maar Bildt is tegelijkertijd lid van de ondernemingsraad van Lundin Petroleum, een oliemaatschappij die belangen heeft in Ethiopië. Hem wordt dan ook een gebrek aan inspanning voor de journalisten verweten. “Onze minister van Buitenlandse Zaken, die normaal gesproken op de praatstoel zit, laat nu bijzonder weinig van zich horen”, aldus het Svenska Dagbladet. “Wat hebben de Zweedse betogen over mensenrechten en al die miljoenen kronen belastinggeld voor hulp aan Ethiopië dan eigenlijk om het lijf? Als we niet eens bereid zijn om openlijk en slagvaardig te strijden voor persvrijheid en het leven van twee Zweedse journalisten, wat rest ons dan nog op trots op te zijn?” vraagt de krant zich af.

EU-president Herman Van Rompuy betoogde dat Europa op een punt is aanbeland waarop het zijn eigen sociale systeem niet langer kan financieren. Erger nog, de financiële problemen zouden wel eens een domino-effect tot gevolg kunnen hebben, waarbij “eerst Griekse banken omvallen, vervolgens Franse banken en daarna banken in de VS". Deze pessimistische kijk wordt gedeeld door de Washington Post, die schrijft dat "het steeds maar voor zich uit schuiven van deze kwesties” tot nu toe het enige antwoord op de problemen is geweest. Toch waarschuwt de krant dat “Europa’s dag des oordeels over zijn financiële crisis nabij is.” Europese regeringen moeten “een gemeenschappelijke basis zien te vinden, en snel ook, tenzij Angela Merkel, Nicolas Sarkozy en hun collega's de geschiedenis in willen gaan als de leiders die Europa – en de wereld – tot aan de rand van een economische ramp dreven en er vervolgens overheen duwden."

Voor Gazeta Wyborcza is dit een duidelijk signaal dat Oekraïne bezig is terug te keren naar een autoritair regime. “Wie riep er ook alweer dat president Aleksander Loekasjenko de ‘laatste dictator van Europa’ is? Wat een optimisten. Nog geen zeven jaar na de kleurrijke en vredige revolutie die de wereld opvrolijkte, is er een nieuwe dictator opgestaan in Oekraïne”, schrijft het dagblad in zijn hoofdartikel. Met deze omschrijving wordt de Oranjerevolutie bedoeld, die leidde tot een democratische omslag in Oekraïne, waarbij Timosjenko haar krachten moest meten met Janoekovitsj.

Konstantin Bondarenko staat aan het hoofd van het Instituut voor Politieke Aangelegenheden in Kiev en speculeert in Rzeczpospolita, een ander Pools dagblad, dat Timosjenko wellicht uit de gevangenis zou kunnen worden ontslagen als het parlement in Kiev de voorgestelde amendementen op het wetboek van strafrecht aanneemt, waarbij de artikelen op basis waarvan de vroegere premier nu is veroordeeld uit de criminele sfeer worden gehaald.

Dit vonnis, dat in heel Europa scherp wordt bekritiseerd, zou een belangrijk obstakel kunnen worden voor de ondertekening en ratificering van het associatie- en vrijhandelsverdrag dat Brussel en Kiev aan het eind van dit jaar hopen te kunnen ondertekenen. Volgens The Guardian leidt “de gevangenisstraf van oud-premier Timosjenko ertoe dat Kiev vatbaar is voor druk vanuit de EU. Oekraïne is immers medeorganisator van het EK voetbal 2012”.

De rechtszaak tegen de voormalige Oekraïense premier Joelia Timosjenko, waarin zij wordt beticht van machtsmisbruik, blijft echter voor donkere wolken aan de horizon zorgen. Volgens Gazeta Wyborcza heeft president Victor Janoekovitsj “een verzoenend gebaar beloofd” in wat volgens waarnemers een persoonlijke vendetta is tegen zijn vroegere rivale. Bovendien weigerde Wit-Rusland te komen, nadat de topconferentie een verklaring had uitgegeven waarin de mensenrechtenschendingen in het land werden veroordeeld. Bij wijze van verrassing maakte de Poolse premier Donald Tusk bekend 9 miljard dollar aan hulp te hebben geboden aan het autoritaire regime van Alexander Loekasjenko, als het de politieke gevangenen op vrije voeten stelt en democratische verkiezingen houdt.

Volgens de Zweedse krant Svenska Dagbladet is de top er niet in geslaagd de aanwezige staten te bewegen tot het doorvoeren van hervormingen in ruil voor het vooruitzicht van een EU-lidmaatschap. Het Zweedse dagblad betoogt dat de EU “zich rechtstreeks moet richten” op de burgers van deze staten door middel van goedkopere en minder ingewikkelde visa, en steun voor de publieke opinie. “Dit zou een bijdrage kunnen zijn aan het ontwikkelen van druk van onderaf.”

Volgens een ander Pools dagblad, Rzeczpospolita, was de top “van weinig belang voor Europa.” De meeste op de top vertegenwoordigde landen, “zoals Wit-Rusland, Azerbeidzjan en Moldavië, zijn – in geestelijk opzicht – net zo ver van het Oude Continent verwijderd als Bangladesh of Guyana.”

Tweederde van de hoofdstukken waarover onderhandeld moet worden, zijn nog steeds niet aangesneden. Ondanks een bomaanslag op de dag zelf in Ankara waarbij drie doden vielen, zei Gül tegen Wulff dat het principe van “pacta sunt servanda” (afspraken moeten gerespecteerd worden) ook op Turkije van toepassing is. Mochten de onderhandelingen met de EU verzanden, dan zou Turkije, de "nieuwe tijger van de Bosporus" en zestiende economische wereldmacht, wel eens uit frustratie de EU de rug kunnen toekeren, aldus de krant.

Volgens de Italiaanse krant La Repubblica heeft Turkije “Europa al gedag gezegd” in Berlijn: “nog nooit leken Europa en Azië zo verwijderd van elkaar”. “Turkije, dat het zat is om voor de deur van Europa te staan wachten, heeft voor de eerste keer aangegeven, via zijn staatshoofd, de gematigde islamist Abdullah Gül, dat ze “zullen accepteren geen lid van de EU te worden als ook maar één EU-land ons niet wil hebben en Turkije als een last ziet”", zo valt te lezen in La Repubblica.