Dossiers
1989: 20 jaar na dato
On Presseurop
-
Roemenië: De gestolen revolutie
21 december 200925 România liberǎ Boekarest -
Roemenië: Ode aan onze cultuur, ondanks alles
4 december 2009Libération Parijs -
Polen: Ex-president een geheim agent?
2 december 2009PresseuropGazeta Wyborcza -
Midden- en Oost-Europa: Postcommunisme: elk land zijn eigen verhaal
2 december 2009Hospodářské noviny Praag -
Tsjechië: Jongeren inventariseren de democratie
30 november 200912 Respekt Praag -
Tsjechië: Middelvingers op een officieel monument
23 november 2009PresseuropTýden -
Voormalig Tsjecho-Slowakije: Een licht masochistische revolutie
16 november 200910 Lidové noviny Praag -
Slowakije: Persvrijheid heeft nog lange weg te gaan
16 november 20091 De Volkskrant Amsterdam -
Wetgeving: Gezond euroscepticisme is goed voor de EU
11 november 2009233 The Observer Londen -
Berlijnse Muur: In Polen kwam Val van de Muur op gang
9 november 2009142 Polska The Times Warschau -
Duitsland: Val van de Muur door verschillende ogen
9 november 2009Presseurop Parijs, Rome, Warschau, Lissabon -
Duitsland: Hereniging zonder eenheid
6 november 200937 Cicero Berlijn -
Polen - Tsjechië: Terug naar de underground van 1989
2 november 2009Respekt Praag -
Tsjechië: Een gedesillusioneerde generatie
28 oktober 200925 El País Madrid -
Sociologie: Hongaren zijn kampioen pessimisme
12 oktober 2009442 Heti Világgazdaság Boedapest -
Najaar 1989: Berlijnse muur viel in Leipzig
9 oktober 200936 Die Zeit Hamburg -
Anti-raketschild: Angst voor Rusland komt terug
19 september 20091 Presseurop Parijs, Rome, Warschau, Lissabon -
Documentaire: Terug naar een verdwenen grens
4 september 2009Cafébabel.com Parijs -
Roemenië: De Sighetgevangenis, een toeristische trekpleister
1 september 2009Evenimentul Zilei Boekarest -
Tweede Wereldoorlog: Oorlogsverleden een bron van onmin
31 augustus 20091 Presseurop Parijs, Rome, Warschau, Lissabon -
Tsjechië: Spionage nog altijd lucratieve business
28 augustus 20091 Respekt Praag -
Atletiek: De doping-erfenis van de DDR
20 augustus 200918 Der Spiegel Hamburg -
Herdenking: Picknick luidde einde IJzeren Gordijn in
19 augustus 200916 Presseurop Parijs, Rome, Warschau, Lissabon -
Tsjechië - Slowakije: Zusterlanden gaan hun eigen weg
13 augustus 2009Týden Praag -
Kroatië: Goli Otok wil zijn verleden recht aan doen
3 augustus 200927 Trouw Amsterdam -
Moldavië: Een kwestie van beschaving
28 Juli 20091 Timpul Chisinau -
Roemenië: De verzorgingsstaat helpt (bijna) iedereen
16 Juli 20092 România liberǎ Boekarest -
Nostalgie: 20 jaar na dato: Tsjechen ontdekken de wereld
16 Juli 200914 -
Oost-Europa: Communistische archieven doen stof opwaaien
9 Juli 20091 Respekt Praag -
Jongeren: Communistische jeugd heeft wereld aan haar voeten
26 Juni 2009121 Cafébabel.com Parijs -
EU-voorzitterschap: Tsjechen hebben de boot gemist
19 Juni 2009Mladá Fronta DNES Praag -
Polen: Twintig jaar na dato...
4 Juni 20091 Presseurop Parijs, Rome, Warschau, Lissabon
Op 21 december 1989 werd Nicolae Ceauşescu uitgejouwd tijdens een toespraak. Twintig jaar later is zijn val in de daarop volgende uren nog altijd omgeven door geheimzinnigheid. Eén ding staat nu echter wel vast: het was een bepaalde groep communisten die van de gewelddadige gebeurtenissen heeft geprofiteerd. 
Na een verkiezingscampagne die gedomineerd werd door corruptiekwesties en de erfenis van het communisme, kiezen de Roemenen op 6 december een president. Hun cultuur geeft hen recht op een eigen plek binnen Europa, vindt schrijfster Julia Kristeva. 
