De Tsjechische president Miloš Zeman heeft een golf aan kritiek over zich heen gekregen van academici, politici en journalisten omdat hij weigert de Tsjechische auteur Martin C. Putna te erkennen als universitair docent literatuurgeschiedenis. De Universiteit van Praag had hiervoor een aanvraag ingediend.

De staatsleider verklaarde dat hij aarzelde de auteur van het in Tsjechië populaire boek Homoseksualiteit en katholicisme de promotie toe te kennen vanwege zijn liberale ideeën en zijn deelname aan de Gay Pride.

“De rol van de president in de benoeming van docenten is puur ceremonieel. De ondertekening van de decreten (…) is een erfenis van de Habsburgse monarchie”, benadrukt Lidové noviny. Het Tsjechische dagblad vindt dat de president zijn boekje te buiten is gegaan.

Onderwijzers van publieke scholen hebben op 9 mei gedemonstreerd tegen de plannen van de minister van Onderwijs José Ignacio Wert. Die zou zijn onderwijshervormingen vandaag tijdens de ministerraad voorstellen, maar die is uitgesteld. Volgens de organisatoren waren 72 procent van de onderwijzers en 90 procent van de studenten bij de demonstratie aanwezig, volgens de overheid ging het slechts om 20 procent van de onderwijzers. El País schrijft in het hoofdartikel dat er onder de ministers geen consensus is en dat “hervormingen [onder meer bezuinigingen van 6,7 miljard euro, red.] waar zo’n weerstand tegen bestaat, niet moeten worden doorgevoerd”.

Studenten hebben gisteren verschillende universiteiten bezet uit protest tegen het regeringsplan om studenten met een studiebeurs te verplichten in Hongarije te blijven na afloop van hun studie. Als zij toch naar het buitenland willen vertrekken, dan moeten zij eerst hun studieschuld aflossen. De regering van Victor Orbán wil dit nieuwe voorschrift doorvoeren via een grondwetswijziging.

Tegelijkertijd werd er ook voor het parlement in Boedapest geprotesteerd. Duizenden betogers kwamen daar bijeen om een versoepeling van de arbeidswet te eisen. Deze wet schrijft nu onder meer voor dat Hongaarse werklozen verplicht zijn werk dat de overheid hun oplegt aan te nemen, terwijl de werkomstandigheden vaak zwaar en vernederend zijn.

De EU is verdwenen uit het nationale onderwijspakket "vanwege de angst dat de huidige methode te veel neigt naar Europese integratie”, schrijft The Daily Telegraph zwaar ontstemd op zijn voorpagina. Het artikel verschijnt naar aanleiding van het nieuws dat in de Britse aardrijkskundemethode alle verwijzingen naar de economische en politieke unie zijn geschrapt. Het nieuwe lesmateriaal vervangt het programma zoals dat onder de vorige Labourregering werd ingevoerd en waarbij leerlingen van de basisschool en het voortgezet onderwijs de EU moesten bestuderen. De krant schrijft dat regeringsambtenaren blijkbaar van mening zijn dat de EU een politiek en economisch blok is en daarom niet thuishoort in de aardrijkskundeles.

In nieuwe leerboeken over geschiedenis en burgerschap wordt er wel verwezen naar de relatie van het Verenigd Koninkrijk met Europa, maar wordt de EU zelf niet genoemd. Deze onthulling is waarschijnlijk koren op de molen van conservatieve Eurosceptici, nu ook David Cameron een paar weken geleden heeft beloofd dat wanneer de Tories de volgende algemene verkiezingen winnen, hij een referendum zal organiseren over de vraag of de Britten in Europa moeten blijven, of willen vertrekken.

Dat Aziatische scholen beter presteren dan Europese scholen was al bekend. Maar nu lijkt de kloof nog groter te worden, zo blijkt uit de TIMSS- en PIRLS-onderzoeken van 2011, die op 11 december door de Internationale Vereniging voor de Evaluatie van het onderwijsrendement (IEA) zijn gepubliceerd. Met TIMSS worden 600 duizend 8-jarige leerlingen in 63 landen getoetst op hun rekenkennis, terwijl PIRLS de taalvaardigheid van 300 duizend kinderen van 9 en 10 jaar in 49 landen beoordeelt. Op de TIMSS-ranglijst eindigen de scholieren uit Singapore, Zuid-Korea en Hong Kong bovenaan, en in het PIRLS-klassement nemen Hong Kong, Rusland en Finland de eerste drie plaatsen in. In veel landen uiten de media hun teleurstelling over de behaalde resultaten.

Met een eindscore onder het EU-gemiddelde stellen de prestaties van de Spaanse leerlingen dusdanig teleur dat dagblad La Vanguardia boven zijn hoofdartikel op de voorpagina kopt: “Spaanse onderwijs blijft steken in middelmatigheid”. De Catalaanse krant schrijft: "Het meest zorgwekkend [...] is wel dat de vaardigheden van onze scholieren stagneren of zelfs achteruitgaan.”

