"EU in actie tegen illegale immigratie", kopt Berlingske. Volgens het Deense dagblad zal Denemarken, de huidige roulerend voorzitter van de EU, op 26 april tijdens een vergadering van de ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken negentig maatregelen voorstellen om een fenomeen te bestrijden dat "het afgelopen jaar met 35 procent is toegenomen".

Tot de voorgestelde maatregelen behoren een betere samenwerking met de landen van herkomst, bijvoorbeeld in Noord-Afrika, de versterking van Frontex en van de bewaking van de grens tussen Griekenland en Turkije, en een adequatere manier om de migratiestromen, uitzettingen en de strijd tegen mensenhandel in goede banen te leiden.

Dit initiatief is ook een reactie op de toenemende zorgen in Denemarken over illegale immigratie. Niettemin schrijft de krant:

Volgens het ministerie van Justitie is niet precies bekend hoeveel illegale immigranten er in Denemarken zijn. Er is alleen maar een gerechtvaardigde angst dat de grote aantallen illegale immigranten die zich nu in Griekenland en Italië bevinden, naar het noorden zullen trekken.

Deze maatregelen zijn ook om praktische redenen gerechtvaardigd, stelt Marlene Wind van de Universiteit van Kopenhagen, die in het dagblad wordt geciteerd:

De problemen met illegale immigratie zijn nadelig voor de interne markt en voor het beginsel van vrij verkeer dat in de geest van Europa is verankerd. Als de plannen worden uitgevoerd, zal dat dus een overwinning betekenen – ook voor het Deense voorzitterschap.

De krant schrijft:

De afgelopen jaren is de invloed van de EU binnen de VN kleiner geworden, vooral in de Raad voor de mensenrechten, waar het Westen vroeger een belangrijke rol speelde. Waar voorheen 72% van de leden van de VN de EU steunden, is dat nu nauwelijks nog de helft. De ervaring heeft geleerd dat gericht lobbyen om bondgenootschappen te smeden, vooral met Afrikaanse landen, het imago [van de EU] kan herstellen. Een speciale vertegenwoordiger voor mensenrechten kan deze taak op zich nemen.

Als het voorstel door de ministers wordt aangenomen, zal deze functie op zijn vroegst pas in juni, als de EU haar nieuwe mensenrechtenbeleid presenteert, officieel van kracht worden.

Volgens diplomatieke bronnen die door het Duitse dagblad worden aangehaald, verwerpen, met uitzondering van Tsjechië, Italië en Litouwen, de andere leden van de Schengenruimte het voorstel om toestemming aan Brussel te vragen om de controles aan de interne grenzen te herstellen. Zij eisen daarentegen meer vrijheid op dat gebied, met name gezien de toestroom van immigranten, en willen dat een land door zijn partners kan worden verplicht om deze controles opnieuw in te voeren. Volgens een deskundige op het gebied van immigratie die in de Duitse krant wordt geciteerd, zou dat “de Europese integratie op losse schroeven zetten”. 

Volgens Adevărul zou Martin Schultz, fractievoorzitter van de socialisten in het Europese Parlement, al spreken over "een in drie delen uiteenvallende EU, te weten Frankrijk en Duitsland, de rest van de eurozone en de landen met een eigen munt". In Boekarest heeft de Vereniging van Roemeense Ondernemers (AOAR) de regering al voorgesteld om het voortouw te nemen bij de oprichting van deze 'groep'. 

De krant stelt dat "de niet-eurolanden daarmee inderdaad hun belangen beter zullen kunnen behartigen", maar voegt eraan toe dat "de eenheid van een dergelijke zone" wel gewaarborgd dient te zijn. Immers, "het socialistische Scandinavische model zoals we dat kennen in Zweden en Denemarken sluit geenszins aan bij het neoliberale model van de Oost-Europese landen, en de positie van Londen, dat een netto bijdrage levert aan de begroting van de EU, is een geheel andere dan die van de landen in Oost-Europa, die profiteren van de cohesiepolitiek ".

Ook op immigratiegebied, waarvoor de sociaaldemocraten beloofden dat ze de strikte lijn van kabinet-Rasmussen zouden voortzetten, zijn de partners op hun strepen gaan staan door meteen te eisen dat de grenscontroles moeten worden afgeschaft. Deze werden afgelopen mei opnieuw ingevoerd en wekten in heel Europa verontwaardiging. Politiken is ervan overtuigd zal deze maatregel "de waardigheid van Denemarken zal herstellen".

Het voorstel van de Groenlandse parlementsleden is niet onomstreden. In Denemarken, zo legt de krant uit, ligt onafhankelijkheid bij sommigen gevoelig. Daarbij spelen vooral economische factoren een rol: verschillende mijnbouw- en oliebedrijven hebben hun interesse getoond in het exploiteren van de Groenlandse grondstoffen (goud en olie) die pas sinds de opwarming van de aarde ontgonnen kunnen worden.

