het project van de Commissie voorziet in het opleggen van een belasting op financiële transacties in de hele Europese Unie, met een tarief van 0,1% voor aandelen en obligaties, en van 0,01% voor andere financiële producten. [Deze maatregel, red.] kan 57 miljard euro opleveren, als zij in de hele EU wordt ingevoerd.

Dat is volgens het dagblad nog geen uitgemaakte zaak:

Negen landen, waaronder Duitsland en Frankrijk, steunen de belasting. Maar andere landen, zoals Groot-Brittannië, zijn er op tegen, want zij vrezen dat de handel op de financiële markten erdoor zal uitwijken naar andere plekken.

De Britse minister-president zou volgens The Telegraph tijdens de top overigens in woede zijn ontstoken. David Cameron zou hebben gezegd:

De belasting op financiële transacties is een slecht idee: […] Het zal de kosten van de pensioenfondsen doen toenemen en tot het verlies van talrijke arbeidsplaatsen leiden. Deze belasting zal ervoor zorgen dat Europa minder concurrerend wordt en ik zal me er met hand en tand tegen verzetten.

De richtlijn beperkt de definitie van eigen kapitaal van een bank drastisch en verhoogt het vereiste niveau aanzienlijk, zodat elke bank over een forse kapitaalbuffer beschikt zodat het zelf in staat is zware schokken op te vangen. Volgens de Europese Bankautoriteit zouden de honderd grootste Europese banken normaal gesproken ongeveer 485 miljard euro aan kapitaal missen als ze zich nu al zouden moeten schikken naar Basel III.

Basel III vereist dat elke bank een kapitaalbuffer heeft van zeven procent aan kernkapitaal. Groot-Brittannië wil deze eis nog verder opschroeven om depositobanken in eigen land sterker te maken. Frankrijk wil op zijn beurt dat de middelen die in verzekeringsfilialen zijn geïnvesteerd daarvan kunnen worden afgetrokken. In een commentaar schrijft Le Figaro:

Het ziet het ernaar uit dat er nog stevig gedebatteerd zal moeten worden, wat zou kunnen leiden tot een uitstel tot 15 mei voordat de tekst wordt goedgekeurd. Overigens lijkt een mislukking uitgesloten, want Europa moet nu dringend bewijzen dat het vooruitgang boekt in zijn pogingen het bankwezen te versterken.

Vorige week berichtte Le Monde nog dat Michel Barnier, eurocommissaris voor de Interne Markt, banken wilde vragen hoe ze de duizend miljard euro hebben besteed die de Europese Centrale Bank beschikbaar had gesteld om te voorkomen dat de kredietverlening zou opdrogen.

Het onderzoekspanel, het Riots Communities and Victims Panel, een onafhankelijk orgaan dat hiervoor door de regering is opgericht, schrijft:

de rellen waren aangewakkerd door een aantal factoren waaronder een gebrek aan toekomstperspectief voor jongeren, slecht ouderschap, het juridisch systeem dat er niet in slaagt delinquenten weer op het goede pad te helpen, materialisme en achterdocht ten aanzien van de politie.

De directe aanleiding voor de rellen was de dood van Mark Duggan die op 4 augustus werd neergeschoten door de politie in Tottenham (Noord-Londen). Tussen 6 en 10 augustus spreidden de rellen zich uit over verscheidene delen van Londen en over andere Engelse gemeenten. Volgens het panel zijn “gemeenschappen die werken,de sleutel tot het vermijden van dergelijke rellen in de toekomst”. The Guardian schrijft verder:

Een aantal aanbevelingen zijn het invoeren van boetes voor scholen die er niet in slagen om leerlingen behoorlijk te leren lezen, vroegere en betere steun voor probleemgezinnen, een “baangarantie voor jongeren” om meer jongeren aan het werk te helpen, en basis- en middelbaar onderwijs dat “regelmatig peilt wat leerlingen in hun mars hebben”.

