In een uitspraak die op 13 mei werd bekendgemaakt, heeft het federale gerechtshof in Duitsland bepaald dat het semi-automatische systeem voor het toevoegen van zoektermen dat Google hanteert, inbreuk maakt op de rechten van personen en bedrijven.

Om de kwestie te illustreren laat de compacte editie van Die Welt zien wat er gebeurt als je een zoekopdracht naar Angela Merkel intypt:

Angela Merkel

Angela Merkel naturisme

Angela Merkel twitter

Angela Merkel CV

Angela Merkel badpak

Angela Merkel Joachim Sauer [Angela Merkels echtgenoot]

Angela Merkel proefschrift

Angela Merkel privé

Angela Merkel contact

Angela Merkel vakantie

“In dit geval zijn de zoektermen die Google toevoegt bescheiden en grappig”, aldus de krant. Maar van nu af aan zal Google verplicht zijn ze te verwijderen, als iemand meent dat er inbreuk is gemaakt op zijn of haar rechten.

Het hof stelde een ondernemer in het gelijk die Google had aangeklaagd omdat zijn naam automatisch in verband was gebracht met ‘scientology’ en ‘fraude’.

Naar aanleiding van de Internationale Dag van de Persvrijheid, die ieder jaar op 3 mei plaatsvindt, komt La Stampa vandaag met een speciale uitgave. De Italiaanse krant vestigt op zijn voorpagina de aandacht op Domenico Quirico, oorlogscorrespondent van de Italiaanse krant die drie weken geleden in Syrië verdween. Verder staat er rechts boven aan iedere pagina een geel lintje, dat symbool staat voor de bevrijdingscampagne van Quirico.

“Gezamenlijk internationaal optreden zodat regimes die de persvrijheid aan banden leggen, de druk van de publieke opinie voelen, kan het verschil maken”. Dat schrijft de hoofdredacteur van La Stampa in een commentaar van de krant.

Verder eert de algemeen directeur van Verslaggevers Zonder Grenzen (VZG), Christophe Deloire, in een opiniestuk “onze helden”, de journalisten die "hun vrijheid en hun leven riskeren om ons recht te verdedigen onze ogen open te kunnen houden”. Onder hen bevindt zich Mazen Darwish, de opgesloten directeur van het Syrische centrum voor media en vrijheid van meningsuiting die in 2012 de VZG-prijs voor persvrijheid won.

In een e-mail aan het dagblad Politiken beschuldigt Viviane Reding, eurocommissaris voor Justitie, Grondrechten en Burgerschap “de Deense regering van het traineren van de onderhandelingen in Brussel over het wetsvoorstel voor de harmonisatie van de bescherming van persoonsgegevens”.

“Het Europese wetsontwerp is bedoeld om de zeggenschap van consumenten te versterken over hun persoonsgegevens en de regels voor ondernemingen te vereenvoudigen”, verklaart de Deense krant.

De Deense minister van Justitie meent niettemin dat de tekst niet genoeg rekening houdt met het verschil in de behandeling van persoonsgegevens tussen het ene en het andere land. Ook voert hij aan dat de gebruikers niet genoeg worden beschermd.

De krant illustreert dit op zijn voorpagina met een cartoon over het geval van een gepensioneerde lerares, wiens naam op Facebook in verband werd gebracht met een vibrator, nadat ze op de 'like'-button had geklikt op een pagina van een site voor keukenapparatuur.

Zes van Europa’s grootste privacywaakhonden hebben op 2 april aangekondigd gezamenlijk een onderzoek te starten naar Google. De privacyregels van de zoekmachine zouden niet aan de Europese wetgeving voldoen. Het is de eerste keer dat EU-lidstaten (in dit geval Frankrijk, Duitsland, Italië, Nederland, Spanje en het Verenigde Koninkrijk) gezamenlijk een dergelijke actie op het gebied van privacy organiseren.

De Europese Commissie liet in 2012 al weten dat Google’s privacybeleid niet in overeenstemming is met de Europese regelgeving, omdat het de gebruikers onvoldoende informeert over de gegevens die worden verzameld. Het Amerikaanse bedrijf kreeg toen vier maanden te tijd om het beleid aan te passen. Die periode is nu verstreken, maar er zijn nog steeds geen grote aanpassingen doorgevoerd. Financial Times legt uit dat Google hiervoor beboet kan worden:

De Europese waakhonden kunnen momenteel alleen boetes van minder dan 1 miljoen euro opleggen. Maar door nieuwe regelgeving die voor de gehele EU geldt, krijgen zij de mogelijkheid boetes van maximaal 2 procent van de jaarlijkse omzet uit te schrijven. In het geval van Google zou dat, uitgaande van de bedrijfsresultaten van 2011, om ongeveer 760 miljoen dollar (594 miljoen euro) gaan. De nieuwe regels kunnen aan het eind van dit jaar door de EU-wetgevers en de lidstaten zijn goedgekeurd.

The Daily Telegraph benadrukt dat de houding van de VS ten opzichte van privacyzaken enorm verschilt met die van de EU:

Het zou waarschijnlijk te cynisch zijn om te suggereren dat Europa’s vijandige houding naar Google toe, in sommige delen van de EU, te maken heeft met grof antiamerikanisme. In de Duitse cultuur heerst bijvoorbeeld een heel andere houding ten opzichte van privacy. Maar het is ook overduidelijk dat, ondanks de enorme schaal van de gemeenschappelijke markt, Europa altijd een secondaire markt voor Google zal blijven in vergelijking met de VS. Als de wetgevers het voor het bedrijf lastiger maken om te opereren in Europa, dan is het voor Google makkelijk zat om webonderdelen uit te schakelen. En dan word je op een dag wakker en zie je dat Street View niet beschikbaar is, maar de variant van Microsoft wel. Dan kun je de Europese wetgevers bedanken voor dit onverwachte monopolie.

De drie grootste Britse politieke partijen, de Conservatieven, Labour en de Liberaal-Democraten, zijn akkoord gegaan met een voorstel voor een gedragscode van de media. Het voorstel volgt op het rapport van de commissie-Leveson dat naar aanleiding van het afluisterschandaal van News of the World vorig jaar onderzoek deed naar de Britse pers.

