Het initiatief is niet nieuw. De Europese Commissie stelde in september al een heffing voor op de handel in aandelen, derivaten en andere financiële producten. Dit voorstel werd toen meteen van tafel geveegd door het Verenigd Koninkrijk en Zweden. Deze keer zeggen de ministers "naar alternatieven" te willen zoeken als er binnen nu en drie maanden geen aanzet tot een oplossing wordt gegeven. Volgens de SZ kan "tussen de regels door de volgende opmerking worden gelezen":

"Het cijfer negen geeft een helder signaal af: wij kunnen dit alleen doen. [Volgens de Europese verdragen] kunnen de lidstaten, als ze ten minste met zijn negenen zijn, zelf een gezamenlijk initiatief ontwikkelen. De korte brief zou daarom ook gelezen kunnen worden als een stevige bedreiging aan het adres van aarzelende collega's. Want alle betrokkenen weten het al: de heffing zal zeer waarschijnlijk worden ingevoerd."

De krant merkt tot slot op dat de brief niet zonder interne gevolgen zal blijven voor de landen die hem ondertekenen. Dat is vooral het geval voor Frankrijk en Duitsland: Nicolas Sarkozy zal er wat extra stemmen mee kunnen lospeuteren voor de presidentsverkiezingen in april en mei, en Angela Merkel kan de oppositie tevreden stellen, die de Tobintaks als voorwaarde had gesteld voor haar 'ja' voor het fiscale pact.

de Turken zijn met meer, ze zijn jonger, ambitieuzer, hun economie groeit sneller en ze zijn sterker. [...] In zijn boek schetst Türkmen het portret van een Turkije in volle bloei, waarvan Europa nog wat kan leren. Hij stelt dat het aantal vrouwelijke managers in Turkije zes keer hoger is dan het Europese gemiddelde, dat de Turkse welvaart verder is toegenomen dan waar ook in Europa en dat de Turken het hier niet bij willen laten.

De enquête werd gehouden onder 500 mensen in drie regio’s, te weten Opper-Oostenrijk, Neder-Oostenrijk en Burgenland. Uit het onderzoek kan worden afgeleid dat het openstellen van de grenzen twintig jaar geleden niet langer wordt ervaren als aanval op de maatschappelijke stabiliteit van het land, aldus het dagblad. Toerisme en handel hebben bijgedragen aan een betere vorm van samenleven aan weerszijden van de grenzen.

De inwoners van de grensstreken in Tsjechië, Slowakije en Hongarije komen voornamelijk naar Oostenrijk om iets te kopen. Dat leidt tot een nieuwe koopkracht in deze in economisch opzicht zwakke regio’s in het oosten van Oostenrijk. Het is dus niet zo vreemd dat de autochtone inwoners een positieve balans opmaken als het gaat om de arbeidsmarkt. Van de ondervraagden noemt 47% in Opper-Oostenrijk, 40% in Burgenland, 36% in Neder-Oostenrijk in de buurt van Slowakije en 34% in de grensstreek met Tsjechië dit “een positieve ontwikkeling” voor de arbeidsmarkt.

Enige wanklank bij deze nieuwe genegenheid is dat de criminaliteit uit Oost-Europa voor het gevoel van de Oostenrijkers is gestegen. De statistieken weerleggen deze indruk echter, merkt Die Presse op.

"Het besluit van de Oostenrijkse centrale bank vormt de afsluiting van een fase in de huidige crisis en lijkt de volgende in te luiden", denkt de Roemeense krant Rômania libera. "De concrete effecten zijn ernstig – extra druk op de leu, een stijgende rente, de staat zal moeilijker kunnen lenen – maar niet onoverkomelijk. Ernstiger is het symbolische effect want op deze manier beseffen we dat Roemenië voortaan gezien zal worden als een opkomende economie met navenante voordelen en risico's. Het is er nog steeds de moeite waard om te investeren maar alleen als je een ontsnappingsroute weet voor erna." De krant uit Boekarest herinnert eraan dat de goede tijden in 2007, toen "Griekse en Oostenrijkse bankiers vochten om een plek op de onontgonnen markt in het Oosten" voorbij zijn. "Oostenrijk, dat samen met Griekenland meer dan de helft van het banksysteem in handen heeft, offert Roemenië op om aan zijn eigen lot te ontkomen". Kortom, dit is "het treurige einde van het financiële kolonialisme".

