Het Rijksmuseum, het nationale museum van Nederland, heropent op 13 april na een tienjarige renovatie zijn deuren. Bijna alles is anders behalve de plek waar het beroemdste schilderij, "De Nachtwacht" van Rembrandt van Rijn, hangt, aldus het dagblad.

Het museum is sinds 2003 gedeeltelijk gesloten geweest voor restauratiewerkzaamheden die aanvankelijk slechts vier jaar zouden duren. Het project kreeg te maken met onverwachte tegenslagen, uiteenlopend van asbestproblemen tot een begroting die fors overschreden werd en het verzet van fietsers tegen de sluiting van de fietserstunnel onder het museum.

De renovatie heeft bijna 375 miljoen euro heeft gekost.

“Staat haalt schilderijen terug uit buitenland uit angst inbeslagneming”, kopt Lidové noviny. Nadat rechtbanken in Frankrijk en Oostenrijk op een aantal schilderijen beslag hadden laten leggen, heeft de minister van Cultuur op 31 mei besloten kunstwerken die waren uitgeleend aan buitenlandse galerieën, voornamelijk in Wenen en Parijs, terug te halen. Het verzoek tot inbeslagneming is ingediend door een ondernemer met zowel de Tsjechische als de Zwitserse nationaliteit die er, na het langdurigste commerciële proces uit de Tsjechische geschiedenis, in is geslaagd de Staat te doen veroordelen tot betaling van ruim 8 miljard kronen (326 miljoen euro). Zijn onderneming, Diag Human, zou door de Staat zijn benadeeld bij een investering in de verwerking van bloedplasma. Tegen het vonnis is beroep aangetekend. “Het is in het belang van de Staat om dit geschil zo snel mogelijk bij te leggen, want door de wettelijke rente loopt het bedrag per dag op met ettelijke miljoenen”, aldus het Tsjechische dagblad.

"'Piss Christ' zwaar gehavend", kopt Libération, na de beschadiging van een foto van Andres Serrano met een hamer en een schroevendraaier. Het gaat om de foto van een kruisbeeld dat is ondergedompeld in een glas urine. Verantwoordelijk voor deze actie, die in het Museum voor Hedendaagse Kunst in Avignon werd uitgevoerd, waren fundamentalistische katholieken. "Ook al draagt 'Piss Christ' een provocerende titel, het werk zelf is beslist geen rotzooi, maar een bijzonder mooie foto in goud en rood", verzekert het dagblad. Dat argument is echter niet besteed aan de aartsbisschop van Avignon die er al enkele weken op aandringt dat deze "rommel" van de muur wordt gehaald. Op 16 april hadden vijfhonderd mensen, ondersteund door het Front National, zich voor het museum verzameld om de verwijdering van het kunstwerk te eisen. 'Piss Christ' werd in de jaren tachtig gemaakt en is al vaker mikpunt van vernielzucht geweest, de laatste maal in Zweden in 2007. Toen waren de daders neonazi's.

“Portugese architectuur triomfeert”, kopt Público verheugd nadat bekend is geworden dat de uit Porto afkomstige architect Eduardo Souto de Moura winnaar is geworden van de Pritzkerprijs 2011, de meest prestigieuze erkenning voor architectuur. Hij is de eerste Portugees die sinds Álvaro Siza in 1992 de prijs wist binnen te slepen. De jury roemde zijn werk om zijn “ogenschijnlijk vormelijke simpelheid” dat “complexe verwijzingen naar de karakteristieken van de regio, landschap, plaats en ruime architecturale geschiedenis weet samen te weven”. Souto de Moura is bekend om zijn ontwerpen van het Braga Stadion (waarmee hij werd genomineerd voor de Mies van der Rohe-prijs van de Europese Unie voor moderne architectuur), de metro van Porto, het klooster van Santa Maria do Bouro en het Casa das Histórias, waar de collectie van de schilder Paula Rego wordt tentoongesteld.

