De Duitse economie vertoont weer een krachtige groei, maar het land staat daarin alleen ten opzichte van Westerse grootmachten. De kloof tussen Duitsland en de overige Eurolanden wordt echter steeds groter omdat zij geen profijt hebben van dit herstel. Het is daarom eerder ongerustheid dan enthousiasme wat de klok slaat.
Het wordt eenzaam rond Duitsland, niet zozeer in politiek als wel in economisch opzicht. Geen enkel ander groot Westers industrieland heeft een vergelijkbaar wonderbaarlijk herstel van de economie zoals dat zich momenteel voordoet in de Bondsrepubliek. De kloof tussen Duitsland en de overige Eurolanden wordt steeds groter. Terwijl inkopers van bedrijven in Duitsland de toekomst steeds zonniger inzien, verslechtert de stemming bij hun collega’s in de eurozone, zoals blijkt uit gisteren gepubliceerde gegevens.
De Duitse economische opleving zou echter juist kunnen worden afgeremd door wat hem zo buitengewoon maakt: het feit dat het alleen daar gebeurt. De door export gedreven opleving moet wel aan kracht verliezen als de conjunctuur op de grote afzetmarkten de ontwikkeling van de Duitse economie niet volgt. En welke kant Duitse exporteurs ook opkijken, de vooruitzichten op hun voornaamste markten betrekken alweer. Uit de nieuwste informatie over de wereldeconomie, afkomstig van het Duitse Ifo-instituut, blijkt dat de economieën in Noord-Amerika en Azië aan het afkoelen zijn. En in West-Europa is er alleen maar groei omdat de gunstige situatie in Duitsland de problemen van de andere landen camoufleert.
Strijd tegen schuldencrisis tempert groei
De risicofactoren verschillen per land. In de VS tekent zich, ondanks de historische stimuleringsprogramma's, nog altijd geen opleving van de economie af die stabiel genoeg is om voldoende nieuwe banen te creëren. Het werkloosheidscijfer blijft rond de tien procent schommelen en dat heeft een verlammend effect op de consumptie-uitgaven, die tot nu toe het kloppend hart van de economie in de VS waren.
De op een na grootste economie ter wereld, die van China, heeft in vergelijking daarmee eerder een luxe probleem: er dreigt oververhitting op de vastgoedmarkt en daarom beperkt de overheid nu de kredietverstrekking. China was in de eerste vijf maanden van dit jaar de op zes na grootste afnemer van Duitse goederen. Frankrijk gaat aan kop, gevolgd door de VS, Nederland en Groot-Brittannië. De volgende vijf plekken worden ingenomen door Europese landen. Voor al deze landen geldt dat de strijd tegen de schuldencrisis de groeivooruitzichten tempert. In heel Europa komt er de komende maanden een einde aan de stimuleringsprogramma’s. Daarvoor in de plaats worden soms meedogenloze bezuinigingsmaatregelen doorgevoerd, waardoor Griekenland bijvoorbeeld alweer is teruggeduwd in de recessie. Zelfs in Groot-Brittannië waarschuwen economen dat de nieuwe regering met haar harde bezuinigingsbeleid de onverwacht sterke economie in de eerste zes maanden van dit jaar zal afremmen. In West-Europa zullen Duitse exporteurs het dan ook hard te verduren krijgen.
Ook in Oost-Europa verschijnen de eerste donkere wolken
Maar ook in Oost-Europa verschijnen de eerste donkere wolken: in Polen, nummer negen op de lijst van handelspartners van Duitsland, verloren onlangs de industrieproductie en de bouw aanzienlijk aan kracht. Rainer Singer, Oost-Europa-expert van de Erste Bank in Wenen, voorspelt een halvering van de economische groei in de hele regio.
De export als motor van de Duitse economie zal in de komende kwartalen dan ook een of twee versnellingen moeten terugschakelen. “Vanwege de aanzienlijk slechtere situatie, internationaal en vooral ook in de eurozone, zou de economische groei vanaf de herfst wel eens duidelijk kunnen vertragen”, waarschuwt Gustav Horn, topman van het aan de vakbond gelieerde Duitse instituut voor economische onderzoek (IMK).
Tegelijkertijd zijn er steeds meer signalen dat de binnenlandse conjunctuur in Duitsland aantrekt. Het herstel van de Duitse economie verloopt dan ook zoals gebruikelijk: na de export volgen investeringen en consumptie-uitgaven als drijvende kracht achter de groei. Vandaag zal moeten blijken hoe sterk dat in het tweede kwartaal al het geval is geweest, als het Duitse bureau voor de statistiek de groeicijfers over de maanden april tot juni bekendmaakt.