Of het nu gaat om werkgelegenheid, de regering of de infrastructuur, na 1989 moesten de voormalige Oostbloklanden zichzelf wel opnieuw uitvinden. Dat heeft elk land dan ook gedaan, op zijn eigen manier en met meer of minder succes, zo valt te lezen in het Tsjechische dagblad Hospodářské Noviny, dat hieraan een vergelijkend onderzoekje wijdde.
In een tijd waarin de politiek in Tsjechië steeds meer onder vuur komt te liggen, komen Praagse studenten met een tegenoffensief. Met hun initiatief ‘Inventaris van de democratie’ willen ze nieuwe perspectieven openen en de weg bereiden voor vernieuwing van het democratische bestel. 
De val van het Tsjecho-Slowaakse regime op 17 november 1989 voltrok zich zonder bloedvergieten, maar was ook verstoken van de opwinding die revoluties normaal gesproken met zich meebrengen. Journalist Jiří Peňás geeft een psychoanalytische interpretatie van deze gebeurtenis. 
Het leven van Slowaakse journalisten gaat niet over rozen: ze hebben te maken met een vijandige populistische regering die hen probeert te muilkorven door scherpe wetgeving en smaadprocessen. Desondanks lukt het de Slowaakse media om schandalen aan de grote klok te hangen. 
Twintig jaar na de val van de Berlijnse muur wordt de hoop die daaruit voortkwam doorkruist door een Europese Unie die op zoek is naar "standaardisering van gedrag en houding", beweert Henry Porter in de Britse krant The Observer. 
Overal ter wereld wordt de val van de Berlijnse Muur gezien als dé gebeurtenis die het einde van het communisme in Europa markeert. De weg naar verandering was echter vijf maanden daarvoor al geëffend, door de eerste vrije verkiezingen in Polen. Maar dat levert minder mooie plaatjes op, constateert journalist Jacek Stawiski.
Vandaag, op 9 november, viert het herenigd Duitsland en een vreedzaam Europa de Val van de Muur. De Europese media meten de gebeurtenis breed uit, maar wijzen er desondanks op dat het einde van de Koude Oorlog nog niet alle verwachte voordelen heeft opgeleverd waar men in Europa op had gehoopt.
Omdat de Oost-Duitsers het te druk hadden met zich aanpassen aan een nieuwe maatschappij, zijn ze nooit echt in het reine gekomen met de oude DDR. En het in stand houden van de herenigingsmythe is niet de juiste manier om een echt debat aan te gaan, meent schrijver Thomas Brussig. 
In oktober 1989 kwamen artiesten van de Poolse en Tsjecho-Slowaakse undergroundscene in het Poolse Wrocław bijeen voor een festival van onafhankelijke cultuur. Twintig jaar later worden in deze stad en in Praag een tentoonstelling en concert georganiseerd die de geest van solidariteit tussen de culturele verzetsstrijders tegen het communistische regime doet herleven. 
Het omstreden Europese beleid van de Tsjechische president is kenmerkend voor de crisis en de demoralisatie waardoor Tsjechië wordt getroffen. Ernstiger nog is dat er een soort 'maffia-kapitalisme' is ontstaan, dat de samenleving aantast. Een pessimistische analyse van voormalig president Václav Havel.
Uit een recent internationaal onderzoek komen de Hongaren naar voren als een van de volkeren die het meest pessimistisch zijn over de toekomst. Van verliezers van de postcommunistische overgang tot aan ideologen: de socioloog Elemér Hankiss stelt de verschillende profielen op van deze collectieve depressie. 
De Berlijnse Muur staat symbool voor de Duitse hereniging. Twintig jaar geleden, op 9 oktober 1989, vond echter de eerste grote demonstratie tegen het DDR-regime in Leipzig plaats. Zonder deze demonstratie zou de Muur niet zijn gevallen, zo staat te lezen in een artikel in Die Zeit. 
Het besluit van Barack Obama om het door George Bush beloofde defensiesysteem in Polen en Tsjechië niet te plaatsen is in beide landen zeer slecht ontvangen. De pers maakt zich ongerust over de invloed van Moskou in de regio. 
De documentaire "De binnengrens" die door twee Franse studenten is gemaakt, is een serie van zeven portretten van Europeanen die op plekken wonen waar vroeger het IJzeren Gordijn liep. De film laat zien welke metamorfose deze regio heeft doorgemaakt. Cafébabel heeft de regisseurs ontmoet. 