In Nederland schrijft NRC Handelsblad:

De achteruitgang in reken- en taalvaardigheid  van Nederlandse scholieren is de afgelopen vier jaar tot staan gebracht. Maar Nederland zakt op de ranglijsten  omdat leerlingen in het buitenland beter zijn gaan presteren. […] Uit het onderzoek blijkt ook dat Nederland er van alle landen het best in slaagt kinderen die niet goed kunnen leren toch een voldoende niveau te laten bereiken. De keerzijde hiervan is dat Nederland nauwelijks excellent presterende leerlingen heeft.  

Dit verwijt kan ook aan het Duitse onderwijs worden gemaakt. Zo schrijft Die Tageszeitung dat het Duitse onderwijssysteem “niet uitblinkt in rechtvaardigheid”. Volgens het linkse dagblad “hebben kinderen uit gezinnen die tot de lagere sociale klassen behoren, minder kans om naar het gymnasium te gaan dan kinderen met ouders die gestudeerd hebben. […] Kinderen die afkomstig zijn uit een milieu dat ‘ver van onderwijs afstaat´, moeten de laatste jaren steeds grotere obstakels overwinnen om naar een hogere vorm van voortgezet onderwijs te kunnen. Zij moeten veel beter presteren dan hun klasgenootjes uit de hogere, ontwikkelde kringen om hun leraren ervan te overtuigen dat zij naar het gymnasium kunnen."

“EU kan Erasmus-beurzen niet langer betalen”, schrijft La Vanguardia. Brussel zou de lidstaten om een extra bijdrage hebben gevraagd om het succesvolle studentenuitwisselingsprogramma te redden. Daarnaast is er hard geld nodig voor andere projecten zoals het Europees Sociaal Fonds, de Europese Structuurfondsen en onderzoeksprogramma’s. De uitkeringen hiervoor worden in de laatste maanden van het jaar gedaan. De Spaanse krant schrijft dat Brussel:

… de symbolische waarde van Erasmus verdedigt door bij de EU-hoofdsteden en Europarlementariërs de aandacht te vestigen op de problemen die eerdere en toekomstige bezuinigingen met zich meebrengen. Die zijn vooral voor landen met economische problemen groot, zoals in Spanje, waar de meeste EU-studenten met een beurs naartoe gaan.

Op Eubusiness.com wordt Alain Lamassoure geciteerd. Het hoofd van de begrotingscommissie van het Europees Parlement waarschuwt dat:

… het Europees Sociaal Fonds bankroet is en het de lidstaten niet kan terugbetalen. Volgende week is het de beurt aan het studentenprogramma Erasmus en aan het eind van de maand zal het doek vallen voor het Fonds voor Onderzoek en Innovatie.

Lamassoure schat de omvang van de tekorten op € 10 miljard. Waarschijnlijk zal begrotingscommissaris Janusz Lewandowski daarom de lidstaten binnenkort vragen om “een paar miljard euro” extra om het gat te dichten, schrijft Dziennik Gazeta Prawna.

Hoewel de Europese Commissie de cijfers van Lamasourre niet wil bevestigen, kondigt La Vanguardia aan dat er een “substantiële” wijziging op de begroting zal worden doorgevoerd op 23 oktober om te voorkomen dat de betalingen worden stopgezet. Ondertussen heeft de Commissie al € 420 miljoen uitgetrokken om de meest dringende rekeningen te betalen. Volgens Dziennik Gazeta Prawna is het zeer onwaarschijnlijk dat de lidstaten het extra geld zullen overmaken. De problemen waarmee de sociale programma’s te kampen hebben, zijn immers het resultaat van de bezuinigingsmaatregelen die dit jaar 4 miljard euro bedragen en die door de nettobetalers aan de EU-begroting zijn voorgedragen.

“Roemenië stuurt vandaag een nieuwe generatie astronauten en piloten in spé naar school”, schrijft het Roemeense dagblad Jurnalul Naţional in een hoofdartikel op ironische toon. Een “onwaarheid” waaraan het ministerie van Onderwijs nu “een eind aan lijkt te willen maken” door vernieuwingen door te voeren. Dit jaar zal het “middelbaar onderwijs tot 15 jaar een jaar langer duren en het middelbaar onderwijs vanaf 15 jaar drie jaar duren, in plaats van vier jaar”. Volgens de krant is dit een bewijs dat de Staat lering heeft getrokken uit de rampzalige eindexamens van 2011 [meer dan de helft van de leerlingen was gezakt]. Voortaan zullen er "aanwezigheidscontroles worden gedaan voor leerlingen en leraren, wordt het volkslied op school gezongen, en zullen er speciale spellingslessen worden ingevoerd op de middelbare school om de gebrekkige kennis van de Roemeense leerlingen aan te vullen”. Want “alle testen wijzen uit dat de gemiddelde Roemeense leerling wel leest, maar niet begrijpt!"

