Als de bedrijven veroordeeld worden, zouden ze hoge boetes opgelegd krijgen en worden uitgesloten van toekomstige contracten met de nieuwe Libische regering. Volgens de Wall Street Journal werpt het onderzoek “een schaduw over de ambities van deze bedrijven om meer voet aan de grond te krijgen in dit land, dat de grootste olievoorraden van Afrika heeft”.    

Tijdens het bewind van Moammar Khadafi was het Italiaanse ENI het meest actief in Libië en was het van plan om de komende tien jaar 30 miljard euro (22,9 miljard euro) te investeren. Na de regimewisseling slaagde het bedrijf er snel weer in deze koppositie te herstellen. Het huidige marktaandeel ligt rond de 14%.

Laten we elkaar niets wijs maken: dat Europa nu zijn buitenlandvertegenwoordiger, de even welbespraakte als weinig invloedrijke Catherine Ashton, naar voren schuift om in Teheran opnieuw te gaan overleggen, dat de Amerikaanse president Obama sinds een paar maanden hardere geluiden laat horen in de omgang met de Iraanse uitdaging, ligt enkel en alleen aan het spierballenvertoon van de Israëli, die beweren dat ze nauwelijks nog in toom gehouden kunnen worden. (…) Als ze zich net zo slap gedragen zouden hebben als de meeste andere landen, zou Iran zonder enig probleem binnenkort al kunnen opklimmen tot kernmogendheid. (...) In geval van nood moet het Westen op eigen houtje de kernwapens uit handen van de leiding in Iran slaan.

Monti's opdracht heeft gevolgen voor iedereen  - van de banken op Wall Street tot de arbeiders in China. De problemen in Italië zijn immers de problemen van de hele wereld geworden, en Monti moet Italië uit het slop halen om een nieuwe wereldwijde financiële crisis te voorkomen. [...] Al wordt heel Europa al ruim twee jaar geteisterd door de schuldencrisis, Italië [met een staatsschuld die 120% boven het bnp uitstijgt, red.] vormt de grootste bedreiging voor het overleven van een eenheidsmunt die zwaar onder druk staat: paradoxaal genoeg is het land te groot om failliet te gaan maar ook te groot om gered te worden.

[...] Als het land zijn financiële verplichtingen niet langer kan nakomen, kan dat een kettingreactie op gang brengen die het einde zou kunnen inluiden van de monetaire unie en van een halve eeuw van democratische integratie. Of Monti succes heeft, is ook van cruciaal belang voor de wereldeconomie. Als Italië zijn schulden niet meer kan aflossen – of erger nog, als de euro instort – zijn de gevolgen niet te overzien. Italië zou daarmee een financiële crisis kunnen veroorzaken die erger is dan die van 2008 na het faillissement van Lehman Brothers. De schokgolf zou financiële markten wereldwijd raken en banken en hele economieën meesleuren. Een recessie in Europa, waar honderden miljoenen rijke consumenten wonen, zou het herstel in de Verenigde Staten kunnen belemmeren en de groei van opkomende economieën vertragen. Het lot van Mario Monti en Europa en het herstel van de wereldeconomie zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. 

Ook aan het adres van de Europese Unie als geheel sprak Obama troostende woorden. “Europa heeft de afgelopen twee jaar een aantal cruciale maar moeilijke stappen gezet om de groeiende crisis het hoofd te bieden. Burgers in Italië en de rest van Europa brengen pijnlijke offers. Europese regeringen komen bijeen om de constructie van de Europese Unie te hervormen. […] In economisch opzicht is het lot van onze landen onlosmakelijk met elkaar verbonden en onze economische relatie met Europa vormt een belangrijk onderdeel van onze pogingen om banen en welvaart te creëren in de Verenigde Staten. De Europese Unie is de grootste economische partner van Amerika."

Niettemin zei de president dat Europese landen een “grotere firewall” moeten creëren om verdere verspreiding van de schuldencrisis te voorkomen en dat ze “hun absolute wil en inzet moeten tonen om in de toekomst tot een nauwere economische samenwerking in Europa te komen".