De commissie adviseerde de overheid een onafhankelijke perswaakhond met een wettelijk kader in het leven te roepen. Maar premier Cameron zag niets in een dergelijke instelling omdat de meeste dagbladen over een eigen perswaakhond beschikken.

De details van het project worden vanmiddag verwacht waarna er in het parlement gestemd zal worden.

Naar aanleiding van het voorstel publiceert The Sun vandaag op de voorpagina een foto van Winston Churchill, die in 1949 hamerde op het belang van persvrijheid. Het Britse dagblad, dat in koeienletters onder de afbeelding van Churchill “D-Day” kopt, raadt de parlementariërs aan “Groot-Brittannië geen schande toe te brengen door 318 jaar van persvrijheid weg te gooien”.

Het administratieve hooggerechtshof van Boedapest heeft op 5 maart het verbod ongedaan gemaakt dat aan radio Klubrádió was opgelegd voor de aanvraag van een nieuwe toekenning van zijn zendfrequentie.

Dit verbod werd in 2011 uitgesproken door de Nationale Autoriteit voor Media en Communicatie (NMHH), die bestaat uit vertrouwelingen van de conservatieve regering van Viktor Orbán. Het verbod werd gezien als een poging een oppositioneel radiostation te censureren, dat dagelijks door 400.000 mensen wordt beluisterd.

In 2012 waren al vier gerechtelijke uitspraken gedaan in het voordeel van Klubrádió, maar de Raad voor de Media heeft die nooit ten uitvoer willen leggen.

“*Europa dreigt Google sancties op te leggen vanwege de manier waarop dit bedrijf met persoonsgegevens omgaat”, meldt Le Monde. Op 18 februari hebben de nationale toezichthouders voor gegevensbescherming in Europa, die verenigd zijn binnen de G29, aangekondigd dat zij op 26 februari een sanctieprocedure zullen starten tegen het Amerikaanse concern.

De Europese privacywaakhonden oordelen dat het beleid van de zoekmachine ten aanzien van het gebruik van persoonsgegevens “niet in overeenstemming is met het Europees recht”. De Franse Commissie voor de bescherming van persoonsgegevens, (CNIL), waarvan de voorzitter momenteel de G29 leidt, “had Google gelast zijn beleid vóór 15 februari 2013 in overeenstemming te brengen met de regelgeving”. Maar nu “Google zich onwillig opstelt”, gaat de CNIL een stapje verder.

Het doel van de procedure is om “vóór de zomer” tot een sanctie te komen. Als de 27 toezichthouders het eens worden, zullen er vervolgens per land sancties worden opgelegd. In Frankrijk kan de boete dan bijvoorbeeld oplopen tot 300.000 euro per overtreding.

De Europese Unie zou meer bevoegdheden moeten hebben om de persvrijheid in alle Europese staten én op het internet te kunnen garanderen. Dat blijkt uit een rapport dat gisteren aan de Eurocommissaris voor de Digitale Agenda, Neelie Kroes, is gepresenteerd door een groep deskundigen dat onderzoek heeft gedaan naar de pluriformiteit van de media in de EU.

In het rapport is veel aandacht voor de mediasituatie in Hongarije, maar ook voor de pers in Frankrijk en Italië. De deskundigen stellen dat de nationale wetgevingen (en dan vooral op het gebied van gegevensbescherming en laster) op elkaar zouden moeten worden afgestemd aangezien de Europese media grensoverschrijdend werken.

“Er zijn gegronde redenen voor de EU om de bescherming van de persvrijheid en de mediapluriformiteit eens opnieuw te bekijken”, schrijft Financial Times in een commentaar. De Britse krant licht toe:

Sommige nieuwe lidstaten, Hongarije voorop, hebben de afgelopen tijd stappen ondernomen die een grote bedreiging vormen voor de onafhankelijkheid van de pers. Maar het willen verdedigen van dit fundamentele principe en tegelijkertijd Brussel meer macht geven over de Europese media, is tegenstrijdig. […] Door de Commissie toestemming te geven toezicht te houden op de nationale toezichthouders, wordt de deur opengezet voor een nieuwe soort van inmenging – deze keer vanuit Brussel, in plaats vanuit de lidstaten. […] Er zijn betere manieren om te garanderen dat perstoezichthouders niet slechts stromannen van de overheden zijn. Het Europese handvest van de grondrechten, waarin staat dat lidstaten de persvrijheid en de pluriformiteit moeten respecteren, is sinds 2009 bindend. Wie die regels overtreedt, kan strafrechtelijk worden vervolgd. […] De provocaties van landen als Hongarije tonen aan dat er behoefte is aan meer effectieve middelen om regeringen te beletten democratische rechten in te perken. Europa lijdt onder het feit dat het niet over een maatregelenpakket beschikt bij overtredingen, zoals het bevriezen van fondsen als regeringen de regels overtreden. Desondanks is het aanwijzen van Brussel als nieuwe meester van de media niet de manier om een vrije en krachtige pers te garanderen.

In het tweeduizend pagina’s tellende document wordt een beeld geschetst van een sector waarin corruptie en pesterijen – die grenzen aan vervolging – hoogtij vierden. Het rapport eindigt met de aanbeveling om een onafhankelijk orgaan met een wettelijke basis als toezichthouder in te stellen. Kranten zijn eensgezind in hun commentaar en onderschrijven de noodzaak tot hervorming, maar verwerpen het idee van een wettelijk kader om het systeem mee te onderbouwen. Ze zijn van mening dat dit de vrijheid van de pers zou ondermijnen om machthebbers ter verantwoording te roepen.