Het Verenigd Koninkrijk beziet de Griekse steunoperatie en de nieuwe Duitse macht, de quasi-hegemonistische pretenties van Berlijn, met grote scepsis. Op dezelfde wantrouwende manier denken de Duitsers dat het Verenigd Koninkrijk de politieke, economische en historische logica van het verenigde Europa niet wil begrijpen.

De Süddeutsche Zeitung merkt verder op dat de deelnemers aan de conferentie, door te weigeren te praten over de wederzijdse zorgen en over de vragen rond de toekomst van Europa, goed hebben geïllustreerd hoe groot het wantrouwen tussen Duitsland en Engeland is. De krant noemt het twee landen “die liever tunnels graven dan bruggen slaan”.

Volgens een aantal topambtenaren die op de hoogte waren van de gesprekken, speelde Michel Barnier, de Franse eurocommissaris voor de interne markt en kwelgeest van het Britse ministerie van Financiën, een van de hoofdrollen in deze politieke afspraak. Hij zou in dat geval namelijk de plaats innemen van de Britse Lady Ashton als buitenlandchef van de Europese Unie.

Het Britse dagblad onthult verder dat het plan voor deze portefeuillewisseling tot stand kwam in samenwerking met het team van Jose Manuel Barroso, voorzitter van de Europese Commissie.  Gaandeweg nam het enthousiasme voor het plan af uit vrees dat het Europees Parlement zich tegen deze herschikking zou verzetten. Een woordvoerder van Barroso ontkende het plan echter en zei dat de voorzitter van de Europese Commissie “nooit de intentie heeft gehad en evenmin heeft om deze wijziging oor te stellen”. Desalniettemin

zeggen betrokkenen dat de herschikking van de Commissie tijdens het intensieve diplomatieke overleg voorafgaand aan de top in december wel degelijk een serieuze en geloofwaardige optie was. De Britten “kregen het hoofd van Barnier als het ware op een dienblad aangeboden”, zei een van hen.

De Financial Times schrijft tot slot:

De verhuizing van de heer Barnier door velen in de Londense City en Westminster zou zijn toegejuicht, maar een aantal Britse ambtenaren was tot de conclusie gekomen dat het slechts uitstel van executie zou zijn geweest. In plaats daarvan deed premier Cameron een poging om te zorgen dat er permanente garanties ter bescherming van de financiële dienstverlening in het nieuwe verdrag zouden worden opgenomen, maar slaagde daar niet in.

Der Standard is van mening dat uit deze “vreemde samenzwering” blijkt dat de conservatieve regeringsleiders in Europa hun politieke overwicht zien afbrokkelen. Het dagblad is zeer kritisch over Merkel:

Het had bijna niet doorzichtiger gekund. De truc is mislukt. Hollande had geen betere verkiezingshulp van de bondskanselier kunnen wensen. De Fransen zijn de verbroken beloftes en het tuchtbeleid van Sarkozy zat. Laat staan dat de grote meerderheid zich niet uitgerekend door Berlijn wil laten dicteren wie de volgende president wordt. Dat Merkel op Cameron steunt (die haar over de euro regelmatig de maat neemt) en op Rajoy (die net heeft laten weten het tekort hevig te laten oplopen), laat zien hoe wankel haar positie is. Het zo negeren van de mogelijk toekomstige president van het belangrijkste partnerland, getuigt van een gebrek aan instinct dat we in geen tientallen jaren meer gezien hadden.

De Franse krant Libération merkt op dat deze kink in de kabel zich net voordoet nu 41% van de Fransen zegt ervan overtuigd te zijn dat Duitsland "de crisis gebruikt om zijn economie te vesterken over de ruggen van anderen”, zo blijkt uit een Frans-Duitse peiling.  Als François Hollande wordt verkozen, "zullen eerst de brokstukken moeten worden opgeraapt", zegt de politicologe  Sabine von Oppeln in deze krant. Een schril contrast met 2007, toen Merkel twee maanden voor de Franse presidentsverkiezingen de socialistische presidentskandidate Ségolène Royal voor het oog van de camera's had ontvangen met een gezamenlijke persconferentie.  