President Obama onderstreepte bovendien het belang van NAVO en prees in dat verband niet alleen het Italiaanse besluit om zich ook na 2014 te blijven inzetten in Afghanistan, maar ook de rol van Europa in de ‘Arabische Lente’, in de hoop dat daardoor de druk op de Syrische president Assad zal toenemen om af te treden. Washington mag dan misschien al overwegen om militair in te grijpen, zoals CNN onthulde, maar Europese landen verzetten zich daar nog tegen en rekenen op een diplomatieke oplossing op het allerlaatste moment, schrijft La Stampa.

Een dreiging en een woordkeuze, die de FTD “opmerkelijk” vindt. “Dat de minister van Buitenlandse Zaken zich met een verkeersprobleem bemoeit, wijst er bovendien op hoe gepolitiseerd de strijd is,” zo heet het verder.

Om de Europese luchtvaartmaatschappijen niet te benadelen verlangt Europa sinds 2008 dat de richtlijnen over de emissiehandel betrekking hebben op alle vluchten van en naar Europa, dus ook op niet-Europese luchtvaartmaatschappijen en op trajecten die buiten het Europese luchtruim vallen. Niet alleen de VS, maar ook China zien daarin een schending van de soevereiniteit in het eigen luchtruim.

Het complex was verstopt op de binnenplaats van de Roemeense geheime dienst die in 2002 was opgezet om de toetreding van Roemenië tot de NAVO voor te bereiden. Dat was ook de reden waarom de Roemeense autoriteiten destijds besloten om te gaan samenwerken met de CIA, aldus Süddeutsche Zeitung. De autoriteiten hebben het bestaan van dit centrum overigens altijd ontkend. Ook een hoge functionaris van de Roemeense inlichtingendienst, Adrian Camarasan, beweert dat er geen enkele islamitische terrorist in zijn inrichting is vastgehouden. 

Met een tournee wordt het grootste deel van het inkomen van grote rockgroepen verdiend. Alleen al in 2010 verdiende Metallica daar 110,1 miljoen dollar (82,2 miljoen euro) mee. In plaats van heel Europa in 2013 aan te doen zoals ze eerst van plan waren, zullen ze in 2012 een ingekorte tour maken, die werd omgedoopt tot "European Summer Vacation", waarbij ze in Noorwegen, Duitsland, Denemarken, Engeland en Oostenrijk zullen optreden. The Wall Street Journal merkt op:

Nu de somberheid zich uitspreidt naar rijkere landen zoals Frankrijk, is Cliff Burnstein [Metallica's manager] bezorgd dat de euro inzakt, waardoor de concertpromotors in de 17 landen die de euro gebruiken om Metallica te betalen, in de problemen komen.

Burnsteins verklaring is pragmatisch:

In de komende jaren zal dollar sterker worden, en de euro zwakker, en daarom wil ik nu meer van deze [Europese] shows doen, dat is voordeliger voor ons.

The Wall Street Journal merkt verder op dat de Red Hot Chili Peppers, waarvan Burnstein tevens de manager is, zijn Europese tourplannen ook heeft aangepast. "Meer dan 75% van de inkomsten van de band is afkomstig van buitenlandse tournees", aldus Burnstein. 

Banken, waaronder Merrill Lynch, Barclays Capital en Nomura, hebben een serie rapporten gepubliceerd waarin is onderzocht hoe aannemelijk het is dat er een einde komt aan de eurozone. "De financiële crisis in de eurozone is in een nog veel gevaarlijker stadium beland", schreven analisten van Nomura afgelopen vrijdag. Als de Europese Centrale Bank nu niet inspringt en gaat redden waar politici falen, "lijkt het eerder waarschijnlijk dan mogelijk dat de euro uiteenvalt", meldde de bank.

Het Amerikaanse dagblad schrijft voorts verbaasd te zijn dat “banken in grote eurolanden die pas onlangs werden besmet door de crisis bij lange na niet zo nerveus lijken te zijn:

“Terwijl in de Verenigde Staten duidelijk de opvatting heerst dat Europa uiteen kan vallen, zijn we hier van mening dat Europa moet blijven zoals het is”, vertelde een Franse bankier, die daarmee de gedachtegang van Franse banken verwoordde. “Daarom zegt niemand hier ‘We hebben een noodvoorziening nodig’.”