In Boekarest en Sofia voelen de regeringen zich verraden omdat het lijkt alsof ze tevergeefs al die moeite hebben gedaan om aan de eisen te voldoen. Maar afgezien van dit nationale perspectief lijkt alles er tegenwoordig op te wijzen dat Europa een soort van doolhof is geworden waarin niemand zijn grenzen meer herkent.

De buitengrenzen van de Schengenruimte worden aan Griekse en Italiaanse zijde gedomineerd door spanningen. Daar werd opeens prikkeldraad gespannen (tussen Griekenland en Turkije) en het aantal zeepatrouilles opgevoerd (op de Middellandse Zee) zonder dat er een EU-richtlijn aan voorafging.

De interne grenzen, die tegenwoordig in theorie slechts administratieve lijnen zijn met vooral een symbolische waarde, zijn op hun beurt het slachtoffer van manoeuvres die het hele principe van de vrije verkeersruimte aantasten. Denemarken heeft zijn grenscontroles in ere hersteld, officieel om grensoverschrijdende criminaliteit te bestrijden; Frankrijk deed hetzelfde om te voorkomen dat Tunesiërs vanuit Italië het land zouden binnenkomen. En tot slot verschijnen er nieuwe, politieke grenzen, daar waar je ze het minst verwacht, om binnenlandse belangen te verdedigen. Dit is het geval in Nederland, Finland en in Denemarken, onder druk van de partij van Geert Wilders, de 'Ware Finnen' of de Deense Volkspartij.

"Ik verwijt het Europa en Italië dat ze zitten te slapen en geen rekening houden met de nationalistische centrifugaalkrachten die er in het land heersen. Blijkbaar hebben we niets geleerd van de Balkan: je hoeft maar in onrustige tijden een volksvijand aan te wijzen en de hele bevolking neemt die als zodanig over", waarschuwt Paolo Rumiz in zijn boek Aan de grenzen van Europa. Hij had daar nog aan kunnen toevoegen dat Europa de kans loopt een deel van haar ziel kwijt te raken met haar min of meer kneedbare grenzen.  

Jyllands-Posten meldt dat zelfs als de Deense Volkspartij (DF, extreemrechts) met 22 zetels tegen eerder 25 niet meer in staat is een liberaalconservatieve meerderheid te vormen zoals ze dat 10 jaar lang deden, het resultaat van deze verkiezingen niet gezien mag worden als een "blijk van vertrouwen in Helle Thorning-Schmidt en haar programma".

De vraag is dan ook of de nieuwe meerderheid een eind weten te maken aan de invloed van extreemrechts op het politieke debat. Information merkt op dat de sociaaldemocraten en de socialisten het immigratiebeleid van rechts hebben overgenomen. Daarmee, denkt de krant, wordt Helle Thorning-Schmidt samen met Pia Kjærsgaard (de leidster van DF) “een van de meest fervente voorstanders van een schandalig immigratiebeleid dat Denemarken in de afgelopen tien jaar heeft gekend”.

In 2009 werd een politieagent die lid is van het netwerk veroordeeld voor machtsmisbruik omdat hij informatie over “politieke tegenstanders” doorsluisde aan het netwerk. Verschillende oprichters van ORG zijn lid van de populistische Deense Volkspartij en uit foto’s op het forum valt af te leiden dat ze tijdens de zomerfeesten rond een brandende kruis de zomerzonnewende vierden, een oude Deense traditie. De aanvoerder van het netwerk, Jesper Nielsen, weigerde journalisten van Politiken te woord te staan, maar schreef: “ORG stelt de actuele aandacht niet op prijs omdat wij denken dat het besloten karakter van de organisatie verkeerd opgevat kan worden”.

In Duitsland uit Süddeutsche Zeitung zijn ongenoegen over de Deense maatregel, die als "Europese vrijheidsberoving" wordt betiteld. "Het is al erg genoeg dat Denemarken zonder blikken of blozen een van de belangrijkste vrijheden inperkt waarvoor de Europeanen hebben gevochten, namelijk de afschaffing van de controles aan de grenzen", schrijft de krant uit München. "Maar erger nog is het feit dat de andere Europese landen deze aanslag op een van de pijlers van de Europese eenwording waarschijnlijk door de vingers zullen zien. De Europese Commissie weet al bijna twee maanden wat de Denen van plan zijn. Maar het enige wat zij sinds die tijd doet, is de situatie ´onderzoeken´." Süddeutsche Zeitung vindt echter "dat je niet als excuus kunt aanvoeren dat de politieke macht het te druk heeft met de schuldencrisis, want de vrijheden zijn voor de EU evenzeer van levensbelang als de Europese munt."