"... immigratie werkt als een economische stimulans. Het zorgt in verhouding voor meer werkgelegenheid en minder aanvragen voor werkloosheidsuitkeringen."

 De economen van het Instituut beweren dat:

"... de interactie tussen migrantenstromen en het BBP blijkt positief uit te pakken. Dit geeft aan dat tijdens periodes van lagere groei, de toestroom van migranten geassocieerd kan worden met [...] minder aanvragen voor werkloosheidsuitkeringen dan anders."

In Italië neemt de werkgelegenheid weer toe na 3 jaar gedaald te zijn door de economische crisis, meldt La Stampa. De laatste cijfers van het Italiaanse Bureau voor de Statistiek (ISTAT) laten zien dat het aantal banen voor Italiaanse burgers in het derde kwartaal van 2011 met 39.000 steeg. De werkgelegenheid onder immigranten, waarvan het aantal in de afgelopen jaren gestaag toenam, bleef ook groeien, namelijk met 120.000 banen. Dat was echter iets minder dan in het tweede kwartaal van 2011, toen dat aantal met 167.000 toenam.

"Is dat een positief signaal van een toenemend herstel van de crisis?", vraagt socioloog Luca Ricolfi zich af in de Turijnse krant.

"Ik ben bang van niet. [...] Er gebeurt iets nieuws: na jaren van crisis realiseren de Italianen zich dat ze het zich niet langer kunnen veroorloven vroeg met pensioen te gaan, alleen maar banen op topniveau te accepteren en te wachten op betere tijden. We zien nog geen directe concurrentie maar [werkgevers] reageren op de crisis door minder buitenlandse arbeidskrachten aan te nemen en doordat [werknemers] de banen die ze hebben, niet opgeven. [...] De blijkbaar onomkeerbare toename van het aantal buitenlandse arbeidskrachten lijkt nu te vertragen en zelfs te stoppen."

Maar de crisis zorgt er ook voor dat een groeiend aantal Italiaanse werklozen het zoeken naar een baan opgeeft, merkt Corriere della Sera op. De krant citeert gegevens uit de statistieken van Eurostat over arbeidskrachten die een deeltijdbaan hebben. 2,7 miljoen Italianen, het hoogste aantal in de EU, op een totaal van 8,2 miljoen, zijn beschikbaar voor werk maar zoeken geen baan. De enige landen waar relatief nog steeds weinig pessimisme heerst over de werkgelegenheidsvooruitzichten, zijn Duitsland, Frankrijk en België.

Het Franse financieel-economische dagblad ziet deze onverwachte aankondiging aan de vooravond van de ontmoeting tussen de Duitse bondskanselier en de Franse president op 9 januari als een fout, die is ingegeven door de naderende presidentsverkiezingen:

Het door het Elysee geschetste beeld van Sarkozy die op eigen houtje handelt, is niet alleen een vergissing, het is een misstap. Een misstap richting Europa, dat pleit voor een communautair project, als enige manier om op mondiaal niveau gewicht in de schaal te leggen; een misstap richting de onderlinge afstemming van het belastingbeleid tussen Frankrijk en Duitsland, terwijl het meer dan ooit noodzakelijk is dat de beide landen eensgezind vorderingen maken; en een misstap richting Frankrijk tot slot, dat er geen enkel belang bij heeft om de weinige financiële functies die nog niet in Londen zijn ondergebracht, het land uit te jagen.

In Duitsland reageert Spiegel Online lacherig op deze “Solo voor Sarkozy”. De nieuwssite noemt zijn initiatief een “koekoeksei" dat in het Duitse nest wordt gelegd.