“Marokkanen willen niet met Oost-Europeanen in de klas”, meldt De Morgen op zijn voorpagina. Volgens de Vlaamse krant "vluchten kinderen van allochtone middenklassegezinnen massaal weg uit de concentratiescholen in de Vlaamse steden”. Hoogleraar Paul Mahieu die aan de Universiteit Antwerpen segregatie in het basisonderwijs onderzoekt, beschrijft het fenomeen als “een zwarte vlucht” die te vergelijken is met “de witte vlucht”, veroorzaakt door autochtone ouders die hun kinderen op een school met minder allochtone kinderen zetten.

“Het is een psychologische zaak. Ze denken dat onderwijs in de witte scholen per definitie beter is dan in de concentratiescholen”, vertelt Mahieu in de krant. Hij licht toe dat “voor autochtone ouders een tolerantiedrempel bestaat van 30 procent gekleurde kinderen. Bij allochtonen ligt die drempel op 50 procent". Volgens de hoogleraar zorgen de herschapen klassen voor problemen en moet de overheid "duidelijk maken dat concentratiescholen niet noodzakelijk slecht zijn”. De commentator van de krant schaart zich achter dit idee en voegt eraan toe: “Naast verscheidenheid in de afkomst van de jongeren, zijn  ook scholen met een gezonde sociaaleconomische mix nodig. Tenzij we het idee van het onderwijs als motor van sociale mobiliteit  opgeven.”

“De echte waarde van de 'Google-generatie': een afslachting tijdens de eindexamens”, betreurt Evenimentul Zilei. Uit cijfers is gebleken dat de helft van de eindexamenleerlingen, meer dan honderdduizend scholieren, gezakt is. Volgens de krant is dat de slechtste uitslag sinds de revolutie 21 jaar geleden. “Wie is de schuldige?”, vraagt Evenimentul Zilei zich af, die zowel het ministerie van Onderwijs, de leerkrachten en de leerlingen schuldig acht aan het debacle. Zo klagen de ouders van de scholieren niet alleen over de te moeilijke onderwerpen maar ook over de extreme controles tijdens de examens: in alle examenruimtes hingen videocamera’s. Daarentegen menen de leerkrachten dat “het niveau van de leerlingen de afgelopen vijf jaar dramatisch is gedaald”. Ook zien zij een verandering van waarden en normen onder jongeren als een groot probleem en zou deze 'Google-generatie' bovendien geen besef hebben van belangrijke zaken als de voldoening van het leren. De onderwijsinspectie meent van haar kant dat de resultaten een reflectie van de slechte voorbereiding van de leerlingen is.

"Waarde hbo-diploma ter discussie", kopt de Volkskrant daags na de publicatie van het rapport Alternatieve afstudeertrajecten en de bewaking van het eindniveau door de Inspectie van Onderwijs. Toen in juli 2010 bleek dat de opleiding Media & Entertainment van Inholland een alternatief afstudeertraject aanbood waarvan de kwaliteit onder de maat was, werd besloten alle instellingen voor hoger onderwijs met een dergelijk afstudeertraject onder de loep te nemen. Uit het rapport bleek dat bij vier van de vijf onderzochte opleidingen van Inholland onterecht diploma’s zijn uitgedeeld. De inspectie oordeelde: "Het lijkt alsof iedereen over zijn of haar hobby een eindwerk mag maken", via een alternatief afstudeertraject is het namelijk mogelijk om in plaats van tentamens te maken via vervangende opdrachten die buiten school gedaan kunnen worden studiepunten te behalen en zo af te studeren. De Volkskrant meldt tevens dat “ook het niveau van hbo-opleidingen elders 'zorgelijk'” zijn. Staatssecretaris Halbe Zijlstra van Hoger Onderwijs heeft aangekondigd het toezicht op het hoger onderwijs te verscherpen. Bovendien zullen de “zwakke opleidingen van Inholland” een boete opgelegd krijgen.

“Wie wil er een laptop?” kopt Gazeta Wyborcza spottend op zijn voorpagina. De Poolse krant zet vraagtekens bij het plan van de regering om alle leerlingen die naar de basisschool te gaan een draagbare pc en elektronische boeken te geven (zo’n 350.000 kinderen gaan in september voor het eerst naar school). Het idee om “de onderwijskansen van kinderen in kleine steden en dorpen te vergroten en te voorkomen dat ze van de digitale wereld worden buitengesloten”, zou de Poolse begroting maar liefst een miljard zloty (ongeveer 250 miljoen euro) kunnen kosten. In 2008 had de Poolse premier Donald Tusk al een “informaticarevolutie” en een pc beloofd voor iedere middelbare scholier, maar kort na de start van het project was het plan alweer teruggedraaid vanwege de wereldwijde economische crisis. Deze keer, zo bericht het dagblad, zal de operatie gefinancierd worden uit de negenhonderd miljoen zloty die de aanbieders van mobiele telefonie tot 2020 aan de staat zullen betalen voor 3G-licenties. Bijna negentig procent van de gezinnen met een schoolgaand kind beschikt over ten minste één computer thuis. De krant vraagt zich dan ook af “of het grootste probleem niet eerder een internetverbinding dan een pc is”.