De inauguratie van het nieuwe kunstcentrum Pompidou-Metz, volgens Le Croix “het eerste gedecentraliseerde nationaal culturele centrum van Frankrijk”, vindt op 12 mei in het oosten van het land plaats. Het museum wordt een dependance van het beroemde museum voor moderne kunst het Centre Pompidou in Parijs. Dankzij het nieuwe museum kan nu een deel van de Parijse collectie dat door ruimte gebrek staat opgeslagen aan het publiek worden getoond. Le Monde vindt dit museum “een meesterzet in een cultureel Frankrijk dat in crisis is en waar het geld ontbreekt.”

Met een verwacht bezoekersaantal van tweehonderdduizend bezoekers per jaar, krijgt het centrum de taak “de hardnekkige reputatie dat de meeste nobele kunst alleen maar thuis hoort in de hoofdstad” de das om te doen, aldus Le Croix. De openingsexpositie ‘Chefs d’oeuvres?’ in Metz (tot 25 oktober 2010) is een verzameling van achthonderd moderne kunststukken waarvan er zevenhonderd zijn geleend van de Parijse vestiging.

Het meest bezochte monument van de Deense hoofdstad verlaat zijn rots om af te reizen naar Shanghai om daar het Deense pavillioen tijdens de Expo 2010 te gaan opsieren. Hoewel de kleine zeemeermin bekend staat als het symbool van de stad en misschien zelfs het land, kennen volgens de krant Politiken slechts weinig inwoners van het land het verhaal van het beeld. Om te beginnen met de minister van Economie, Industrie en Handel, Brian Mikkelsen. Volgens de conservatieve politicus zal het beeld de toeristen in Shangai, die voor het overgrote deel onbekend zijn met het sprookje van Hans Christian Andersen,  kunnen vertellen over de geschiedenis van Denemarken. Politiken legt echter uit dat het sprookje niet over Denemarken noch over de Denen gaat. De kleine zeemeermin heeft haar bekendheid vooral te danken aan organisaties ter bevordering van toerisme. Zij gebruiken het beeld als symbool van Denemarken om zo het land te kunnen promoten als sprookjesland.

Karel Appel, Corneille, Santomaso, Morellet... op 8 maart zijn alle 163 kunstwerken uit de Peter Stuyvesant Collectie onder de hamer gegaan. Vroeger sierden deze topstukken de fabriekshallen van de sigarettenfabrikant in Zevenaar, zo valt te lezen in De Volkskrant. De veiling, die door Sotheby's georganiseerd was, heeft 13,5 miljoen euro opgebracht, een recordbedrag in de Nederlandse moderne kunstgeschiedenis. De ster van de avond was het schilderij Dinosaurierei ("Dinosuarusei") van de Duitse schilder Martin Kippenberger. Het doek is voor meer dan een miljoen euro verkocht, inclusief opgeld. De collectie was van zo'n goede kwaliteit dat "wie een museum van de tweede helft van de twintigste eeuw zou willen maken, met deze collectie een flink eind op weg" zou zijn, aldus Dirk Limburg op het cultuurblog van het NRC Handelsblad. De collectie telt "met name vijfentwintig topwerken die ik nog heel vaak had willen bezoeken" in moderne kunstmusea, betreurt Limburg.

Kurt Westegaard, de tekenaar van een controversiële cartoon van Mohammed in 2005, heeft op verzoek van de Deense publieke televisiezender TV2 een tekening gemaakt die verkocht zal worden tijdens een veiling. De opbrengst is bedoeld voor Haïtiaanse kinderen die slachtoffer zijn geworden van de aardbeving. Even leek het erop dat het hele plan niet door zou gaan, zo verklaart de Deense krant Jyllands-Posten. Het veilinghuis Lauritz. com weigerde namelijk de tekening op te nemen in de veiling omdat het bedrijf zijn werknemers niet in gevaar wilde brengen. Westegaard is sinds het verschijnen van de cartoon een aantal keer op het nippertje ontsnapt aan aanslagen op zijn leven. Nadat een storm van kritiek was losgebarsten, ondermeer van de Deense regering, is de tekening uiteindelijk te koop gezet door galerie Draupner, die sinds lange tijd al samenwerkt met Westegaard. Het hoogste bod voor de tekening is momenteel 75.000 kronen (ongeveer tienduizend euro).