De hoogdravende verbale verpakking van het plan kan niet verhullen dat Sarkozy met zijn verrassende eenmansactie de zo vaak bezworen coördinatie tussen Parijs en Berlijn met voeten treedt; ook verdergaande integratie van het economisch beleid binnen de EU en de eurozone wordt daarbij lamgelegd. In Berlijn is dan ook met geïrriteerde verbazing kennis genomen van deze manoeuvre. Zo verklaarde de woordvoerder van de regering, Steffen Seibert: “De doelstelling van Duitsland blijft onveranderd, dat wil zeggen invoering van deze belasting in de hele EU."

Waarom handelt Sarkozy op eigen houtje? Volgens de Spaanse krant La Vanguardia is daar een simpele reden voor, namelijk de noodzaak om zich te ontdoen van zijn imago van ondergeschikte van Angela Merkel:

Een schrijnende parodie op het echtpaar Merkozy, die op oudejaarsavond door de Duitse televisiezender ARD werd uitgezonden en die gebaseerd was op een Britse sketch uit de jaren zestig – Dinner for one -  geeft goed weer wat een dodelijke valstrik dit vastgebakken imago voor Sarkozy is. In de sketch zien we de Duitse bondskanselier als een adellijke dame die alleen aan tafel zit, terwijl de Franse president wordt opgevoerd als haar lakei. Als een sarcastische metafoor voor een Europese top wordt Nicolas Sarkozy door een voice-over gepresenteerd als een 'trouwe dienaar´, die altijd klaarstaat om het glas van zijn meesteres te vullen en haar orders uit te voeren: “Dezelfde procedure als bij de laatste top, mevrouw Merkel?” vraagt hij voorkomend aan de bondskanselier.

 

Met een beroep op de Europees Handvest der Grondrechten heeft het Gerechtshof vraagtekens gesteld bij deze regeling. Omdat in 2010 ongeveer 90 procent van alle vluchtelingen via Griekenland de EU zijn binnengekomen, oordeelde het gerechtshof, dat het “voor de Griekse autoriteiten feitelijk onmogelijk is deze toestroom meester te blijven”, aldus Die Tageszeitung. Daardoor zou de situatie voor de vluchtelingen dikwijls onverdraaglijk zijn en de afwikkeling van de asielaanvragen nodeloos worden vertraagd. Om deze redenen konden Londen en Dublin de risico's van het terugsturen van de vluchtelingen naar Griekenland volgens het hof niet negeren.

Met deze uitspraak heeft het Europees Gerechtshof bepaald dat “de asielaanvraag in het land moet worden beoordeeld waar de vluchteling zich daadwerkelijk bevindt”, aldus het links-liberale dagblad. Het merkt overigens op dat de “Duitse regering zich vooralsnog tegen een algemene wijziging van het Dublin-systeem verzet.”

Bronnen bij het ministerie zeggen dat er voorbeidingen worden getroffen voor een “nachtmerriescenario,” waarbij "duizenden berooide Britten op luchthavens slapen zonder middelen om thuis te komen.”

Er wordt gesproken over het charteren van vliegtuigen, schepen en bussen naar de regio, evenals het verstrekken van kleine leningen aan degenen die eventueel vast komen te zitten. Hoewel Spanje en Portugal een bankdepositogarantie kennen, waarin cliënten tot een bedrag van 100.000 euro zijn beschermd, “kunnen de banken de geldopnames beperken om te voorkomen dat mensen al het geld van hun rekening halen en het land verlaten.”

Volgens een bron bij het ministerie van Buitenlandse Zaken zijn de plannen “gebaseerd op ervaringen met andere massale evacuaties, zoals tijdens de oorlog van 2006 tussen Hezbollah en Israël, toen Engeland oorlogsschepen stuurde om expats uit Libanon te evacueren". “Het klinkt als een angstaanjagend verhaal, maar het moet wél serieus worden genomen,” schrijft El Mundo. De situatie heeft "in de hele Britse gemeenschap in ons land de alarmklok doen luiden, vooral in Marbella en Malaga.”