Volgens Philip Stephens in de Financial Times:

In het hoofdartikel in de Daily Telegraph klonk eveneens kritiek op een toezichthouder met een wettelijke basis. Er staat:

The Sun, eveneens uit de stal van Rupert Murdoch en zusterblad van de tabloid News of the World, die als gevolg van het telefoonschandaal werd opgeheven, voegde hier nog aan toe:

De BBC kampt met de grootste crisis in haar geschiedenis nu afgelopen weekend algemeen directeur George Entwistle is opgestapt, na slechts 54 dagen in functie te zijn geweest. Entwistle diende zijn ontslag in toen vrijdag aan het licht kwam dat de BBC Lord McAlpine, een voormalige belangrijke politicus van de Conservatieve Partij, in een reportage onterecht van pedofilie had beschuldigd. Dit was het tweede schandaal binnen enkele weken waarin de BBC verwikkeld raakte. Eerder bleek dat Newsnight, tegenwoordig het paradepaardje van de omroep, aantijgingen van pedofilie tegen de inmiddels overleden tv-ster Jimmy Savile had verzwegen. 

Vanmorgen weidden de Britse media gretig uit over het ontslag van een andere prominente medewerker van de BBC, namelijk Helen Boaden, het hoofd van de nieuwsafdeling. Verder fulmineren de media tegen de ontslagvergoeding van 450.000 pond (562.000 euro) die Entwistle meekrijgt. The Independent merkt op dat de schandalen van de afgelopen weken een "geschenk uit de hemel" vormen voor de "vijanden van de BBC". 

Daarvan zijn er ter rechterzijde legio en zij smachten er al dertig jaar naar de BBC aan de schandpaal te nagelen voor wat zij beschouwen als de bevooroordeelde, pro-Europese, anti-Tory- en in het algemeen softe, suffig linkse stellingname van de omroep.

Het gevaar is nu dat er een soort heksenjacht op gang komt, waarbij elk ontslag de verdenking voedt dat iemand anders die het misschien minder verdient, wél op zijn of haar post mocht blijven zitten, met als gevolg dat de roep om meer slachtoffers toeneemt.

Zulke sentimenten worden geuit door Boris Johnson, de conservatieve burgemeester van Londen, die in zijn wekelijkse column in The Daily Telegraph de BBC hekelt vanwege "vulgaire pseudojournalistiek". Degenen die deze vorm van journalistiek bedrijven, "interviewen [nu] elkaar in een bespottelijke orgie van zelfmedelijden."

De BBC is het McAlpine verschuldigd diep door het stof te gaan totdat het publiek ziet dat het haar menens is. Iedereen die bij de Newsnight-reportage over 'pedofilie' was betrokken, moet onmiddellijk de laan worden uitgestuurd.

Ondertussen waarschuwt The Guardian: 

Alles moet wel in de juiste proporties worden bezien. Ja, de BBC bevindt zich in een echte crisis. Sommige recente journalistieke en bestuurlijke fouten vallen moeilijk goed te praten. Toch blijft het een degelijke, betrouwbare en internationaal gerespecteerde organisatie die deze crisis zal overleven en met het juiste leiderschap weer zal floreren.

“Het gezicht van de crisis”, luidt de kop in Welt am Sonntag boven een artikel over de Duitse ‘covergirl’ die de afgelopen jaren een van Duitslands beste exportproduct is gebleken: bondskanselier Angela Merkel. 

Het meest actuele voorbeeld daarvan is de voorpagina van het Britse weekblad The Economist van 10 augustus. “Hij was al een scoop voordat het nummer in de schappen lag”, merkt de krant uit Berlijn op. Hetzelfde geldt voor de verschillende voorpagina’s die aan Merkel werden gewijd door Newsweek en  New Statesman of zelfs Time Magazine. Maar bijvoorbeeld ook door bladen in Polen en Spanje die haar afbeeldden als despoot, of als nazi, zoals in Griekenland.

En terwijl The Economist in zijn laatste nummer nogmaals de draak stak met Merkel, beleefde het grootste Duitse weekblad, Der Spiegel, een van zijn best verkochte nummers met als voorpagina…de herdenking van de vijftigste sterfdag van schrijver en dichter Hermann Hesse. “Merkel verkoopt. Behalve in Duitsland”, concludeert Welt am Sonntag.

Het is ongelofelijk maar waar: tijdens de hele eurocrisis hebben Duitse weekbladen geen enkele voorpagina gewijd aan de bondskanselier, die zich in het centrum van de storm bevindt. Als historici later de archieven moeten gaan doorzoeken naar de Europese eenwording zullen ze nog verbaasd opkijken als ze ontdekken dat Duitsers tijdens de crisis bladen kochten over inbrekers en hondentrainers.

Ter verklaring van dit fenomeen kom je er niet met de bewering dat politiek op de omslag van Duitse tijdschriften slecht verkoopt. Het gaat om de relatie tussen de burgers en de bondskanselier. Dit kan uitgelegd worden aan de hand van het hoofdartikel van het magazine van dagblad Süddeutsche Zeitung. Afgelopen weekend pakte dit tijdschrift als enige op zijn voorpagina uit met een portrettekening van Merkel en schreef het over de bondskanselier dat zij zo "hartelijk en heel sympathiek" is. 

De krant presenteert haar als een soort ver familielid met een interessante baan in plaats van als een bondskanselier die regeert in tijden van Europese crisis. Dat komt Merkel wel goed uit. Ze vindt dat ze haar werk het beste kan doen als burgers haar niet teveel op de vingers kijken. (…) Ze heeft gelijk. Duitsers zijn van mening dat zij de juiste persoon is om de crisis het hoofd te bieden. Maar ze bekijken dat liever niet van al te dichtbij om dit te verifiëren.

Op 4 juli heeft het Europees Parlement (EP) met een overweldigende meerderheid het controversiële ACTA-verdrag weggestemd. Maar liefst 478 Europarlementariërs stemden tegen, slechts 39 waren voor het verdrag en 168 onthielden zich van stemming. “Dit was de verkeerde manier om intellectueel eigendom te beschermen”, luidde het commentaar van EP-voorzitter Martin Schulz na de stemming.