Maar dat zal misschien niet lang meer duren, terwijl de situatie in heel Europa waarschijnlijk zal verslechteren en gevolgen zal hebben voor de lange termijn, denkt Jesper Rangvid, die docent is aan de Copenhagen Business School: "Als een groot deel van een generatie niet deelneemt aan de arbeidsmarkt, dan gaat er in de betreffende landen veel knowhow en ervaring verloren," verklaart hij tegenover de Deense krant. Zo zal Griekenland, dat een drastisch bezuinigingsplan moet gaan doorvoeren om steun te kunnen krijgen van de overige EU-lidstaten en het IMF, op de middellange termijn waarschijnlijk geconfronteerd worden met een massale braindrain, met name van afgestudeerde jongeren.

Een uitstekende oplossing, volgens Politiken, die het zelfs heeft over "puur boeddhisme: een samengaan van vrede, harmonie en emancipatie". Het akkoord markeert de "capitulatie van conservatief Denemarken", schrijft het sociaal-liberale dagblad, dat niettemin vol lof is over het "noodzakelijke pragmatisme" van Claus Hjort Frederiksen, de liberale minister van Financiën, na de jarenlange symbolische strijd van de zijde van de regering.

De pragmatische kant van het akkoord wordt ook naar voren gebracht door het dagblad Berlingske, dat van mening is dat "de vernietiging van Christiania, in een rechtsstaat in feite een logische stap, zeer waarschijnlijk zou hebben geleid tot een soort burgeroorlog en daarmee tot een diepe kloof van wantrouwen tussen bevolking en overheid". Het conservatieve dagblad levert desondanks inhoudelijk kritiek: "40 jaar lang hebben de bewoners van Christiania hun zogenaamde vrijheid als parasieten over de rug van de rest van de bevolking verwezenlijkt. Een dergelijke vrijheid voor de enkeling moet niet worden beloond".

Die mening wordt gedeeld door Jyllands-Posten. Deze Deense krant schrijft dat het in wezen om diefstal gaat, omdat Christiania in 1971 is gesticht op een stuk grond dat niet werd gebruikt – niemand heeft er ooit een cent voor betaald – en de prijs die door de bewoners is bedongen, 10,2 miljoen euro wat neerkomt op 469 euro per vierkante meter, volgens de krant te laag is. "Deze zaak toont aan dat misdaad loont als de diefstal maar groot genoeg is," schrijft het liberale dagblad verontwaardigd. Het wijst erop dat Christiania in de loop der tijd een mekka is geworden voor drugshandelaren en hoopt dat dit akkoord met de regering ertoe zal leiden dat de vrijstad voortaan in ieder opzicht onder de wet zal vallen: "niet alleen moet er een einde komen aan de handel in verdovende middelen en moet de politie haar werk kunnen doen, de bewoners van Christiania moeten ook stoppen met de obsessieve manier waarop ze hun privéleven beschermen, zodat toeristen vrijelijk foto’s kunnen maken – in overeenstemming met de wet – zonder dat ze worden lastiggevallen".

Ondanks dit afwijzende commentaar reageerde de Deense pers pas op de uitspraak nadat de directie van het Filmfestival had besloten om Von Trier de deur te wijzen. Een besluit waarmee, volgens Jyllands-Posten, de directie "een gewenste rode lijn heeft getrokken die aangeeft dat de onzin en beledigingen van de zogenaamde genieën een limiet heeft". Jyllands-Posten maakte zich in 2005 sterk voor de vrijheid van meningsuiting nadat de krant in opspraak was geraakt door de publicatie van Mohammed-cartoons.

Het rapport werd op 28 april door Jyllands-Posten onthuld onder de kop "Miljardenbesparingen door aanscherping immigratie". Volgens het liberale dagblad worden de kosten voor de Deense maatschappij van immigranten van niet-westerse herkomst in het rapport becijferd op 15,7 miljard Deense kroon per jaar (2,1 miljard euro) en heeft het koninkrijk sinds rechts in 2001 aan de macht kwam, 5,1 miljard Deense kroon per jaar (bijna 684 miljoen euro) bespaard.

In Information weerleggen de economen deze interpretatie van het rapport door te benadrukken dat onbekend is welke invloed immigranten van niet-westerse herkomst op de Deense economie hebben. Volgens hen geven deze cijfers, ook al zijn ze correct, niet de kosten van immigranten weer. In het onderzoek is bijvoorbeeld geen onderscheid gemaakt tussen vluchtelingen en immigranten, op wie een andere situatie en traject van toepassing zijn. En omdat de verhouding kinderen en jongeren hoger is onder immigranten dan in de Deense maatschappij in het algemeen dragen zij op dit moment minder belasting af dan anderen, maar dat zal in de loop der tijd waarschijnlijk veranderen. Om die reden denkt Marianne Frank Hansen, een van de verantwoordelijken van de groep economen die aan de basis van het rapport staan, dat verzoeken om een aanscherping van de immigratiewet "een conclusie is die het rapport weinig recht doet".