De Financial Times borduurt voort op dit verhaal met een verslag dat internationale bedrijven voorbereidingen treffen voor onvoorziene omstandigheden:

Autofabrikanten, energiebedrijven, producenten van consumentengoederen en andere multinationals zijn bezig de risico’s tot een minimum te beperken door kasmiddelen in veilige investeringen weg te zetten en door geen niet-noodzakelijke uitgaven te doen.  Machinefabrikant Siemens heeft zelfs een eigen bank opgericht om geld te kunnen stallen bij de Europese Centrale Bank.

De Londense zakenkrant wijst erop dat “sommige bedrijven met internationale activiteiten vertellen dat een uiteenvallen van de euro weliswaar beroerd maar beheersbaar is”. De krant schrijft verder:

Sommige Franse, Italiaanse en Spaanse topmannen beweren dat ze al plannen klaar hebben liggen voor financieel en economisch zware tijden, maar niet specifiek voor een uiteenvallen van de euro. Volgens hen bestaat het risico dat de stabiliteit in de regio nog ernstiger gevaar loopt als bekend wordt dat bedrijven rekening houden met het ergste.

Het Franse dagblad Les Echos richt zich op de terugkeer naar nationale munten, waarmee een uiteenvallen van de euro gepaard zou gaan. De krant schrijft:

Maandenlang heeft de Britse effectenmakelaar Icap via het elektronische platform  EBS, de grootste interbancaire valutabeurs, onopvallend een terugkeer naar de Griekse drachme getest.

In Polen meldt Dziennik Gazeta Prawna dat ondernemingen over de hele wereld dan wel voorzorgsmaatregelen mogen treffen voor onvoorziene omstandigheden, maar dat “Poolse bedrijven het hoofd koel houden”. Volgens een woordvoerder van de firma Solaris Bus & Coach:

… zouden wij geen klappen krijgen als de eurozone uiteenvalt. Wij accepteren behalve betalingen in euro ook al betalingen in Tsjechische en Zweedse kronen.

Intussen meldt de vicevoorzitter van een fabriek voor aluminium blikken dat “niemand weet hoe een uiteenvallen van de eurozone er in de praktijk uit zou zien. Het enige waartegen we ons kunnen indekken zijn valutaschommelingen”.

Deze klimaattop heeft tot doel om een overeenkomst te sluiten waarbij de gemiddelde opwarming van de aarde wereldwijd beperkt blijft tot 2º C. Maar opkomende economieën zoals Brazilië en India willen net als rijke landen voor 2015 geen gesprekken starten over een dergelijk akkoord, tot grote woede van kleinere eilandstaten en andere landen die direct bedreigd worden door de klimaatverandering. Volgens het Italiaanse economische dagblad "lijkt het vrijwel kansloos dat er een internationaal bindend verdrag voortkomt " uit deze VN-top. "Landen die daartegen protesteerden, zoals de VS, zullen wel blij zijn. Maar voor Europa is dit een driedubbele salto".

"Ten eerste omdat de EU naar aanleiding van het Kyotoprotocol en de daarin beschreven richtlijnen een emissiemarkt heeft opgezet, waarbij banken en bedrijven voor een geschat bedrag van 107 miljard euro langetermijninvesteringen hebben gedaan. Ten tweede omdat de Zuid-Afrikaanse top zou kunnen eindigen in meer dan een impasse: deze conferentie zou wel eens het einde van Kyoto kunnen inluiden, gezien het feit dat Canada, Japan en Rusland al hebben gezegd dat ze in 2013 niet zullen meedoen aan de tweede fase. En ten derde omdat de moedige toezegging van Europa om emissies in 2020 met 20 procent te reduceren zou kunnen uitmonden in een strijd die alleen zinvol is als alle landen op de aardbol hieraan meedoen. Die strijd vereist echter ook miljarden aan overheidsuitgaven en die zijn lastig te verenigen met het strenge begrotingsbeleid dat in de huidige omstandigheden wordt gevoerd."