Begin dit jaar veroorzaakte het handelsverdrag massale protesten die in de Poolse straten begonnen en zich uitbreidden naar andere steden in heel Europa, schrijft de Poolse krant Rzeczpospolita. Demonstranten vreesden dat ACTA “exterritoriale macht zou overdragen aan bedrijven die het internet van inhoud voorzien” en dat het verdrag het “mogelijk zou maken om gebruikers te straffen voor het delen van muziek of films, zelfs binnen vriendenkringen”. Als gevolg daarvan besloten Duitsland, Nederland, Cyprus, Estland, Letland, Tsjechië en Polen de ratificatie van ACTA op te schorten.

Rzeczpospolita benadrukt dat zelfs nu ACTA is afgewezen, er theoretisch nog steeds een kans bestaat dat de Europese Commissie het opnieuw voorlegt voor ratificatie – op voorwaarde dat het verdrag wordt aangepast. Europarlementariërs hebben echter al gewaarschuwd dat zij niet van plan zijn zich te laten afschepen met cosmetische aanpassingen. In 2010 wees het EP het SWIFT-verdrag af en dwong zo nieuwe onderhandelingen over dit verdrag af om te zorgen dat er voorwaarden in werden opgenomen waarmee de privacy van EU-burgers beter werd beschermd.

Vijf maanden na de eerste uitgave van de krantenbijlage Europa, samengesteld door Le Monde, El País, Gazeta Wyborcza, Süddeutsche Zeitung, The Guardian en La Stampa zijn deze zes voorstaande Europese dagbladen vandaag voor de tweede keer voorzien van een speciaal Europees supplement. 

Dit tweede nummer heeft als titel “Generatie E”, oftewel de ‘eurogeneratie’. Die bestaat uit jongeren die nog niet geboren waren toen de Berlijnse Muur en het IJzeren Gordijn nog bestonden, die zijn opgegroeid met de eenheidsmunt en die dankzij Schengen en het Erasmusuitwisselingsprogramma een grenzeloos Europa kennen. Maar het zijn ook de jongeren die momenteel geconfronteerd worden met massale werkloosheid.

“Als het McDonald’s niet is, wat dan wel?”, vraagt een Pool zich af op de bladzijdes die over onderwijs gaan en waarop verhalen te lezen zijn van Franse, Duitse, Italiaanse, Britse en Spaanse studenten in het buitenland. Zij zien studeren in een ander Europees land als een verstandige keuze, al is het wel een hele investering.

Wat voor beeld heeft deze generatie van de Europese constructie? Veelal beschouwen zij de EU als een verworvenheid, iets wat er gewoon is. Maar de EU is geen droom voor deze generatie. Uit de peilingen blijkt zelfs dat sommige jongeren wantrouwig tegenover de EU staan. ‘Generatie Europa’ is de best opgeleide generatie die Europa ooit heeft gekend, maar ook de meest teleurgestelde. Het is de generatie die niet overal hetzelfde onderwijs geniet, want iedere Europese regering past het hoger onderwijs op eigen wijze aan de behoeftes van de huidige arbeidsmarkt aan. 'Europa' vertelt het verhaal van een continent anno 2012 dat gekenmerkt wordt door Europese mechanismes en regeringsleiders die ‘Generatie E’ over het hoofd zien.

De Europese instellingen lijken zich op te werpen als bewakers van de bescherming van persoonsgegevens van internetgebruikers, maar in feite lijkt het vooral te draaien om ACTA en Google. 

"Europees Parlement trekt aan de rem bij internationaal verdrag tegen illegaal downloaden" kopt El País. De Spaanse krant, die eraan herinnert dat aan de Europese afgevaardigden kort geleden een petitie is overhandigd die door 2,5 miljoen inwoners van de Europese Unie is ondertekend, denkt dat ACTA "nog minstens een jaar" de ijskast in moet:

Het Europees Parlement is er niet van overtuigd dat de rechten van burgers met dit verdrag voldoende zijn gewaarborgd en heeft daarom besloten het voor te leggen aan het Europese Hof van Justitie. De afgevaardigden zijn het geheel eens over de inhoud van dit handelsverdrag […] maar hebben hun twijfels bij de mogelijke consequenties van de toepassing ervan.

 Het debat dat aan de stemming in het Parlement op 12 maart vooraf zal gaan, zou zich volgens El País vooral moeten toespitsen op het feit dat: 

het verdrag de providers verantwoordelijk maakt voor content die via internet wordt verspreid en daarmee, volgens critici, de deur opent naar een vorm van digitale censuur. 

Tegelijkertijd heeft eurocommissaris voor Justitie Viviane Reding in een door CNN gepubliceerd artikel, een dreigement geuit aan het adres van Google, waarin zij de Amerikaanse internetgigant "[…] waarschuwt dat die zich op slinkse wijze meester maakt van gegevens over het privéleven van burgers", schrijft The Guardian. 

Het nieuwe beleid van Google, dat op 1 maart is ingegaan, roept steeds meer kritiek op. The Guardian bericht dat de Franse autoriteit bescherming persoonsgegevens, de Commission nationale de l'informatique et des libertés, nu al een brief heeft gestuurd naar de beroemde zoekmachine, waarin zij schrijft dat die: 

zich niet houdt aan de voorwaarden van de Europese Richtlijn [uit 1995, red.] voor de bescherming van persoonsgegevens. De registratieprocedure van nieuwe gebruikers wordt vereenvoudigd, maar tegelijkertijd betekenen de wijzigingen dat Google gegevens kan verzamelen over het zoekgedrag van geregistreerde gebruikers op internet en YouTube, over welke landkaarten worden geraadpleegd, welke webpagina's worden bekeken, welke advertenties worden aangeklikt en ga zo maar door, om op basis daarvan zo gericht mogelijk zijn diensten en advertenties te kunnen aanbieden.

"Hoe staat het met transparantie?" vraagt Libération zich op de voorpagina af. Het dagblad doelt op de discussie over hoe de media zouden moeten omgaan met het privéleven van politici. Met zijn boek Sexe Mensonges et Médias (Seks, leugens en media) over de affaire Dominique Strauss-Kahn heeft Jean Quatremer, correspondent van Libération in Brussel, deze discussie opnieuw doen oplaaien.