Het Madrileense dagblad wijst erop dat de onthullingen samenvallen met de afwaardering van tien Spaanse banken door kredietbeoordelaar Standard & Poor’s. Volgens de krant bestaat de meerderheid van de Britse expats in Spanje uit gepensioneerden. Zij hebben hun spaargeld belegd in woningbouwprojecten langs de kust “die een enorme klap hebben gekregen toen de zeepbel op de huizenmarkt knapte.”

Toen de Britse premier David Cameron in het Lagerhuis uitlegde waarom hij zijn historische veto had uitgesproken over een Europese fiscale unie, schitterde vicepremier Nick Clegg door afwezigheid.

Clegg, lid van de kleinste coalitiepartner, rechtvaardigde zijn afwezigheid met de woorden: "Ik zou alleen maar voor afleiding hebben gezorgd als ik erbij was geweest". In eerste instantie leek Clegg het veto van de premier tijdens de Europese top te steunen. Pas later verklaarde hij dat hij "zwaar teleurgesteld" was en dat hij vreesde dat Groot-Brittannië voortaan met een "marginale rol in de wereld" genoegen zou moeten nemen.

Volgens The Independent, die vanouds tegen de liberaal-democratische partij van de vicepremier aanschurkt, was dit "Cleggs dag van woede". De minister-president en zijn vicepremier, zo schrijft het dagblad:

(…) zijn het oneens over de vraag of de regering snel weer bruggen moet gaan bouwen naar de andere 26 EU-landen, nu Groot-Brittannië op de top van afgelopen week in Brussel in een isolement terecht is gekomen. (…) Zowel conservatieve als liberaal-democratische ministers erkennen dat we te maken hebben met de grootste crisis binnen de coalitie sinds het aantreden van de regering vorig jaar.

De eurosceptische Daily Mail bestempelt de "vertoning" van Clegg daarentegen als "laf":

Niemand had verwacht dat Clegg of de obsessief eurofiele liberaal-democraten zouden overlopen van enthousiasme toen Cameron de door Frankrijk en Duitsland geleide besprekingen voor gezien hield om de City en andere essentiële nationale belangen te beschermen. (…) De harde waarheid is dat (…) Cleggs houding van zwakheid getuigde.

The Daily Mail schampert over een mogelijk einde van de coalitie door het vertrek van de liberaal-democraten:

Uit peilingen blijkt dat ze vermorzeld worden als ze nu weglopen en bovendien zijn ze al te zeer aan hun dienstauto's gehecht.

Nu David Cameron nauwere Europese samenwerking afwijst, begint het commentaren te regenen in de Britse pers. Verslaggever Michael White van The Guardian  bestempelt het als “een zeer alarmerende dag”. 

(…) het lijkt op de Big One [als referentie naar een aardbeving met een ongeëvenaarde kracht], het moment waarop een regering in Londen het beruchte Britse vetorecht gebruikte in een belangrijke EU-aangelegenheid en zich terugtrekt in de marge van de Europese Unie. Hiermee komt een einde aan 50 jaar min of meer consistent beleid.

Groot-Brittannië heeft zich volgens hem teruggetrokken in de “heerlijke afzondering” net als het Britse rijk in de 19e eeuw . “Is het isolement van nu heerlijk of ellendig? Is het beter of slechter?”

Toch hoor ik de champagnekurken nog niet knallen en evenmin ander feestgedruis bij Britse eurosceptici. Een wijs gezegde luidt: kijk uit met wat je wenst. Wie weet wat er nu gaat gebeuren? Europa is met al zijn dwaasheden en tekortkomingen een zondebok geworden voor zwakheden die we in werkelijkheid zelf ook hebben. We zouden wel eens op het punt kunnen staan om die pijnlijke waarheid opnieuw te ontdekken. Daarom zijn we destijds immers lid geworden van de EU.