EU-president Herman Van Rompuy betoogde dat Europa op een punt is aanbeland waarop het zijn eigen sociale systeem niet langer kan financieren. Erger nog, de financiële problemen zouden wel eens een domino-effect tot gevolg kunnen hebben, waarbij “eerst Griekse banken omvallen, vervolgens Franse banken en daarna banken in de VS". Deze pessimistische kijk wordt gedeeld door de Washington Post, die schrijft dat "het steeds maar voor zich uit schuiven van deze kwesties” tot nu toe het enige antwoord op de problemen is geweest. Toch waarschuwt de krant dat “Europa’s dag des oordeels over zijn financiële crisis nabij is.” Europese regeringen moeten “een gemeenschappelijke basis zien te vinden, en snel ook, tenzij Angela Merkel, Nicolas Sarkozy en hun collega's de geschiedenis in willen gaan als de leiders die Europa – en de wereld – tot aan de rand van een economische ramp dreven en er vervolgens overheen duwden."

Over die situatie "doen talrijke geruchten de ronde", die soms een positief soms een negatief effect hebben, stelt El Periódico. De krant maakt ook melding van de kritiek op de uitspraken van de Amerikaanse president Barack Obama, die onlangs heeft gezegd dat Italië en Spanje een ernstig "probleem" voor de euro vormen. "Misschien waren de uitspraken van Obama niet zo verstandig", meent het dagblad, maar hij heeft wel uiting gegeven aan "de ontsteltenis in de wereld over de trage en aarzelende besluitvorming binnen de Europese Unie".

Zoals Timothy Garton Ash echter heel terecht aangeeft, zijn de tien jaar die zijn verstreken sinds ‘9/11’ ook, en vooral, de jaren van een aardverschuiving op lange termijn die het evenwicht in de wereld radicaal heeft veranderd: de opkomst van China en Azië en de verzwakking van het Westen, nog versneld door de crisis.

Welke plaats neemt Europa in tegen de achtergrond van deze twee historische gebeurtenissen? De vraag stellen is hem eigenlijk al beantwoorden, zozeer lijkt ons continent niet meer bij machte de wereld richting te geven. Het afgelopen decennium heeft ons niettemin veel geleerd.

In 2001 telde de EU slechts vijftien leden, en de uitbreiding naar 25 en vervolgens naar 27 leden is verlopen, benadrukte de breuklijn die door 11 september alleen maar groter is geworden: de betrekkingen met de Verenigde Staten. We herinneren ons allemaal nog dat de as Parijs-Berlijn-Moskou, die in 2003 tegen de oorlog in Irak was, het moest afleggen tegen de as Londen-Rome-Madrid, die werd gesteund door voormalige Sovjetstaten die aansluiting bij de Europese Unie zochten. Zou het buitenlandbeleid van Europa bij meerderheid van stemmen zijn bepaald, zoals zou passen in de communautaire gedachtegang, dan zou in Irak de Europese vlag naast de Amerikaanse hebben gewapperd.

De gebeurtenissen van 11 september zijn ook de reden dat de Verenigde Staten in versneld tempo hun belangstelling voor Europa hebben verloren en de relevantie van het Atlantisch bondgenootschap in zijn bestaande vorm weer ter discussie hebben gesteld, zonder dat de zevenentwintig lidstaten in staat blijken een eigen beleidsvisie te ontwikkelen die berust op een waarachtige defensiepolitiek. De manier waarop Washington kans heeft gezien om zonder overleg met de EU zijn antiraketschild op Europese bodem te installeren is daar een duidelijk voorbeeld van, net als de afzijdige opstelling van Duitsland bij de interventie in Libië.

Wie herinnert zich nog dat 2001 ook het jaar was waarin de vijftien lidstaten de Verklaring betreffende de Toekomst van de Unie hebben opgesteld? Tien jaar later, na een tot mislukken gedoemde ontwerp-Grondwet en een moeizaam aangenomen Verdrag van Lissabon, kan niet anders dan worden geconstateerd dat Europa nog steeds niet duidelijk van zich laat horen en dat nog altijd niemand, ook de politieke leiders niet, in staat is om met een voorstel te komen dat antwoord geeft op de nieuwe internationale situatie. Nu sommigen als reactie op de financiële crisis een nieuw verdrag voorstellen, is deze constatering op zijn zachts gezegd interessant.

De voorzitter van de FED, Ben Bernanke, de president van de ECB, Jean-Claude Trichet en de directrice van het IMF, Christine Lagarde, zijn dezelfde mening toegedaan: “De centrale banken kunnen niet alles alleen doen”. Volgens hen is de enige oplossing gelegen in "ambitieuze groeiplannen die overtuigend zijn en een sterk politiek draagvlak hebben om de economie een impuls te geven." Het dablad concludeert in zijn hoofdredactioneel commentaar: "Alles is beter dan duimen draaien, discussies, getreuzel en angst voor kredietbeoordelaars”. 