Van Tsjechische kant vreest de dagblad Respekt dat "de landen zoals Hongarije, Roemenië, Servië of Oekraïne een bruuske 'credit crunch', een plotselinge terughoudendheid in de kredietverstrekking, tegemoet kunnen zien, ten minste van de Oostenrijkse banken". Landen als de Tsjechische Republiek of Slowakije kunnen ook te lijden hebben onder de gevolgen, aangezien de internationale pers vergeet dat hun situatie heel anders is dan die van de andere landen uit de regio. Zoals de krant uit Praag opmerkt: "in de Tsjechische Republiek en in Slowakije wordt veel gespaard. De twee landen kennen relatief weinig schulden. Dat geldt niet alleen voor de grote ondernemingen [...] maar ook en zeker voor de kleine middenstand. In deze landen bedraagt het volume aan hypotheken bijvoorbeeld 25% van het BBP. In Oost-Europa is dat 55% en in Groot-Brittannië zelfs meer dan 100% van het BBP."

Maar eigenlijk is dat er wel degelijk. Daarvoor hebben we immers de Europese Commissie, die toeziet op de naleving van de verdragen. Zij vormt de ‘economische regering’ van de EU, zoals voorzitter José Manuel Barroso kortgeleden weer eens benadrukte. Echter, als het om de eurozone gaat, dan is het de Eurogroep, dat wil zeggen de ministers van Financiën en dus de regeringen, die het voor het zeggen hebben. Parijs en Berlijn dus. Met de recente benoeming van de voorzitter van de Europese Raad, Herman van Rompuy, tot ‘Mister Euro’, waaraan Angela Merkel en Nicolas Sarkozy hun zegen hebben gegeven, is de rol van de lidstaten, Duitsland en Frankrijk voorop, bij het economisch bestuur van ‘Euroland’ versterkt. 

De moeilijkheid zit hem in het feit dat deze configuratie niet stoelt op een verdrag en dat de besluiten van ‘Merkozy’ hoe langer hoe minder onderwerp van discussie lijken te zijn, zelfs niet binnen de eurozone. Geen enkel ander land is namelijk in staat om invloed op de besprekingen uit te oefenen of tegenwicht te bieden tegen een stoomwals die zich steeds minder bekommert om beleefdheid tegenover gelijken, zoals wel is gebleken uit de toon waarop een mogelijk referendum in Griekenland door ‘Merkozy’ is neergesabeld.

Van de andere ‘grote landen’ zit Italië, de derde economie van de eurozone, vanwege zijn instabiele regering en kwetsbare overheidsfinanciën in het beklaagdenbankje. Spanje, dat aan de vooravond staat van verkiezingen, is ook nog niet uit de problemen. Zij hebben zwaar te lijden onder de schuldencrisis en zijn, net als Portugal en Ierland, nog ver af van de tripe A-rating van de kredietbeoordelaars, die landen die deze status nog wel genieten bovennatuurlijke krachten lijkt toe te kennen. Dat verklaart overigens waarom de Franse president zijn land met alle geweld binnen deze meest gewilde kring van dit moment wil handhaven. De overige landen van de eurozone – Oostenrijk, Finland, Luxemburg en Nederland – leggen geen gewicht in de schaal of scharen zich achter het Frans-Duitse koppel. 

Hoewel het wellicht lukt de gevaarlijkste klippen te omzeilen, lijkt er echter geen helder beeld te zijn van de koers die men het euroschip wil laten varen – en daarvoor heeft het duo ook helemaal geen mandaat. Dit ontbreken van duidelijkheid en legitimiteit drukt zwaar op het verloop van de crisis en wekt de indruk dat zonder kompas wordt gevaren. Nu men in zwaar weer verzeild is geraakt, wil men het roer alleen overgeven aan iemand die het schip en de bemanning naar een veilige haven weet te loodsen. 