Aan veel Tsjechen die een kaarsje kwamen opsteken ter nagedachtenis van de val van het communisme, is het onopgemerkt voorbijgegaan, maar toch is de metalen plak ter ere van de Fluwelen Revolutie van 1989 een paar dagen geleden een metamorfose ondergaan. De handen die de overwinning in 1989 van het volk symboliseren, gaan ineens gepaard met twee andere soorten handen: handen die de Hitlergroet doen als symbool van november 1939, en handen die een middelvinger opsteken als symbool van  2009… De twee groepen ‘nieuwe’ handen vormen een kunstwerk dat zonder toestemming aan het officiële monument is bevestigd.

Op de website van het Tsjechische weekblad Týden legt Roman Týc, een lid van het kunstenaarscollectief Ztohoven, uit wat hen bewoog tot het maken van dit kunstwerk, genaamd “Er valt niets te vieren”: “Tijdens de Duitse bezetting maakten de Tsjechen de Hitlergroet, en dat doen ze trouwens nog steeds [verwijzing naar neo-nazisme]. Bovendien zijn de handen van de vrijheidsoverwinning van 1989 niet meer aan de orde, zelfs de ex-premier Mirek Topolánek [tijdens een parlementsvergadering] en Karel Gott [popzanger die nooit afstand heeft genomen van het communistische regime] steken in het openbaar hun middelvinger op".De autoriteiten hebben het kunstwerk provisorisch bedekt met twee keukenhanddoekjes...

Photo: Karel Šanda/Tyden.cz

"De herfst van de naties, zoals de bijnaam van de revoluties van 1989 luidt die tot de val van het communisme hebben geleid, is het thema van een immens festival in New York", aldus het Roemeense dagblad Cotidianul. Het festival, genaamd “Performing Revolution in Central and Eastern Europe”, is georganiseerd door de New York Public Library for the Performing Arts in samenwerking met verscheidene Europese culturele instellingen en vindt plaats van 6 november 2009 tot 20 maart 2010. Kunstenaars en artiesten uit voormalige communistische landen (Tsjechië, Slowakije, Duitsland, Polen, Joegoslavië, Roemenië en Hongarije) worden verwacht. Het accent zal worden gelegd op de manier waarop podiumkunsten geprobeerd hebben, soms met succes, door de communistische censuur heen te breken.

Na vijftien jaar diepgravend onderzoek naar de brieven van Vincent van Gogh hebben het Van Gogh Museum in Amsterdam en het Huygens Instituut in Den Haag een boek gepubliceerd: “Vincent van Gogh. De volledige, geïllustreerde en geannoteerde uitgave”, meldt Trouw. Materie te over: de schilder heeft niet minder dan 902 brieven nagelaten die stuk voor stuk onder de loep zijn genomen om de ‘ware’ Van Gogh te ontdekken. Het boek telt dan ook meer dan 2.000 pagina’s en wordt uitgegeven in het Nederlands, Engels en Frans. Het onderzoek geeft “een veel genuanceerder beeld” dan de “mythevorming die zich rond de schilder heeft voltrokken”. Blijkbaar was Van Gogh “niet zo arm en zo gek nog niet en vond tijdens zijn leven wel degelijk erkenning, al was het nog niet bij het grote publiek”, schrijft het dagblad.  Het onderzoek van de brieven – “juweeltjes, van literaire kwaliteit” met vele Bijbelse, literaire en artistieke verwijzingen – heeft ook aanleiding gegeven aan een Engelstalige website: www.vangoghletters.org. Vanaf 8 oktober geeft deze site toegang tot alle brieven, in fascimile en Engelse vertaling, en een uitgebreide zoekmachine.