Hiroshima, Tchernobyl, Ground Zero of Auschwitz, plekken waar massamoorden, genocides en rampen hebben plaatsgevonden trekken elke jaar miljoenen toeristen. In Roemenië is de voormalige gevangenis van Sighet de plaats waar nieuwsgierige bezoekers op zoek naar macabere emoties naartoe komen. 
Op 1 september zullen de Poolse, Duitse en Russische leiders samenkomen om de Duitse invasie in Polen te herdenken in 1939 die de Tweede Wereldoorlog tot gevolg had. Maar tussen Polen en Rusland woedt een woordenstrijd over de verantwoordelijkheid van de Sovjet-Unie, zoals een ronde langs de Poolse en Duitse pers laat zien. 
Op 17 augustus jl. werden twee werknemers van de Russische ambassade in Praag uitgezet na beschuldigingen van spionage. In reactie daarop werden de volgende dag werden twee Tsjechische diplomaten in Moskou naar huis gestuurd. Dit verhaal geeft duidelijk aan hoe de verhoudingen liggen tussen Rusland en diens oude satellietstaten die tegenwoordig deel uitmaken van de EU en de NAVO. 
Bij de Duitse eenwording heeft de Bondsrepubliek de atleten met hun wonderbaarlijke prestaties van de voormalige DDR geërfd, maar ook het op anabolen drijvende systeem dat talrijke records mogelijk maakte. Twintig jaar later heeft Duitsland nog steeds niet echt schoon schip gemaakt. 
Op 19 augustus 1989 kwamen duizenden mensen samen bij de Hongaarse stad Sopron langs de grens met Oostenrijk voor een “Pan-Europese picknick”. Wat begon als een vreedzame demonstratie, liep uit op een scheur in het IJzeren Gordijn. 
Tsjecho-Slowakije is op 31 december 1992 ontbonden maar bestaat nog steeds in de beleving van de Tsjechen en de Slowaken. Tsjechen zijn echter minder gericht op hun zusterstad dan andersom, en blijven een grote culturele en culturele invloed uitoefenen op hun buren, aldus het weekblad Týden. 
Goli Otok was onder Tito veertig jaar lang een heropvoedingskamp. Dit Kroatische eiland wil het voormalige kamp omdopen tot herdenkingscentrum. Maar voor de ex-gevangenen lijkt de weg naar erkenning nog lang. 
Vie maanden na het protest wegens de omstreden verkiezingen, gaan de Moldaviërs op 29 juli opnieuw naar de stembus voor vervroegde verkiezingen. Niet alleen het communistische bewind staat op het spel, maar ook een krachtmeting tussen het westen en het Euraziatische model, aldus het Moldavische dagblad Timpul. 
In 2008 heeft bijna 1 op de 2 Roemenen sociale bijstand ontvangen. Royale pensioenen, comfortabel en lang zwangerschapsverlof... de Roemeense staat lijkt gul voor zijn burgers, maar heeft helaas een scheef toekenningsbeleid. Terwijl werklozen een schamele uitkering krijgen, kunnen rijke mensen rekenen op een royale toelage. 
In 1989, na de val van het communistische regime, gingen bussen vol Tsjechen naar Europese hoofdsteden om andere culturen en consumptiegewoontes te leren kennen. De Tsjechische krant Lidové Noviny blikt terug naar deze tijd, waarin de Tsjechen verwonderd en onbevangen kennis maakten met de westerse wereld. 
In de voormalige Sovjetlanden brengen de archieven van de geheime dienst regelmatig de gemoederen in beroering. De reacties in deze landen variëren tussen de behoefte om het verleden te begrijpen en te vergeten, al naar gelang de manier waarop de politieke omslag heeft plaatsgevonden. 
Jonge vrouwen die in de zogenaamde "Oostbloklanden" zijn geboren staan met beide benen in de wereld dankzij de openheid van hun land ten opzichte van de markteconomie. Een rondgang langs deze Europese "working girls". 
Tsjechië heeft veel van zich doen spreken tijdens de zes maanden toen het aan het hoofd van de Europese Unie stond. Maar helaas ging het vaak om zijn euroscepticisme et zijn gebrek aan ambitie, betreurt de politicoloog Lukáš Macek in een artikel in de Tsjechische krant Mladá Fronta DNES. 
Polen viert zijn twintig jaar politieke onafhankelijkheid, maar de gevoelens zijn gemengd. Terwijl de krant Gazeta Wyborcza het glas heft op het vrije Polen "dat van allemaal is", betreurt Paweł Lisicki, in de krant Rzeczpospolita een periode van "geheugenverlies en een verzwakking van het gevoel van burgerplicht".