Steeds meer buitenlandse promovendi gaan "naar Slowakijke voor een doctorstitel", meldt SME. Het Slowaakse dagblad legt uit dat ongeveer 10 procent van de promovendi in het land buitenlanders betreft. De specialisaties verschillen per nationaliteit: Duitsers specialiseren zich vooral in managementonderzoek, Tsjechen kiezen eerder voor een rechtenpromotie, Oostenrijkers houden van economie en Polen promoveren vooral op theologieonderwerpen. Volgens het dagblad komen de meeste promovendi uit Duitsland en schrijft het overgrote deel hun proefschrift op afstand. Het collegegeld op jaarbasis bedraagt tussen de drie- en vijfduizend euro en is een belangrijke inkomstenbron voor de Slowaakse universiteiten. In het hoofdcommentaar van SME wordt kritisch geschreven over het feit dat het zo eenvoudig is om in Slowakije een diploma te halen, studenten zouden ze gewoon kunnen kopen, hetgeen PhD-toerisme bevordert.

De economische raad van de Tsjechische regering heeft haar nieuwste plan gepresenteerd: "Leer kinderen op school hoe ze China kunnen verslaan". Mladá Fronta DNES legt uit dat het nieuwe onderwijssysteem de Tsjechische kinderen beter voorbereidt op de concurrerende ambities van Chinese of Zuid-Koreaanse kinderen. Het accent zal worden gelegd op een betere kennis van één vreemde taal, het Engels, op informatietechnologie, wiskunde en financiële basiskennis. "De regering wil het onderwijssysteem zo snel mogelijk aanpassen", meldt het Tsjechische dagblad. "De eerste generatie kinderen die te maken zal krijgen met wereldwijde concurrentie gaat nu naar school", merkt een door de krant geciteerde econoom op, waarbij hij benadrukt dat in Azië onderwijs "prioriteit nummer één" is.

"Kabinet accepteert zwarte scholen", kopt de Volkskrant naar aanleiding van een vraaggesprek met minister Bijsterveldt van Onderwijs dat het dagblad die zelfde dag publiceert. In het interview zegt de christen-democraat: “Het gaat om kwaliteit van het onderwijs. Wit of zwart is minder belangrijk.” Volgens het dagblad betekent dit een “ingrijpende koerswijziging” van het kabinet omdat bij vorige regeringen de bestrijding van segregatie in het onderwijs “steevast op de agenda” stond. In sommige stadsdelen zijn ouders verplicht hun kind naar een school in hun postcodegebied te sturen, hetgeen nu dus haaks staat op de nieuwe prioriteit van de minister. De minister verklaarde dat gedoogpartner PVV, die niets ziet in het mengen van leerlingen, geenszins haar visie heeft beïnvloed en voegde daaraan toe: “Veel wetenschappers geven ook aan dat het hem niet zit in de kleur.”

“Een op de tien jongens leest te slecht”, meldt Aamulehti. Met deze krantenkop probeert het dagblad te onderstrepen dat ondanks de positieve resultaten van het PISA-rapport van 2009 het Finse schoolssysteem niet perfect is. Uit dit onlangs gepubliceerde rapport over schoolprestaties van 15-jarigen, bleek namelijk dat binnen de OESO-landen Finland als Europese referentie beschouwd kan worden. “10% van de leerlingen die slecht lezen en schrijven, ondervinden later problement bij het vinden van een baan”, constateert Aamulehti. De krant legt uit dat de schoolresultaten van het land afgenomen zijn ten opzichte van het laatste klassement uit 2000 dat over lezen en schrijven ging. “Het succes van Finland in het PISA-klassement is te danken aan de meisjes: een op de vijf meisjes blinkt uit in lezen en schrijven ten opzichte van een op de zes jongens”, voegt de krant toe.

“Groen licht voor hervorming, universiteiten in opstand’, kopt de Italiaanse krant La Repubblica nadat het Italiaanse parlement de wet Maria Stella Gelmini had aangenomen, vernoemd naar de minister van Onderwijs.  De wet scherpt toelatingseisen aan, inclusief voor onderzoekers met tijdelijke contracten en is bedoeld om het systeem meer meritocratisch te maken. Op 30 november gingen studenten in bijna elke universiteitsstad van Italië de straat op en blokkeerden auto- en spoorwegen. Zij werden bijgestaan door solidaire Erasmus-studenten die in verschillende Europese steden hun protest duidelijk maakten, schrijft La Repubblica. Oppositiepartijen steunden hun beweringen dat deze wet een verlammende werking zou hebben op wetenschap en onderzoek. Irene Tinagli beweert in haar column van de Italiaanse krant La Stampa echter dat “deze hervorming op zich geen schade toebrengt aan de universiteiten, maar een gebrek aan middelen wel. De strijd tegen de bezuinigingen is een volledig andere strijd, die niet zou moeten worden gebruikt als een politieke voetbal”.