“Voor de Zwitserse onderhandelaars is het reeds duidelijk dat de vraag niet meer is óf het land aan deze eis gaat toegeven, maar hoe”, schrijft de Zwitserse krant die ook constateert dat “de Verenigde Staten al heeft laten weten niets niet zien in een ‘globale oplossing’ zoals die is overeengekomen met Duitsland en Groot-Brittannië”.

Enkele weken na Duitsland heeft nu ook Groot-Brittannië een akkoord gesloten met Bern over Britse banktegoeden in Zwitserland. “Deze overeenkomst stelt Londen in staat over de geheime bankrekeningen van Britse staatsburgers in de Helvetische Conferatie belasting te heffen [...] zonder dat de anonimiteit van de rekeninghouders wordt opgeheven”, legt Les Echos uit. Zwitserland heeft op deze manier “de essentie van zijn bankgeheim weten te behouden” en bovendien “de Europese eenheid in de strijd tegen belastingontduiking weten te doorbreken”.

"Door twijfels over de geloofwaardigheid van de verklaring van Nafissatou Diallo is er weinig hoop op unanimiteit van de twaalf juryleden als er een proces plaatsvindt”, schrijft de krant. Op 1 juli gaf de procureur al melding van “leugens” die het kamermeisje verkondigd zou hebben waarop DSK onder persoonlijke borgstelling werd vrijgelaten en daarna onder huisarrest kwam in afwachting van een eventuele rechtszaak.

Op 23 augustus moet een jury het besluit van de procureur onderschrijven. Daarna zal Strauss-Kahn “vrij zijn en onmiddellijk het Amerikaanse grondgebied mogen verlaten”. Dit betekent echter niet dat hij hiermee onschuldig verklaard is, voegt de krant toe, want “het einde van de strafrechtelijke procedure betekent niet het einde van de zaak in Amerika, de civiele procedure gaat gewoon door”.

Op handen zijnde projecten omvatten onder andere een film van de Amerikaanse regisseur Gus van Sant en een film waarin een van deze Australische filmsterren meespeelt: Russell Crowe, Eric Bana of Geoffrey Rush. Volgens Rzeczpospolita is deze ontwikkeling een neveneffect van de wereldwijde economische crisis, omdat “veel kleinere studio’s voor hun voortbestaan op zoek zijn naar zakenpartners.”

Anderzijds “hebben Poolse investeerders ontdekt dat succes in Hollywood een unieke ervaring is, die niet kan worden vergeleken met wat voor première in Polen dan ook.” Poolse filmbonzen in de dop die werden ondervraagd door de krant toonden maar weinig belangstelling voor investeringen in filmproducties in eigen land. “Ik hanteer een simpel principe: ik kan het me niet permitteren geld te verliezen met films”, onthulde een van hen.

"De EU heeft een eenheidsmunt gecreëerd maar verzuimde een verdergaande politieke of fiscale band te smeden", stelt Time. De meningen lopen uiteen over verdergaande centralisatie of het ontmantelen van de EU. Er zijn historische precedenten voor beide opties te bedenken: kijk maar eens naar hoe de Russische roebel omviel toen de "economische verschillen te groot werden" tussen de voormalige Sovjetlanden die de munt bleven gebruiken na het ineenstorten van de Sovjet-Unie. Maar van de andere kant: wie herinnert zich nog de crisis rond het wisselkoersmechanisme in 1992, dat voor veel Europese landen de aanleiding was om "aan meer economische integratie te werken"? Wat we ook doen, "de crisis stelt ons voor een keuze en die keuze moet gemaakt worden."

Ook China met zijn oververhitte economie, die weleens tot het uiteenspatten van de volgende zeepbel zou kunnen leiden, kan de wereldeconomie waarschijnlijk niet redden, schrijft het magazine, dat concludeert: "De lering die uit deze crisis kan worden getrokken, laat zich in twee woorden samenvatten: solide overheidsfinanciën." Dit betekent keiharde bezuinigingen en een pijnlijk verlies aan soevereiniteit voor de schuldenlanden. "En zo hangt het economisch welzijn van het Westen hoofdzakelijk af van de vraag of de regeringen in staat zijn zich op de lange termijn te bezinnen. Zij moeten eindelijk verder gaan redeneren dan alleen maar tot de volgende verkiezingen."