"Het Europa van 27 lidstaten bestaat niet meer", kopt Le Monde, na het akkoord dat in Brussel door de 17 landen van de eurozone en zes andere Europese landen is gesloten. 

In reactie op de "blufpolitiek" van de Britse premier David Cameron, die zijn veto uitsprak over aanpassingen van het Europese Verdrag, hebben de zeventien landen van de eurozone, "moe van het oorlog voeren, besloten zonder hem de rijen te sluiten, in een poging de crisis die de monetaire unie aan het wankelen brengt een halt toe te roepen. Ze kwamen overeen om vóór maart 2012 een intergouvernementeel akkoord te sluiten, een optie die de voorkeur heeft van Nicolas Sarkozy, om de begrotingsdiscipline waaraan Angela Merkel groot belang hecht in keiharde bewoordingen vast te leggen", schrijft het Franse dagblad. 

Le Monde beschouwt het principe-akkoord als:

(...) een zwaarwegende keus die de opkomst bevestigt van een Europa met twee snelheden, waarvan Groot-Brittannië meer en meer uitgesloten dreigt te raken, ten gunste van een harde kern: de eurozone die in voor- en tegenspoed wordt aangestuurd door Berlijn en Parijs, de twee grootste economieën van de monetaire unie.

De uitsluiting van Groot-Brittannië, hoe pijnlijk ook, is voor Le Monde een heilzame en in feite logische beslissing: 

De Engelsen geloven niet in de Europese gedachte. Ze hebben niets met het plan, momenteel weliswaar even op de lange baan geschoven maar naar ons oordeel belangrijker dan ooit, om een unieke instantie in het leven te roepen die onafhankelijk van de andere machtscentra van de 21ste eeuw functioneert.

"Het is voor ons van het grootste nationale belang dat de eurozone zijn problemen overwint", aldus Cameron.

Maar net zoals Duitsland en anderen hun eisen stellen voor een verdragswijziging om de financiële discipline te verbeteren, stelt ook Groot-Brittannië zijn eisen aan een wijziging. Als we het verdrag wijzigen dat van toepassing is op alle EU-landen, en waarmee de eurozonelanden nieuwe regels kunnen invoeren, is het ook belangrijk dat er regels zijn waarmee de eenheidsmarkt eerlijk en open blijft voor de belangrijkste economische sectoren van Groot-Brittannië, inclusief financiële dienstverlening.

Daarnaast waarschuwde Cameron de Duitse bondskanselier en president Sarkozy dat ze niet om Groot-Brittannië heen kunnen, zelfs wanneer de 17 eurolanden zonder de rest van de Europese Unie tot nieuwe regels zouden besluiten.

The Times merkt ook op dat hoewel Cameron nog steeds gewag maakt van de noodzaak om macht vanuit Brussel naar Londen terug te brengen:

zijn boodschap een teleurstelling zal zijn voor de Tory-parlementariërs die er bij hem op aandrongen deze kans te grijpen en om de Britse banden met de EU losser te maken alvorens in te stemmen met een verder geïntegreerde eurozone.

Veel van de betrokkenen zeggen dat ze het gevoel hadden dat de rellen expliciet tegen de politie waren gericht. Het excessieve politietoezicht wordt genoemd als één van de belangrijkste oorzaken van de rellen, naast de woede over het neerschieten van Mark Duggan door de politie. Dat laatste was de directe aanleiding voor de aanvankelijke onlusten in Tottenham. Naar deze gebeurtenis wordt herhaaldelijk verwezen, zelfs buiten Londen.