“Dit is nog maar het begin” kopt the Guardian, nadat meer dan vijftigduizend studenten op 10 november de straat opgingen in de Britse hoofdstad om te protesteren tegen de verdrievoudiging van het collegegeld tot wel 9000 pond (ca. 10.572 euro) en de gelijktijdige bezuinigingen van 40% op universitair onderwijs. Het protest, “verreweg het grootste en meest indrukwekkende in reactie op de bezuinigingsmaatregelen van de regering”, liep uit de hand toen een groep demonstranten het hoofdkwartier van de conservatieve partij bestormde. “De demonstranten gooiden ruiten in een zwaaiden met anarchistische vlaggen vanaf het dak van het gebouw, terwijl gemaskerde activisten tot handgemeen kwamen met de politie onder het scanderen van kreten als 'Tory scum'” – een uitdrukking die dateert uit de tijd van het bittere protest in de Thatcher-jaren. In het Londense dagblad reageert een universitair docent dat “Dit protest – zowel de vreedzame als de gewelddadige vorm – een teken is van een land dat voor het eerst in lange tijd niet bang is terug te vechten.”

"Koerswijziging voor KU Leuven" staat er vandaag op de voorpagina van De Standaard. De eerste letter van de naam van de katholieke universiteit zorgt voor kopzorgen omdat het bestuur “een probleem heeft met de leiding van de rooms-katholieke kerk.”. De pedofilieschandalen hebben ervoor gezorgd dat de universiteit bang is voor haar reputatie en “de negatieve uitlatingen van het Vaticaan over de Nobelprijs voor ivf-pionier Robert Edwards stuitte bij biomedicus Waer (de rector) ook op kritiek” die vindt dat “de katholieke boodschap verloren gaat in het instituut. Dat mag zich niet tegen ons keren”. Een vijfde van de studenten komt uit het buitenland, zij moeten weten dat “het Vaticaan niets te zeggen heeft over ons beleid” en dat de universiteit een kritisch denkcentrum is met ambities op gebied van biomedisch onderzoek.

“Non. Nein. No – de taalcrisis op Britse scholen”, kopt The Independent. Voor de allereerste keer onthult de krant dat “Frans niet meer bij de 10 favoriete vakken zit van het GCSE” (het General Certificate of Second Education, dat op 16-jarige leeftijd wordt afgenomen). Slechts een op de vier jongeren kiest nog Frans, een daling van 341.604 leerlingen in 2002 naar 177.618 tegenwoordig. Ook Duits is veel minder geliefd geworden: het aantal leerlingen dat Duits kiezen is gezakt van 130.976 naar 70.619, een daling van bijna 50%. “Het verlies aan interesse voor talen begon aan het begin van het decennium en kwam in een stroomversnelling toen de regering besloot het er een keuzevak van te maken voor 14- tot 16-jarigen”, aldus The Independent. De enige positieve tendens is een toegenomen interesse voor Spaans. Deze taal neemt nu op school de plaats in van het Duits als de op één na meest geliefde taal, na het Frans.

"Schluss mit dem Schul-Chaos!", oftwel "het moet afgelopen zijn met de school-chaos": Der Spiegel houdt een pleidooi voor een uniform Duits schoolsysteem. De federale republiek Duitsland, die evenveel onderwijssystemen telt als Länder of deelstaten (16), zit vastgekluisterd aan de lokale eigenaardigheden van het onderwijs, en brengt haar belangrijkste capaciteiten, namelijk vernuft en deskundigheid, in gevaar, schrijft het Duitse weekblad. Want tussen het voortgezet onderwijs in het altijd goed presterende Beieren en dat van Berlijn, dat de vijftiende plaats inneemt op de ranglijst, zitten grote verschillen als het gaat om de opleiding van de leraren en de kwaliteit, inhoud en duur van het onderwijs. Het gevolg daarvan is dat veel ouders die in een deelstaat wonen die slecht aangeschreven staat, hun kinderen naar school sturen in een deelstaat met een hogere klassering of kiezen voor een privéschool.

Duitsland, Zwitserland en Oostenrijk leveren “de slag om de leraren”, kopt Die Presse. De Oostenrijkse krant maakt zich zorgen over het dalende aantal onderwijzers in de drie landen. Tussen nu en 2025 zal de helft van alle leraren met pensioen gaan en “of er voldoende opvolging is, is nodig onzeker.” Volgens de krant is dat te wijten aan de te lage starterssalarissen waardoor meer en meer net afgestudeerde leraren aan de slag gaan op privéscholen. Wenen, Berlijn en Bern proberen nu uit elkaars vijvers te vissen. En Oostenrijk, dat de laagste starterssalarissen biedt, heeft daar het zwaarst onder te lijden.