Het dagblad noemt de belangrijke zaken die door de pers zijn verzwegen in het verleden: van de ziekte en het dubbelleven van François Mitterrand tot het abnormale gedrag van 'DSK'. "Leugens, weigeren om op onderzoek uit te gaan […] een neiging om samen met machtige personen onder één hoedje te spelen"... Quatremer heeft de slechte gewoonten van de Franse pers op een rijtje gezet. In 2007, toen DSK tot directeur van het IMF werd benoemd, was deze journalist de eerste die schreef: "Het enige echte probleem van Strauss-Kahn is zijn omgang met vrouwen. Hij is te opdringerig en daarom grenst zijn gedrag vaak aan intimidatie. Deze zwakte is bekend bij de media, maar niemand praat erover (we zijn hier in Frankrijk)." Deze regels bleven onopgemerkt totdat deze gedoodverfde socialistische presidentskandidaat voor 2012 op verdenking van poging tot verkrachting in New York werd aangehouden.

"Er is een tijdperk voor en na 'Sofitel' [het hotel waar DSK verbleef in New York]", schrijft de krant:

We kijken nu met een verse blik naar de te terughoudende opstelling van onze media. Journalisten zijn inderdaad vriendjes van politici. 'Handen af van de macht!' is het devies volgens een Amerikaanse journalist. In Frankrijk eten journalisten en politici samen, ze gaan samen op vakantie, worden verliefd op elkaar, hebben dezelfde scholen bezocht, enz. We zijn hier niet gewend om onderzoek te doen naar de privéaspecten van de politiek. […] De publieke gevolgen van het privéleven van de president blijven voor ons in nevelen gehuld. We geven liever commentaar dan dat we de naakte feiten presenteren. Onze publieke omroep is niet onafhankelijk genoeg. De president stelt de bazen van de diverse zenders aan en bepaalt zelf welke journalisten het voorrecht krijgen om 'zijne hoogheid' te mogen interviewen.

"Protestgolf overspoelt Europa. Polen geven voorbeeld hoe ACTA te bestrijden" kopt de Poolse krant Rzeczpospolita. De krant verwijst naar de demonstraties tegen het anti-namaak en piraterijverdrag ACTA ( Anti-Counterfeiting Trade Agreement) die afgelopen weekend in 150 stadden plaatsvonden, de grootste in Duitsland en Nederland. Het omstreden internationale verdrag heeft als doel internationale criteria op te stellen voor de bescherming van intellectuele  eigendommen, maar tegenstanders vrezen dat het een inbreuk zal zijn op burgerlijke vrijheden en on-line rechten. 

"Ze hebben het Poolse voorbeeld gevolgd", schrijft Rzeczpospolita verheugd. De eerste massale betogingen tegen ACTA vonden namelijk in vele Poolse steden plaats in januari, waardoor de regering zich genoodzaakt zag de ratificering van het verdrag op te schorten. 

Ook Duitsland, een van de voorstanders van het verdrag, begint zichzelf nu af te vragen of het wel geratificeerd moet worden. Volgens Polska The Times betekent dit dat "ACTA ten dode is opgeschreven".  Het ziet er daarom naar uit dat het verdrag in juni door het Europees Parlement zal worden geannuleerd. De krant schrijft:

Politici hebben deze koude douche verdiend, aangezien ze vergeten hadden dat ze naar de stem van het volk horen te luisteren.

Een andere krant, Gazeta Wyborcza, is echter van mening dat de annulering van het verdrag niet zal leiden tot een "eerlijke vergoeding" van auteurs:

De wetgeving inzake kopieerrechten is onvolledig en werkt een ziek systeem in de hand [...] we kunnen besluiten dat het een schadelijk overblijfsel uit het verleden is en iedereen alles maar te laten kopiëren. Maar dan moeten we wel een nieuwe manier bedenken om creatief werk te belonen. 

Zes grote Europese dagbladen – Le Monde, El País, Gazeta Wyborcza, Süddeutsche Zeitung, The Guardian en La Stampa – werken samen aan de bijlage 'Europa' die op 26 januari zal verschijnen. In deze "State of the Union", zoals La Stampa kopt, zal "een reflectie plaatsvinden op de huidige staat van de EU waar, zoals nooit tevoren, duizenden vragen over het heden en, vooral, over de toekomst kunnen worden gesteld".

Door middel van reportages, analyses van journalisten van de zes kranten ("die bij elkaar tien miljoen lezers hebben", schrijft El País) en commentaren van intellectuelen en politici worden de antwoorden op deze vragen gezocht. Onder meer de Britse socioloog Anthony Giddens, de Griekse schrijver Petros Makaris – die een "bitterzoet portret van Brussel" schetst – en de Italiaanse schrijver en semioticus Umberto Eco hebben een bijdrage geleverd aan de bijlage. Laatstgenoemde beweert dat "de cultuur, nog meer dan oorlog, onze identiteit vormt". Een identiteit die Eco omschrijft als "shallow" (oppervlakkig), "halverwege tussen de woorden "surface" [oppervlakte] en "deep" [diep]". De schrijver meent dat die identiteit snel moet "wortelen voordat die volledig wordt verwoest door de crisis".

Onder de politici zijn er bijdragen van de voormalig Britse premier Gordon Brown en de Spaanse oud-minister-president Felipe González. Meest opvallende artikel is echter het exclusieve interview met de vrouw die "de ware macht in Europa" in handen heeft: Angela Merkel. De Duitse bondskanselier geeft haar visie op de toekomst van Europa. Zij richt zich op een "politieke unie" waarin

een groeiend aantal bevoegdheden zal worden overgedragen aan de Europese Commissie, die als een Europese regering voor  Europese bevoegdheden zal functioneren. Dat vraagt om een sterk parlement. De Europese raad, die de staatshoofden bijeenbrengt, zal als een soort Tweede Kamer fungeren. Tot slot hebben we het Europese Hof van Justitie als Hooggerechtshof. Dat zou de toekomstige samenstelling van de politieke Europese Unie kunnen zijn.