In het onderzoeksverslag wordt opgemerkt dat 73% van de ondervraagden de afgelopen twaalf maanden te maken hebben gekregen met "Stop and Search" – een controversiële anti-terreurwet die de politie de bevoegdheid geeft mensen zonder enige verdenking aan te houden. Ondervraagden uit islamitische en zwarte gemeenschappen geven uitdrukking aan hun "diepe frustratie" over de manier waarop mensen in hun gemeenschappen worden bejegend. Tegen een achtergrond van hoge jeugdwerkloosheid en forse bezuinigingen merkt het verslag tevens op dat

Veel relschoppers toegeven dat hun betrokkenheid bij plunderingen vooral voortkwam uit opportunisme. Ze hadden de indruk dat de gebruikelijke regels niet meer golden waardoor ze de kans kregen om spullen en luxe-artikelen te verkrijgen die ze zich normaal gesproken nooit zouden kunnen veroorloven. Ze beschrijven de rellen vaak als een mogelijkheid om 'gratis spullen' te verkrijgen, of ze proberen de diefstal te rechtvaardigen.

 

Zoals altijd wordt gesproken in termen van nederlaag en overwinning, en van onbetaalde rekeningen uit het verleden. Kennelijk genieten ze ervan om de oorlog erbij te halen. Ik zie ze al grinniken. Dat doe ik zelf ook. Ze berekenen een Duitse bijdrage aan Europa die bijna even hoog is als de schadevergoeding waartoe Duitsland werd veroordeeld met het Verdrag van Versailles. Alsof dat er iets toe doet! Alsof dat zin heeft! (...) Aan die beheerders van de erfenis van het Imperium vragen hoe ze over de Duitse malaise denken is zoiets als aan de slager vragen of hij je zieke lievelingsschaap wil onderzoeken. Als je ze hoort filosoferen over de historische schulden van Duitsland, Europa en de rest van de wereld, kun je nauwelijks geloven dat er op de Britse eilanden een financiële crash heeft plaatsgevonden.

In Parijs merkt Le Monde een "kloof" op tussen het Duitse en het Britse standpunt over de toekomst van Europa. Aan de ene kant bondskanselier Merkel, die oproept tot meer Europese integratie, aan de andere kant premier Cameron, die vindt dat de crisis reden moet zijn de EU "om te vormen" op de door hem voorgestelde manier. "Dat wil zeggen door ‘bevoegdheden terug te geven’ aan Londen in plaats van ze ‘te laten afdrijven’ naar Brussel".  

Echter, hoewel het Frans-Duitse duo onvolmaakt en ongelijk is, blijft het onmisbaar bij het zoeken naar een oplossing voor de crisis, aldus de krant.

De Duitsers, die de kar vooral niet in hun eentje willen trekken, zijn de eersten om het daarmee eens te zijn. Want als Duitsland het van zijn Engelse neefjes moet hebben, kan het net zo goed meteen de handdoek in de ring gooien. Londen wilde geen deel uitmaken van de eurozone, maar eist wel het recht op om mee te beslissen.

"In het huidige klimaat, wordt Europa met de dag meer ondermijnd door die eeuwige Britse ambivalentie", aldus Le Monde, dat zijn mening samenvat onder de titel: "Als het om Europa gaat, moet Londen kiezen... of zijn mond houden". 

Volgens Adevărul zou Martin Schultz, fractievoorzitter van de socialisten in het Europese Parlement, al spreken over "een in drie delen uiteenvallende EU, te weten Frankrijk en Duitsland, de rest van de eurozone en de landen met een eigen munt". In Boekarest heeft de Vereniging van Roemeense Ondernemers (AOAR) de regering al voorgesteld om het voortouw te nemen bij de oprichting van deze 'groep'. 

De krant stelt dat "de niet-eurolanden daarmee inderdaad hun belangen beter zullen kunnen behartigen", maar voegt eraan toe dat "de eenheid van een dergelijke zone" wel gewaarborgd dient te zijn. Immers, "het socialistische Scandinavische model zoals we dat kennen in Zweden en Denemarken sluit geenszins aan bij het neoliberale model van de Oost-Europese landen, en de positie van Londen, dat een netto bijdrage levert aan de begroting van de EU, is een geheel andere dan die van de landen in Oost-Europa, die profiteren van de cohesiepolitiek ".