Zou de “European Higher Education Area”, het project voor mobiliteit en promotie van het hoger onderwijs in Europa, zich kunnen uitbreiden naar de Nieuwe Wereld? De Spaanse krant El País schrijft over initiatieven om de doelstellingen van het Bologna-Proces om de mobiliteit van docenten en studenten uit te breiden naar Latijns-Amerika. “Het proces is langzaam en moeizaam geweest”, meldt de krant. Zoals een voormalige Chileense minister van Onderwijs uitlegt in de krant, was het idee van een gemeenschappelijke zone voor de diverse en autonome universiteitsstelsels in Latijns-Amerika vooralsnog “ondenkbaar”. Maar nu heeft het project de wind in de rug dankzij de “II Rectors Meeting” die door Universia georganiseerd is (een universitair samenwerkingsverband dat gesponsord wordt door de Santander Bank) in de Mexicaanse stad Guadalajara. Het doel is een Erasmusprogramma op poten te zetten tussen Europa en Latijns-Amerika op basis van gelijkwaardigheid en samenwerking van onderwijssystemen.

"Het Europees Hof van Justitie bekrachtigt de quota voor buitenlanders aan universiteiten", kopt de Duitse krant Der Standard. Het Hof in Luxemburg heeft daarmee een antwoord gegeven op het verzoek van het Belgische Grondwettelijk Hof waarbij Europese studenten een rechtszaak hadden aangespannen tegen de limiet van 30% voor buitenlandse studenten op Franstalige hoge scholen en universiteiten. Ze waren van mening dat het recht op hoger onderwijs, het non-discriminatiebeginsel en het vrije verkeer van studenten in het geding was. De Franstalige krant Le Soir legt uit dat België desalniettemin de quota mag hanteren op voorwaarde dat de overheid kan bewijzen dat de kwaliteit van de opleidingen gevaar loopt en het zogenaamde "risico voor de gezondheidszorg" hard kan maken.Der Standard juicht de uitspraak van het Hof toe: elk jaar worden de Oostenrijkse geneeskundefaculteiten overstroomd door Duitse studenten, net als de Belgische faculteiten door Franse studenten, omdat in hun eigen land strengere toelatingseisen gelden of een numerus fixus wordt gehanteerd.

“Vorm een koppel en stel je voor dat je samen met duizend euro per maand moet rondkomen”, zo begint een opdracht uit een nieuw Tsjechisch schoolboek voor basisschoolleerlingen. De oefeningen moeten leerlingen helpen met geld om te leren gaan en voorkomen dat ze in de toekomst in de schulden maken. De Tsjechische krant Lidové noviny kopt dan ook: "Dankzij economische crisis nieuw vak op school.”

“Jongeren kunnen al heel vroeg in de problemen komen door schulden”, aldus Eva Zamrazilová, directrice van de Nationale Bank van Tsjechië, die bijeenkomsten organiseert voor leraren Economie en Financiën. Volgens de minister van Onderwijs Miroslava Kopicová wordt door de economische crisis het belang van het behandelen van dit onderwerp extra benadrukt. In Tsjechië wordt de groep met de grootste schulden gevormd door jongeren tussen de 20 en 35 jaar. Lagere en middelbare scholen kunnen voor het vak subsidie ontvangen van de Europese Unie, aldus de Tsjechische krant.

Wat is een goed onderwijs? Is het iets wat wetenschappelijk bepaald is, waardoor men een baan kan vinden of gezond opgroeit? De meningen variëren op dit punt, maar volgens The Daily Telegraph heeft de Britse regering besloten om het wettelijk vast te leggen. In de gebruikelijke troonrede van de koningin Elizabeth II zal ze een plan van de regering uit de doeken doen waarin een aantal “garanties” zullen staan voor kinderen en ouders, waaronder “gezonde voeding, een actieve levenswijze en mentaal welzijn”. Ouders "zullen een klacht kunnen indienen bij de Lokale Ombudsman van de Regering als een school of andere instantie niet aan de garanties voldoen", schrijft de krant. Ze zullen "in het ergste geval" een school voor de rechter kunnen dagen. De Britse Onderwijsbond (de ASCL) heeft het plan onder vuur genomen. "Schooldirecteuren zijn erg bezorgd dat deze "garanties" een handvest voor zeur-handvest wordt voor ruziezoekende ouders”.

De studentenbeweging begint aan haar derde actieweek. Op 6 november zijn Oostenrijkse studenten opnieuw de straat opgegaan om te protesteren tegen de slechte studeeromstandigheden en de hervormingen van de diploma’s die de Bologna-processen voorschrijven. De autoriteiten zijn “op zoek naar een miljard voor de universiteiten”, zoals de kop in de krant Die Presse luidt. De krant publiceert een fotomontage van de voornaamste spelers: de rector van de universiteit van Wenen, de kanselier Werner Faymann, en de ministers van Onderzoek, Financiën en Economische Zaken. Het budget van de universiteiten is het enige dat verhoogd is in 2009 en de sociaal-democratische kanselier belooft daarom pas in 2020 een nieuwe verhoging, meldt Die Presse. De krant waarschuwt dat als het conflict lang voortduurt, de sympathie van de publieke opinie voor de studentenbeweging wel eens zou kunnen uitmonden in een beweging die de hele maatschappij op de been brengt.