Viviane Reding, Europees commissaris voor justitie en grondrechten, presenteert vandaag in Brussel "een monumentale maatregel" inzake de bescherming van persoonsgegevens, schrijft specialist nieuwe technologieën Riccardo Luna in La Repubblica. 

Een maatregel die is bedoeld om wat wij verstaan onder bescherming van persoonsgegevens voorgoed te veranderen en in dit internettijdperk eens en vooral het recht te regelen om te worden vergeten. Met andere woorden: hebben wij het recht om zaken van internet te laten verwijderen die ons persoonlijk aangaan en die wij er zelf, misschien al lang geleden, op hebben gezet – maar ook zaken die er door anderen op zijn gezet en ons in moeilijkheden brengen?

Het antwoord is te vinden in regelgeving die vandaag aan het Europees Parlement wordt gepresenteerd: ten eerste een richtijn voor het gebruik van persoonsgegevens door justitie en politie; ten tweede een verordening waarin is bepaald hoe burgers controle kunnen houden over persoonsgegevens die zij hebben verstrekt aan overheden, bedrijven en sociale media. Op het overtreden van de regels komen boetes te staan die kunnen oplopen tot 1 procent van de omzet.

Is dat voldoende om het recht om te verdwijnen te garanderen? Waarschijnlijk niet, blogt Luna, die stelt:

Het recht om van het internet te verdwijnen bestaat niet, net zomin als het recht om van de aardbodem te verdwijnen. In het echte leven [...] kunnen we proberen om in het niets op te lossen, maar er blijven altijd documenten bestaan waarin we worden genoemd, zoals we ook altijd zullen blijven bestaan in het geheugen van andere mensen. Dat soort dingen kun je niet met één klik verwijderen. Ook niet met Europese of interplanetaire wetgeving.

Het recht om op Facebook te worden gewist [...] , om op internet te surfen zonder sporen achter te laten [...]  of om een waarschuwing te ontvangen als onze gegevens bewaard en gebruikt worden voor commerciële doeleinden, bestaat al. Europese wetgeving die tot in detail is uitgewerkt zal geen enorme omwenteling veroorzaken, maar hooguit een beginsel, een grondrecht, versterken. [...]  Het recht om alle artikelen en blogs waarin wij worden genoemd te laten wissen, zoals sommigen beweren, bestaat echter niet: dat heet geschiedenis. 

Het ACTA-verdrag (Anti-Counterfeiting Trade Agreement), die 39 staten verplicht tot het actief opsporen van webpiraterij, heeft verscheidene dagen protest tot gevolg gehad van internetgebruikers en hackers. Maar de protestacties “hebben geen effect gehad”, schrijft de Poolse krant Gazeta Wyborcza. Internetgebruikers en talrijke organisaties die hen vertegenwoordigen hebben een paar dagen lang overheidssites geblokkeerd uit vrees dat de ACTA een inbreuk zal zijn op de vrijheid van meningsuiting op het web.

Op zaterdag 21 januari heeft de zogenaamde groepering "Anonymous" met succes de toegang tot een aantal grote overheidssites geblokkeerd. Op 23 januari werd de website van de Poolse premier gehacked door een groep genaamd "Polish Underground", die een filmpje op de site had geplaatst van de videoblogger Baśka, verkleed als de communistische generaal Jaruzelski die de staat van beleg afkondigt.

De anti-ACTA-demonstranten vinden dat de regering de bevolking had moeten raadplegen alvorens de overeenkomst te ondertekenen. Ze eisen een open debat over de kopieerrechten dat in de pers overigens al breeduit gevoerd wordt. "Om intellectuele eigendommen te beschermen gebruikt de ACTA een kernbom waarvan de gevolgen van de explosie niet te overzien zijn", aldus Gazeta Wyborcza. De krant vindt dat het Europese Hof van Justitie zich over het verdrag moet buigen.

“Brussel bindt strijd aan met internetgeheugen”, kopt dagblad Público. De Spaanse krant meldt dat de Europese Commissie de richtlijn uit 1995 over het recht op bescherming van persoonsgegevens gaat herzien. De eerste versie van de nieuwe richtlijn, waar het dagblad inzage in heeft gehad, “bevat een heel hoofdstuk gewijd aan het recht op vergetelheid”, dat wil zeggen het recht om gegevens te wissen. Público schrijft verder dat “bedrijven de nieuwe normen om een vergelijkbare reden vrezen (...), meer nog dan om het recht op vergetelheid, namelijk het  economische potentieel” dat hiermee voor hun verloren kan gaan. Het dagblad haalt het voorbeeld aan van Facebook, dat een paar dagen geleden nog een wijziging aankondigde in zijn beleid met betrekking tot het gebruik van persoonsgegevens, om te kunnen voldoen aan de wet in Ierland, waar het Europees hoofdkantoor van dit sociale netwerk is gevestigd.

De ontwerprichtlijn concentreert zich op het wissen van gegevens die eerder door de gebruiker zijn verstrekt, maar omvat tevens bepalingen over “het uitoefenen van het recht op vrijheid van meningsuiting”, over het "recht op toegang” van de internetgebruiker tot zijn eigen gegevens die door bedrijven op internet worden gebruikt, over de “mogelijkheid om een klacht in te dienen” en over “het recht om een verzoek in te dienen tot het wijzigen of wissen” van gegevens. Público schrijft echter ook dat "deskundigen en juristen het eens zijn over het feit dat hetzelfde instrument zowel kan dienen ter bescherming van het recht op privacy als ter beteugeling van de vrijheid van meningsuiting op internet”. De boetes voor bedrijven die deze nieuwe normen niet naleven kunnen oplopen tot vijf procent van hun omzet, aldus Público.

"Honderd zweepslagen als u zich niet rot lacht", zegt een satirische afbeelding van Profeet Mohammed op de voorpagina van het Franse weekblad Charlie Hebdo. De krant reageert in zijn laatste nummer, dat op 2 november van de persen rolde, op de verkiezingsoverwinning van de islamitische partij Ennahda in Tunesië en op de aankondiging van de Nationale Overgangsraad om de sharia weer in te voeren in Libië. Voor deze gelegenheid heeft de satirische krant niet alleen zijn naam veranderd in “Sharia Hebdo” maar ook profeet Mohammed uitgenodigd als gastredacteur. 