Dit zou een gul gebaar zijn geweest als de boeken niet vol spellingfouten “van het ergste soort” stonden, schrijft FAZ. “Alleen al op de eerste pagina staan negen fouten”, merkt het Duitse dagblad op dat bekend staat om haar allergie voor spelfouten. Door de stortvloed aan klachten die de uitgever ontving, besloot hij aan twee miljoen exemplaren een nawoord toe te voegen. Hierin legt hij uit: “Wij hebben enkele [fouten] toegelaten. Dit om economische redenen, maar ook omdat literatuur geen spellingwedstrijd is”. Volgens de uitgever was het project, gesubsidieerd door de Europese Commissie “met een bedrag van zes cijfers”, een goede deal. Brussel heeft aangegeven eerst “diep te willen graven” alvorens met een officiële verklaring naar buiten te komen.

Het dagblad China Daily, dat van overheidswege wordt uitgegeven, schrijft: “China kan noch de redder van Europa, noch het panacee voor alle Europese kwalen zijn, maar zal doen wat het kan en een vriendschappelijke hand toesteken. Vriendschap is echter geen éénrichtingsverkeer. China heeft al grote sommen geld in Europese obligaties belegd en zou graag enige garanties krijgen dat die veilig zijn.”

Niet minder dan vijf voormalige ministers uit de coalitie tussen de ÖVP van Wolfgang Schüssel en de FPÖ van Jorg Haider uit de jaren 2000 tot 2006 worden min of meer concreet van corruptie verdacht. Tot de bekende voorbeelden hoort bijvoorbeeld de Buwog-affaire: de voormalige minister van Financiën wordt verdacht van vriendjespolitiek bij een van de gootste privatiseringen uit de naoorlogse geschiedenis.  Of de 'Affaire Eurofighter': bij de grootste wapenaankoop uit de tijd van de Tweede Republiek heeft de toenmalige minister van Defensie voor de Eurofighter – de duurste variant – gekozen. Nu is bekend geworden dat hij van de producent EADS de afgelopen jaren regelmatig smeergeld heeft ontvangen.

Falter merkt daarbij op dat deze politici de slogan van Schüssel (“Minder staat, meer privé-initiatief”) op een geheel nieuwe wijze hebben geïnterpreteerd, in de zin van persoonlijke verrijking. Maar ook de huidige kanselier, Werner Faymann (SPÖ), ligt onder vuur omdat hij in zijn tijd als minister van Transport de boulevardbladen, en vooral de machtige Krone, met advertentiecampagnes heeft gevoerd ter bevordering van zijn eigen imago.

“De schandalen zijn in wezen neo-liberale schandalen,” luidt het hoofdredactionele commentaar van Falter. “Dit betekent dat in een tijdperk waarin individuele daadkracht hoog in het vaandel staat, een paar succesvolle en tot graaien verleide types een greep in de kas hebben gedaan, of beter gezegd, ze zijn gesnapt bij iets dat uit de gangbare praktijk voortvloeit.”

Weinig optimistisch roept Falter op tot meer betrokkenheid van de civiele samenleving. Oostenrijkse oud-politici werken trouwens al aan wat ze noemen een "ultieme inspanning", het initiatief “Mein Österreich.” Het doel van deze oud-gedienden: een referendum voor meer transparantie en directe democratie afdwingen.

"Welkom bij het moderne katholicisme", schrijft het weekblad op ironische toon. "Door zich te onttrekken aan de hervormingen van het Tweede Vaticaans Concilie, trekt de Oostenrijkse kerk met behulp van een mix van esoterie, mystiek en occultisme gelovigen aan. Het resultaat: de Oostenrijkse bisdommen kunnen nauwelijks voldoen aan de vraag naar duiveluitdrijvingen."

Het verlies komt, volgens de krant, voor rekening van de banken. Dit tot grote schrik van de Oostenrijkse banken die vijf miljard aan leningen, waarvan twee derde in Zwitserse franken, open hebben staan in Hongarije. Wenen heeft aan de Europese Commissie gevraagd of het zich tot het Europees Hof van Justitie kan wenden. Der Standard meent dat Boedapest zich in de voet schiet met deze actie: door zich te bemoeien met privaatrechtelijke overeenkomsten, zouden investeerders zich wellicht kunnen terugtrekken uit Hongarije.

De Volkskrant schrijft dat het onduidelijk is wat Griekenland als onderpand kan bieden aan de Finnen. Het zullen geen eilanden of spoorwegen zijn, maar waarschijnlijk is het een bedrag van tussen de half miljard tot een miljard euro dat op een Finse bankrekening moet komen te staan. Omdat Griekenland zelf geen geld heeft, vreest de krant dat het onderpand mogelijk uit het Europese noodfonds moet komen.