Het Hooggerechtshof heeft als taak gekregen “om te bepalen wie voor Jood mag doorgaan”, aldus The Guardian in een hoofdartikel. Aanleiding: gesteggel over het toelatingsbeleid van de Jews’ Free School (JFS) in Kenton, Londen. De school heeft geweigerd een kind toe te laten omdat zijn moeder, die zich weliswaar tot het Jodendom heeft bekeerd,  geen Joodse voorouders heeft. Aangezien de Britse gelijkheidsbeginselen Joden niet alleen als een religieuze minderheid beschouwen, maar ook als een etnische, was de Britse justitie in een eerdere uitspraak van mening dat het criterium van Joods-zijn door een Joodse moeder gelijkstond met onacceptabele rassendiscriminatie. Het Hogerrechtshof zal ook moeten uitmaken of het wel juist is dat “wetgeving die bedoeld is om minderheden te beschermen” gebruikt wordt om Joodse tradities te veroordelen. The Guardian vraagt zich af of het niet “beter zou zijn om het toelatingsbeleid op scholen geheel los te maken van geloofskwesties, en de wet te bevrijden van religie”.

Oostenrijk maakt zich zorgen over een nieuwe "golf" immigranten, maar deze keer niet uit zuidelijke regio’s. Het gaat om 18.000 Duitse studenten die zichzelf hebben ingeschreven bij Oostenrijkse universiteiten, meldt de Süddeutsche Zeitung. In Duitsland worden steeds strengere toelatingscriteria gehanteerd, waardoor Duitse “numerus clausus vluchtelingen” uitwijken naar buurland Oostenrijk. In sommige Oostenrijkse universiteiten zijn wel 50% van de studenten van Duitse komaf. Ook is Oostenrijk aantrekkelijk wegens het feit dat zij “het inschrijfgeld heeft afgeschafd”, legt dit Duitse dagblad uit. “Kan men van de Oostenrijkse belastingbetaler verwachten dat hij zijn universiteitssysteem openstelt aan een groot deel van Midden-Europa, die ons overspoelt sinds de universiteiten gratis zijn?” vraagt de rector van de Universiteit van Innsbruck zich af in een onderhoud met de Süddeutsche Zeitung. Ook in andere streken doet het fenomeen zich voor, zoals in Wallonië waar veel Franse studenten studeren of Berlijn dat voorstelt een “Europese” oplossing voor het probleem te vinden. Ook Wenen is naarstig op zoek naar en oplossing: vanaf 2011 zullen zelfs twee jaargangen hun weg naar de universiteiten vinden, omdat het Duitse middelbaar onderwijs dan een jaar korter zal worden.

Europa heeft het stokje van de VS overgenomen als beste plek om te studeren, meldt de Poolse krant  Dziennik Gazeta Prawna. In de top-100 van beste universiteiten die wordt gepubliceerd door het blad Times Higher Education staan voor het eerst meer Europese universiteiten (39) dan Amerikaanse (36). Nog maar een jaar geleden lag de VS op kop (42 tegen 36). Bovendien kwamen er in 2009, volgens gegevens van de UNESCO, bijna 800.000 studenten van buiten Europa om aan een Europese universiteit te studeren, terwijl de VS maar 620.000 buitenlandse studenten hadden weten te trekken. Waarom?

Europese universiteiten zijn goedkoper dan hun Amerikaanse tegenhangers en richten zich op wetenschappelijke domeinen waar nu het meeste vraag naar is: biologische en digitale ontwikkelingen. Daarbij komt dat de strenge visa-regelingen die geïntroduceerd zijn na 11/9 jongeren ontmoedigen om in Amerika te komen studeren. Het is waar dat Harvard nog altijd op nummer 1 staat, maar deze wordt op de voet gevolgd door Cambridge University, met het beroemde Yale (VS) erachter aan. Bij de eerste vijf zitten ook twee Londense universiteiten: University College en Imperial College, dat zijn plaats deelt met de Oxford University.

De Franse regering heeft ervoor gekozen om gehoorzame leerlingen te belonen: sinds 5 oktober experimenteren drie middelbare scholen voor beroepsonderwijs in de Parijse voorsteden met een beloningssysteem om het spijbelen tegen te gaan. Elke klas krijgt bij aanvang van het schooljaar 2.000 euro en als de leerlingen hun beste beentje voorzetten, kan dit bedrag oplopen tot 10.000 euro aan het eind van het jaar. De uiteindelijke spaarpot kan dan worden aangewend voor bijvoorbeeld de aanschaf van computers of software, of een schoolreis. Het nieuws heeft voor veel opschudding gezorgd onder ouders en leraren, meldt de Franse krant Libération. Het dagblad meent dat hun reactie gerechtvaardigd is aangezien het experiment "in tegenspraak is met de aloude republikeinse principes volgens welke scholing en kennis geen koopwaar zijn".

