Tsjechië is spil van de illegale handel in textiel uit Azië en zoekt naarstig naar middelen om hier korte metten mee te maken. Een oplossing is aanpassing van het huidige btw-stelsel op Europees niveau.

Iedere dag worden bijna 50 containers met 800 ton kleding en schoenen uit China en Vietnam illegaal in Tsjechië geïmporteerd. Een deel van de handelswaar is bestemd voor het land zelf en een ander deel wordt doorgevoerd naar andere Europese landen. De afgelopen maanden heeft fraude met Aziatisch textiel een hoge vlucht genomen. Jiří Barták, woordvoerder van de Tsjechische douane, bevestigt dit: “Alles wijst erop dat Aziatische sluikhandelaars Tsjechië gebruiken als gigantische doorvoerhaven om hun producten binnen te sluizen in de ruimte van vrij verkeer van goederen van de Europese Unie”.

Leden van opgerolde bende leefden in ongekende weelde

In mei van dit jaar zijn de douaneambtenaren erin geslaagd om de grootste bende ooit op te rollen die zich bezighield met de illegale invoer van handelswaren op Tsjechisch grondgebied. De schade voor het land bedraagt minimaal 2,65 miljoen euro. Maar dit door Chinezen aangestuurde netwerk vertegenwoordigt maar een topje van de ijsberg – 10 tot 15% – van de totale illegale handel in Tsjechië. “De bende maakte deel uit van een van de grootste criminele Chinese organisaties die in Europa opereren. Ze hadden de beschikking over onbeperkte financiële middelen en de bendeleden leefden op ons grondgebied in ongekende weelde,” aldus Aleš Hrubý, rechercheur bij de douanedienst. Het hoofdkwartier van het netwerk bevond zich in Praag en de organisatie opereerde gedeeltelijk vanuit Úštěk, een stadje in het noorden van Tsjechië vlakbij de Duitse grens. De douaneambtenaren hebben zelfs de plaats ontmanteld waar een Chinese vrouw valse facturen opstelde waardoor de handelaren douanerechten konden ontduiken. Het bedrag op de facturen was nooit hoger dan 10.800 euro, terwijl de werkelijke waarde van de geïmporteerde containers schommelde tussen de 57.600 en 144.000 euro.

EU voert felle discussies over nieuw btw-stelsel

De ongebreidelde groei van de illegale handel prijkt nu bovenaan de agenda van niet alleen de Tsjechische douane en het ministerie van Financiën, maar zelfs van de Europese Unie. Op Europees niveau worden felle discussies gevoerd over de invoering van een nieuw btw-stelsel. Oostenrijk en Duitsland stelden voor dat alle handelswaren aan een algemeen systeem van “reverse charge” worden onderworpen. Dat wil zeggen dat de eindgebruiker de btw moet voldoen. Op dit moment kunnen de lidstaten dit systeem alleen voor bepaalde handelswaren invoeren. “De betreffende lidstaten zouden van de Europese Unie een vrijstelling voor bepaalde handelswaren moeten kunnen krijgen,” vindt de directeur van de Tsjechische douane, Jan Knížek. "Fraudeurs zouden dan verplicht zijn om hun activiteiten naar een ander land te verplaatsen. Vanwege de groeiende dreiging van deze vormen van fraude zou de EU eens moeten gaan nadenken over een algehele aanpassing van het huidige btw-stelsel.”

Daarnaast is het zaak om de transportbedrijven te verplichten om de ingevoerde handelswaren te registreren in een gemeenschappelijk informatiesysteem. Zo kunnen de douaneambtenaren de stroom van ingevoerde handelswaren beter controleren. Hongarije was drie jaar geleden nog de doorvoerhaven van dit soort illegale handel, maar heeft het probleem opgelost door de douaneambtenaren btw te laten innen bij de inklaring van de goederen. De Tsjechische instanties overwegen soortgelijke maatregelen. “Maar het probleem,” aldus Knížek, “is dat ook eerlijke personen – de meerderheid van de zakenlieden – hiervan de dupe zouden worden”.