In een verklaring die het dagblad heeft overgenomen, wijzen Litouwse parlementsleden erop dat “een persoon vrijlaten die van oorlogsmisdaden wordt verdacht, een belediging is aan het adres van de fundamentele waarden van de Europese Unie”. Volgens Vilniaus diena zou Wenen zijn gezwicht onder druk van Moskou.

Met dit pact "heeft de kanselier een bijzonder lange lijst van eisen opgesteld", merkt Süddeutsche Zeitung op. En "velen geven haar de kans er een heleboel door te drukken, wat ook te maken heeft met het feit dat ze onvoorwaardelijk gesteund wordt door Nicolas Sarkozy. De Franse president wil volgend jaar herkozen worden, en hij gelooft er klaarblijkelijk sterk in meer kiezers voor zich te kunnen winnen door het Duitse economische model te volgen dan dat van de armlastige Zuid-Europese landen."

"Aan de ene kant accepteren de Fransen de Duitse bezuinigingsprincipes. Aan de andere kant accepteert Duitsland het idee van een ‘economische regering’ zodat de economische concurrentie ook van een andere zijde gewaarborgd kan worden: een ongewone omslag voor het land", vat Eric Le Boucher samen. "Helaas zijn Polen, Oostenrijk en Nederland op de barricaden geklommen om te vechten tegen wat zij beschouwen als een inbreuk op hun nationale soevereiniteit en een dictaat door Berlijn en Parijs. Herman van Rompuy heeft de scherpe kantjes van de bestuurlijke voorstellen afgehaald. Maatregelen tegen staten worden aanbevelingen. De deal loopt gevaar terwijl in Duitsland de economen in het geweer komen tegen wat zij als een blanco cheque voor geldverspillende landen beschouwen."

"Merkel en Sarkozy worden voor hun verantwoordelijkheid gesteld", voegt de schrijver daaraan toe. "Ze zullen een nieuw Trafalgar moeten voorkomen. De soevereiniteit van de staten moet gerespecteerd worden, dat is het basisprincipe van Europa, maar de regeringen moeten inzien dat die soevereiniteit meer te duchten heeft van een nieuwe financiële strijd dan van het 'dictaat'."

Maar "voor ze iets geeft, wil Merkel eerst zien wat ze ervoor terugkrijgt", waarschuwt Süddeutsche Zeitung. "Zonder het concurrentiepact zal er geen 'ja' komen voor een duurzaam noodfonds. Zonder nog een stresstest voor de banken zal er geen hervorming van het huidige fonds komen. Als ze niet weet hoe de situatie in Griekenland en Ierland zich ontwikkelt, zal Berlijn niet toegeven aan de verzoeken van deze landen om de rentetarieven voor hun leningen te verlagen. 'Wie betaalt, beslist', is de pragmatische boodschap."

Deze publicatie had voor de regering niet op een slechter moment kunnen komen. Volgende week gaat zij namelijk het parlement een beperking van de gezinstoelagen voorstellen, een van haar bezuinigingsmaatregelen.

Het Roemeense dagblad Adevǎrul belicht de verkiezingsuitslag vanuit Roemeens oogpunt. De krant laat zich positief uit over het voornemen van Häuptl om Oost-Europese migranten zich in Wenen te laten vestigen zonder werkvergunning: “een echte buitenkans voor 11.000 Roemenen” die in Wenen woonachtig zijn.

Frontex beschikt voor de periode 2008-2013 over een budget van 676 miljoen euro. Deze repatriëring “zal de Europese hoofdsteden ontlasten nu ze niet meer de zware last [van het uitzetten] op hun schouders hoeven te dragen”, aldus een adjunct-directeur van Frontex in Le Monde. Hij meent dat de steden dankzij de Frontexuitzettingen niet meer met een negatieve publieke opinie te maken krijgen. De krant ziet nog een voordeel: landen zullen eerder geneigd zijn hun staatsburgers weer op te nemen als de EU zich als een blok presenteert in plaats dat verschillende landen apart een verzoek voor repatriëring indienen.