"Portugal is een van de landen van de OESO [Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling] die het minste geld uitgeven aan kinderen beneden de vijf jaar », meldt het Portugese dagblad  Diário de Notícias. In een rapport getiteld “Childhood decides” dat op 1 september gepubliceerd is, “concludeert de OESO dat de kwaliteit van leven van minderjarigen veel lager ligt dan het gemiddelde in andere ontwikkelde landen”, aldus Diário de Notícias. Desondanks is Portugal een van de landen “die per jaar tussen 60.000 en 70.000 euro per kind [onder de 18 jaar] investeren. Gezien de levensstandaard, zijn deze bedragen niet bepaald laag”.

Het rapport van de OESO “is gebaseerd op een groot aantal indicatoren die niet allemaal even recent zijn”, zoals kinderbijslag of fiscale aftrekposten voor gezinnen, een domein waarin Portugal achterloopt in verhouding tot andere landen, schrijft Diário de Notícias. “Maatregelen die de huidige [socialistische] regering heeft genomen zoals schoolondersteuning [door lokale autoriteiten gefinancierde faciliteiten] zijn niet meegenomen in het rapport”.

"De universiteiten kunnen het inschrijfgeld voor studenten van buiten de EU verhogen”, meldt het Roemeense dagblad Evenimentul Zilei. Sinds 1994 was het inschrijfgeld aan een maximum verbonden door het ministerie van Onderwijs maar “nieuwe tijden, nieuwe belasting”: vanaf januari 2010 zal het inschrijfgeld in euro’s worden berekend en niet meer in dollars, en flink verhoogd worden. De faculteit geneeskunde vraagt niet-Europese studenten voortaan 5.000 euro inschrijfgeld (tot nu toe ongeveer 2.660 euro), en de populaire filmacademie zal zelfs 9.500 euro vragen. Meer dan10.000 studenten uit niet-EU landen studeren in Roemenië. De inschrijfgelden zullen weliswaar hoger zijn dan in Oostenrijk of Italië, “maar altijd nog minder dan in Zwitserland”, waar het bedrag kan oplopen tot 11.000 euro per jaar.

De onthulling van een handel in universitaire doctorstitels heeft een golf van verontwaardiging teweeggebracht in Duitsland. Ongeveer honderd professoren van twaalf universiteiten worden ervan verdacht 4.000 euro smeergeld te hebben aangenomen in ruil voor het verlenen van de doctorstitel. In de meeste gevallen ging het om werknemers die dankzij de prestigieuze titel hoopten hun carrière een duw in de juiste richting te geven. “Wat is er nou echt schandalig?” vraagt de Frankfurter Allgemeine Zeitung zich af. “Dat de professoren geld hebben aangenomen voor iets wat bij hun normale taken hoort? Of dat ze de wetenschap in diskrediet hebben gebracht door onvoldoende werk te bekronen met een doctorsgraad?” Volgens deze krant houdt het probleem verband met “de definitie van wetenschappelijk werk en met het universitaire stelsel dat te onoverzichtelijk is geworden en waarvan de positie op internationale ranglijsten afhangt van het slagingspercentage van het aantal studenten”.

Hoe denken en leven de Duitse jongeren? Deze vraag stelt Der Spiegel zich deze week in een dossier genaamd “Wij, de kinderen van de crisis”. Volgens een onderzoek onder 500 Duitsers tussen de 25 en 30 jaar hebben ze geen ideologieën of toekomstbeelden en zijn ze overwegend individualistisch en pragmatisch ingesteld. Ze denken niet in de ‘wij-vorm’, maar in de ‘ik-vorm’. Ze hebben geen opstandige houding ten opzichte van de economische crisis omdat ze het gevoel van sociale onzekerheid al te lang met zich meedragen. Ze zijn opgegroeid in de zorgeloze jaren '80 en '90 maar hebben daarna snel te maken gekregen met onzekerheid en werkloosheid.  “De generatie van de onzekerheid “, is de gezamenlijke noemer die het beste past bij de Duitse jongeren van vandaag. Maar wat verwachten ze van de toekomst? Gewoon redelijk te kunnen leven, dat is alles.

De Standaard geeft vandaag het woord aan de leraar die half mei een ongehoorzame leerling mishandelde op een school voor bijzonder onderwijs. De affaire veroorzaakte een golf van verontwaardiging in België. Het incident was gefilmd door een andere leerling en de video staat op YouTube. In een opvallend interview, geeft de leraar (bijgenaamd de “cement-sadist” door De Telegraaf) zich openhartig bloot. Hij betuigt niet alleen spijt en zegt dat de manier waarop zijn “stoppen doorsloegen” “degoutant” was, maar ook doet hij de zware omstandigheden van zijn werk uit de doeken. De groep waar de leraar zich over ontfermde, is “heel zwaar” […] van de tien leerlingen zijn er drie met zware emotionele – en gedragsstoornissen". Ondanks deze zware omstandigheden, krijgen de leraren geen enkele specifieke ondersteuning. Hij is dan ook verontwaardigd over de uitspraken van minister van Onderwijs Franck Vandenbroucke, die zegt dat “de school niet genoeg hulpmiddelen heeft ingezet”. Geen enkele, volgens de leraar. “Voor kinderpsychiaters, psychologen […] is geen geld. Het is nochtans geen overbodige luxe”.