Maar de ervaring met eerdere overeenkomsten die met hangen en wurgen na moeilijke onderhandelingen werden gesloten, noopt tot voorzichtigheid. De wegen van de markten zijn soms ondoorgrondelijk en het risico blijft bestaan dat ook deze top voor niets is geweest. Wij wagen ons dan ook niet aan een voorspelling over hoe het verder zal gaan.

De Europese leiders hadden al gewaarschuwd dat de toekomst van de EU op het spel stond en als we een blik werpen op het Europese landschap na deze dubbele top kunnen we zien dat de politieke crisis die schuilgaat achter de financiële crisis, wellicht nog moet beginnen. Veel waarnemers hebben opgemerkt dat de eurozone afstevent op verdergaande integratie en dat zal veel onzekerheden met zich meebrengen.

Over de discussies tussen Angela Merkel en Nicolas Sarkozy wordt nogal dramatisch gedaan, waaruit blijkt dat de as Parijs-Berlijn opnieuw de enige motor van Europa is. Maar Europa bestaat niet langer uit zes of twaalf landen en het is niet meer zo gemakkelijk alle landen mee te krijgen als vóór de achtereenvolgende uitbreidingen en de oprichting van organen met ruime bevoegdheden zoals de Europese Centrale Bank.

De woordenwisseling tussen Nicolas Sarkozy en David Cameron en het debat in het Britse Lagerhuis over een referendum over het EU-lidmaatschap van het Verenigd Koninkrijk laten zien dat Londen zijn plek zoekt in deze nieuwe structuur in wording en dat 'Merkozy' geen cadeautjes uitdeelt aan de Britten, die lange tijd de liberale koers van de Europese Commissie hebben beïnvloed, zonder alle politieke verantwoordelijkheden op zich te nemen.

Maar het Verenigd Koninkrijk is niet de enige die zijn plek zoekt. De negen andere niet-eurolanden, zoals Polen of Zweden, beginnen reeds de legitimiteit van dit Europa van twee snelheden te betwisten. Het is waar dat voor de Schengenzone en de Europese defensie al een variabele geometrie geldt. Maar de bevoegdheden van Europees bestuur zijn daarbij minder uitgebreid dan bij de invoering van het toezicht op nationale begrotingen of het creëren van de post van Europese minister van Financiën.

En daar ligt nu precies de kern van de toekomstige instabiliteit. Want de economische regering waar Berlijn en Parijs, gesteund door Nederland en Finland, op aansturen, raakt de soevereiniteit van de lidstaten en werpt de vraag op hoe het zit met de democratische controle. Dat stelt de socioloog Jürgen Habermas in een nog niet verschenen essay waaruit Presseurop gisteren fragmenten heeft gepubliceerd.

Vanuit dit gezichtspunt bevindt de EU zich in een gevaarlijke middenpositie. De Europese leiders moeten namelijk politieke efficiëntie en praktische democratie hand in hand laten gaan. Het onvolmaakte proces van ratificering van het akkoord van 21 juli heeft duidelijk gemaakt dat het tempo van de nationale parlementen te ver achterblijft bij het tempo van de markten.

Bovendien stellen de nationale democratieën tegengestelde eisen, die leiden tot een impasse binnen de EU. Dat is ook de visie die Timothy Garton Ash deze week heeft verwoord, nadat hij de debatten in het Britse en Duitse parlement had gevolgd.

Niemand is echter nog klaar voor een Europese democratie met een Parlement dat op basis van transnationale lijsten wordt gekozen en transnationale debatten voert. Daarom zullen de besluiten als voorheen door de leiders achter gesloten deuren worden genomen en worden goedgekeurd door parlementen die vooral tot taak hebben zich met binnenlandse kwesties bezig te houden. De euro is dan misschien gered, maar de EU is nog niet uit de problemen.