"Het schilderij hangt er al sinds 1886, maar nu pas is het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten in Antwerpen echt zeker : het Portret van Eleazar Swalmius is een authentieke Rembrandt", schrijft De Morgen op de voorpagina van zijn cultureel supplement. Het doek, dat een dominee voorstelt, had deel uitgemaakt van de collectie van de hertog van Orléans, broer van Lodewijk XIV en was door het museum aangekocht voor 200.000 frank (ongeveer 5.000 euro). Het schilderij werd lange tijd toegekend aan Govert Flinck en was zelfs een tijdje in het museumdepot gezet. Een anonieme Nederlandse zakenman heeft de restauratie bekostigd, dankzij welke de sterk vergeelde vernislagen konden weggehaald en “een magnifiek, sprankelend werk” tevoorschijn kwam. Dankzij röntgenfoto’s en een nieuw onderzoek van het signatuur en de draden van het doek, staat de echtheid van het schilderij nu vast. Volgens Ernst van de Wetering, Nederlandse kunsthistoricus en Rembrandtkenner “doen de vrijheid van opzet, de opbouw van het schilderij, de manier van schilderen en het temperament duidelijk aan Rembrandt denken”.

De Belgische tekenaar Jacques Charlier krijgt toch nog aandacht. Zijn expositie “100 sexes d’artistes” (“100 geslachtdelen van kunstenaars”) die geweigerd was door de Biënnale van moderne kunst van Venetië, zal uiteindelijk tentoongesteld worden in het Paleis voor Schone Kunsten in Brussel. “Behalve Brussel is Jacques Charlier ook van plan zijn expositie in Namur en Antwerpen te laten zien, en in andere Europese steden zoals Belgrado, Bergen( Noorwegen), Linz (Oostenrijk), Luxemburg en Metz in Frankrijk”, laat de Belgische krant Le Soir weten. De censuur tegen de tekenaar heeft veel  stof doen opwaaien in de Belgische media. “100 sexes d’artistes” bestaat uit een serie verzonnen en gekarikaturiseerde geslachtsdelen van bekende kunstenaars, levend of reeds overleden. Bijvoorbeeld  het geslachtsdeel van het kunstenaarsduo Christo: gewikkeld in een pakketje.

Entropa choqueert niet meer. Het kunstwerk van de Tsjechische kunstenaar David Černý die de Europese Unie tot leven had gewekt met clichématige voorstellingen van de lidstaten, is weggehaald uit het hoofdkantoor van de Europese Raad om te worden tentoongesteld in Praag. Na eerst de toorn van de Slowaken en de Bulgaren over zich uit te hebben geroepen omdat die respectievelijk waren uitgebeeld als Hongaarse knoflookworst en hangtoiletten, hebben de Tsjechen met veel humor het kunstwerk verwelkomd.

“Entropa is niet door David Černý gemaakt, maar door mijzelf en Jiří Paroubek [leider van de sociaal-democraten] om het imago van ons land om zeep te helpen”, verklaarde de voormalige Tsjechische president Václav Havel bij de opening, met een knipoog naar de val van de liberale regering toen het land voorzitter was van de Europese Unie. In de Tsjechische krant Mladá Fronta DNES legt de voormalig president en toneelschrijver uit dat in de maling nemen (Černý had andere landen wijsgemaakt dat het kunstwerk kunstenaars uit de 27 lidstaten was gemaakt)  en provoceren deel uitmaken van “moderne, postmoderne en post-postmoderne kunst”…

Sinds 4 april zijn de musea in Frankrijk gratis voor jongeren onder de 16 jaar….uit lidstaten van de Europese Unie. De vereniging SOS Racisme heeft een klacht ingediend wegens discriminatie bij de Conseil d’Etat, het hoogste administratieve rechtscollege, zo deelt het dagblad Libération ons mede. "Waarom heeft Christine Albanel [minister van Cultuur] de ideologie van het Front National [extreem-rechtse partij] overgenomen en diens voorkeursbeleid?” vraagt Samuel Thomas zich af, vice-president van de antiracisme-vereniging op de opiniepagina van dit linkse dagblad. Volgens hem druist deze maatregel in tegen "de ontwikkeling van een gemeenschapscultuur in het voordeel van integratie van buitenlanders in Frankrijk”, strookt het niet met het “gelijkheidsprincipe” en werkt het discriminerend deurbeleid van musea in de hand.