“De VS heeft met een optimistische beoordeling te maken terwijl Europa het met een pessimistische beoordeling moet doen”, schrijft de krant. “Ook al is de groei per hoofd en het scheppen van banen hoger aan deze kant van de Atlantische Oceaan, niemand zal het opvallen”, staat in een ander artikel in de krant. Een politieke oplossing is noodzakelijk om dit fenomeen te doorbreken want “zonder een coherent en begrijpelijk bestuur wekt de eurozone bezorgdheid”.

De situatieschets is bekend. Voor Griekenland nadert het faillissement, ondanks de bezuinigingsmaatregelen en de extra leningen van EU en IMF. De Portugese en Ierse staatsobligaties hebben van de kredietbeoordelaars de “junkstatus” gekregen en Italië moet bijna met het mes op de keel instemmen met een plan om veertig miljard te bezuinigen. Met het oog daarop ruziën de 17 eurolanden, de Europese Centrale Bank en de Europese Commissie voort over de vraag welke strategie er moet worden gekozen. "Bij gebrek aan politieke richting zijn we aan het muggenziften geslagen over de voorwaarden waarop de banksector gaat deelnemen aan het nieuwe noodhulpplan voor Griekenland. Maar, heren ministers, dat is net zoiets als het behandelen van een verkoudheid terwijl het gevaar van kanker dreigt!" stelt de Franse krant Le Monde vast, daags na de vergadering van de Europese ministers van Financiën die overigens zonder resultaat bleef.

Toch gelden er voor onze leiders verzachtende omstandigheden, die tegelijkertijd een reden zijn om ons nog meer zorgen te maken. De eerste, zo schrijft Die Zeit, is dat onze leiders moeten kiezen tussen enerzijds politieke druk in eigen land om geen noodleningen meer te verstrekken die duidelijk niet effectief zijn, maar wel op de bevolking drukken zonder dat de banken daar last van hebben en anderzijds een financiële sector, die zijn eigen tempo oplegt en lidstaten dus verzwakt, maar ook een belangrijk argument bezit: het geld van die sector is namelijk onmisbaar voor de financiering van staatsleningen.

De tweede reden is afkomstig vanuit de Verenigde Staten. Op 14 juli heeft kredietbeoordelaar Standard & Poor's gedreigd de kredietwaardigheid van de Verenigde Staten te verlagen. In Washington is Barack Obama er tot nu toe niet in geslaagd de Republikeinen over te halen hem te helpen bij het vaststellen van een begroting. De financiële crisis die Europa ondermijnt, dreigt nu dus ook Amerika te verzwakken, waardoor de situatie in Europa alleen nog maar verder zou verslechteren. Overigens lijken de Amerikaanse volksvertegenwoordigers niet beter op hun taak berekend te zijn dan de Europeanen.

Ook al zijn de Europese leiders besluiteloos, incompetent of gewoonweg verlamd geraakt door wat er op het spel staat en door het gevoel dat ze niet langer heer en meester zijn over het lot van hun eigen land, toch zullen ze onderhand blijk moeten gaan geven van hun vastberadenheid. Wie weet welke weg het beste kan worden gevolgd, mag het zeggen.

De Franse kranten richten hun pijlen nu, terwijl ze de afhandeling van de zaak in New York afwachten, vooral op het Amerikaanse rechtssysteem. Zo noemt Le Monde het “schokkend” dat “de officier van justitie gekozen wordt en dat een herverkiezing afhangt van zijn resultaten”. De krant bekritiseert ook “de manier waarop de Amerikaanse justitiële en journalistieke machine op hol slaat als langzaamheid en voorzichtigheid geboden is”. Daarentegen complimenteert Libération wel de snelheid van het Amerikaans gerechtssysteem: “Nadat van de aanklacht weinig overbleef, heeft de Amerikaanse justitie de gevolgen met een gigantische snelheid onder ogen gezien. Een les kan daaruit getrokken worden: hoewel het systeem in essentie onrechtvaardig is, twijfelt goede rechtspraak aan zichzelf en kan het zijn fouten toegeven.”