Zes jaar na de publicatie van de Mohammed-cartoons in het Deense dagblad Jyllands-Posten – toentertijd hergepubliceerd door Charlie Hebdo – valt dit speciale nummer niet bij iedereen in goede aarde: in de nacht van 1 op 2 november werd het kantoor van de krant in brand gestoken en werd de website gehackt.

Het Europees parlement heeft op 19 oktober voor de vierde keer de Prijs voor de journalistiek uitgereikt. De winnaars van 2011 – de Fransman Romain Gubert (gedrukte media), de Italiaan Massimiliano Nespola (online media), de Fin Tero Koskinen (televisie) en de Duitser Steffen Wurzel (radio) werden geprezen voor hun bijdrage ter verbetering van “het begrip bij de burgers over de instellingen en de beleidsmaatregelen van de Europese Unie”, legt Expressen uit. Dit Zweedse tabloid, dat overal het algemeen weinig zachtzinnig met Brussel is, vindt de prijs “niet redelijk”, want “het doel van de journalistiek is niet het verbeteren van het begrip bij burgers over de beleidsmaatregelen van de EU of die van haar Byzantijnse bureaucratie, de journalistiek moet onderzoeken en uitleggen. Dat is heel iets anders.”

“De EU doet een hoop dingen die ze niet zou moeten doen”, voegt Expressen toe. “Het bekronen van journalisten is daar een voorbeeld van. Het is onmogelijk een vrije pers te waarborgen als tegelijkertijd degenen die ‘goede dingen’ over ‘goede onderwerpen’ schrijven daarvoor beloond worden.” 

"Vertrouwen van burger in digitale overheid wankelt", kopt NRC Handelsblad nadat minister Donner van Binnenlandse Zaken afgelopen zaterdag in een persconferentie had toegegeven dat “de veiligheid van veel overheidswebsites niet meer kan worden gegarandeerd”. Het Nederlandse bedrijf DigiNotar, dat de digitale certificaten van overheidssites beveiligde, “heeft de deur open laten staan voor Iraanse hackers” waardoor het bedrijf half juli zelf slachtoffer werd van cyberhacking. De “hofleverancier van beveiligingscertificaten” hield de aanval echter stil waardoor “wel 531 certificaten zijn kwijtgeraakt op internet. En daarmee kon Teheran heel wat nepsites op internet plaatsen”, schrijft het dagblad dat in zijn commentaar de aanval vergelijkt met een “een inbraak bij De Nederlandsche Bank”.

Volgens NRC wijst de “onverwachte” persconferentie van Donner, waarin hij het vertrouwen in DigiNotar opgaf, op "crisismanagement” en is het vertrouwen van “internetburgers” geschaad: “moet het dataverkeer voortaan maar weer per post en dan aangetekend?” Als “internet een collectief goed is, moet dat ook zo beheerd worden”, stelt de krant. Maar “dat is hier duidelijk niet gebeurd. De Staat lijdt forse schade, de burger wacht af.”

Vanaf vandaag, 30 augustus, kunnen Nederlandse internetgebruikers via een speciaal register, genaamd 'volg-me-niet', voor een deel zelf hun privacy op internet waarborgen, meldt de Volkskrant op zijn website. “Het register heeft als doel de internetgebruiker te beschermen tegen het ongewenst volgen op internet door middel van zogenaamde cookies”, data die op de computer worden opgeslagen en waardoor gebruikershandelingen gevolgd kunnen worden. Veel adverteerders maken hier gebruik van.

Het zogenaamde 'volg-me-nietregister' is een initiatief van verschillende grote internetexploitanten waaronder De Persgroep waartoe de Volkskrant behoort. “De branche wil hiermee een signaal geven richting de overheid; dat uitgevers en adverteerders de privacy van consumenten serieus nemen en willen hiermee aantonen dat zelfregulering een werkend alternatief zou kunnen vormen voor de omstreden 'cookiewet'” die in juni werd aangenomen in de Tweede Kamer, maar nog moet worden goedgekeurd door de Eerste Kamer.

Volgens de krant is deze ‘cookiewet’ “de strengste regelgeving van Europa”. De internetbranche is bang dat hij het gebruikersgemak zal verslechteren. Zij waarschuwen dat “bezoekers straks waarschijnlijk tientallen meldingen per website moeten wegklikken” omdat, als de wet van kracht wordt, “browsers, zoals Firefox en Internet Explorer niet ingericht zijn op de strenge Nederlandse wetgeving”.

Het gebruik van het register gaat als volgt: "Bij elke advertentie op de aangesloten websites wordt een informatie-icoon getoond, dat leidt naar een pagina waarop wordt uitgelegd wat cookies zijn. Deze pagina verwijst ook door naar de website Youronlinechoices.eu, waarop de internetgebruiker kan zien welke aangesloten partij cookies op zijn computer plaatst en waarop de mogelijkheid wordt geboden deze uit te zetten.” Een maatregel die binnenkort ook in andere Europese landen toegepast zal worden, aldus de krant.

“Telefoontaps: smeulend vuur”, kopt The Independent in een artikel over nieuwe ontwikkelingen binnen het Britse afluisterschandaal dat in juli leidde tot het einde van de tabloid News of the World dat in handen was van Rupert Murdochs News International group. Het centrumlinkse dagblad toont op zijn voorpagina een afbeelding van de brief die Clive Goodman, voormalig journalist voor News of the World, aan de bazen van News International stuurde. Goodman kreeg in 2007 een gevangenisstraf voor het afluisteren van telefoons. In deze brief beweert Goodman dat het afluisteren gebeurde “met medeweten en volledige steun” van leidinggevende journalisten en dat dit onderwerp tijdens redactievergaderingen is besproken.

Volgens The Independent impliceert dit niet alleen de betrokkenheid van Andy Coulson, oud-hoofdredacteur van het tabloid en voormalig woordvoerder van de Britse premier David Cameron, maar zaait deze brief bovendien “twijfel over belangrijke onderdelen” van de bewijslast die Rupert Murdoch en zijn zoon vorige maand aan een parlementaire commissie hebben overlegd. “Geen uitvluchten meer. Geen uitstel”, zo wordt in het hoofdartikel van de krant gefulmineerd. Deze mannen moeten alle drie “direct worden ontboden bij het Britse Lagerhuis om zich te rechtvaardigen”.

In het kielzog van een “een sinistere nieuwe wending” in het Britse afluisterschandaal kopt The Independent “Met naam en toenaam: News of the World had het gemunt op Sara Payne”. Volgens het dagblad hebben politiefunctionarissen, die momenteel de afluistercultuur bij News International van mediamagnaat Rupert Murdoch onderzoeken, “de moeder van Sarah Payne gewaarschuwd dat een aan haar door het zondagsblad News of the World ter beschikking gestelde telefoon het doelwit kan zijn geweest van een voor deze krant werkende detective. Sara Payne kreeg de telefoon kort nadat haar achtjarige dochter Sarah in juli 2000 werd ontvoerd en vermoord.”

De zaak rond Sarah Payne heeft de emoties in het Verenigd Koninkrijk hoog doen oplaaien. Na de moord op het meisje heeft News of the World (NOTW) samen met de moeder van Sarah Payne campagne gevoerd voor 'Sarah's law'. “Haar campagne om ouders het recht te geven te weten of er pedofielen in hun buurt wonen, werd ondersteund door NOTW, met name door de vroegere hoofdredacteur Rebekah Brooks.” Tegelijkertijd noemde NOTW op controversiële wijze vermeende pedofielen met naam en toenaam, en publiceerde de krant hun foto's op zijn voorpagina. Op de voorpagina van The Independent staat nu een foto van de moeder van Sarah Payne, zij aan zij met Rebekah Brooks. Op 15 juli nam Brooks ontslag als directeur van News International, en werd zij gearresteerd en verhoord door de politie.

“Murdoch's humble pie”, kopt The Gurdian waarmee wordt bedoeld dat de mediamagnaat nederigheid heeft betoond nadat hij voor een parlementaire commissie is verschenen om vragen te beantwoorden over het afluisterschandaal dat zijn media-imperium in zijn greep heeft. Het Londense dagblad meldt dat “Rupert Murdoch dinsdag op uitdagende wijze heeft volgehouden dat hij niet verantwoordelijk was voor wat hij de 'ziekmakende en vreselijke schendingen' van de privacy noemde, waaraan zijn bedrijf zich schuldig had gemaakt. Hij beweerde te zijn bedrogen door schandelijke, niet nader geïdentificeerde collega's, en dat hij niets had geweten van de pogingen om de afluisterpraktijken te verhullen.” Na een weekend met een hele reeks ontslagen van topfunctionarissen van News International en Scotland Yard, en de zelfmoord van een voormalige Murdoch-journalist, heeft de mediatycoon verklaard dat de hoorzitting “de nederigste dag uit mijn carrière” was. Hij heeft de parlementariërs er niettemin op gewezen dat het zondagsblad News of the World, dat hij heeft gesloten na de onthullingen over afluisterpraktijken, slechts 1 procent van zijn News Corp-imperium uitmaakte.

Hoewel de meeste voorpagina's uit de Britse pers worden gedomineerd door Murdochs "humble pie",  heeft The Independent ervoor gekozen om te benadrukken hoe het schandaal premier Cameron heeft beschadigd. Cameron had Andy Coulson, een voormalig hoofdredacteur van News of the World die rechtstreeks bij de affaire is betrokken, aanvankelijk als zijn voorlichter in dienst genomen. “Afluistercrisis nadert Cameron”, kopt het Londense dagblad, nadat was gebleken dat Neil Wallis, de vroegere adjunct-hoofdredacteur van News of the World die vorige week werd gearresteerd, vóór de verkiezingen van 2010 voor Camerons Conservative Party had gewerkt. “Als tweede klap voor de premier”, vervolgt The Independent, “werd onthuld dat zijn stafchef, Ed Llewellyn, Scotland Yard had opgeroepen geen melding te maken van afluisterpraktijken tijdens een bijeenkomst op Downing Street in september vorig jaar, vier maanden voordat Coulson daar zijn onstlag nam.” Door de suggesties dat de premier op de hoogte was van de betrokkenheid van de journalisten bij de afluisteraffaire voordat hij ze in dienst nam, wordt zijn oordeelkundigheid steeds meer in twijfel getrokken. The Independent merkt op dat “zijn aanhangers geloven dat de premier steeds meer in een isolement terecht lijkt te komen. Ze zijn bezorgd dat bepaalde kabinetsleden, waaronder minister van Financiën George Osborne en Tory-voorzitter Baroness Warsi, niet achter hem zijn gaan staan.”

Maar voor Daily Mail is het “werkelijke schandaal dat parlementsleden negeren” niet deze aanhoudende geschiedenis, noch de lachwekkende scenes tijdens de hoorzitting, toen een man een taart van scheerschuim naar Murdoch gooide en vervolgens een klap kreeg van Murdochs vrouw. “Terwijl Westminster viool aan het spelen was over het afluisterschandaal, stond de Europese economie afgelopen nacht in brand”, klaagt het tabloid. “Om het nog erger te maken is gisteren gebleken dat degenen die grotendeels verantwoordelijk zijn voor het op de knieën brengen van de Britse economie – bankiers en financiële werknemers – dit jaar voor 14 miljard pond [15 miljard euro, red.]aan bonussen hebben ontvangen”. Werknemers uit de financiële sector vertegenwoordigen 4 procent van de Britse beroepsbevolking, maar krijgen ongeveer 40 procent van de uitbetaalde bonussen. “De omvang van dit enorme meevallertje zal miljoenen hardwerkende Britten tot razernij brengen, die een dagelijkse strijd moeten voeren om overeind te blijven tijdens de economische inzinking”, schrijft Daily Mail. De krant merkt op dat een aantal van de grootste bonussen is betaald door banken die deels staatseigendom waren, en daarom door de belastingbetaler.