Miriam Meckel, een alomgeprezen professor, televisiepresentatrice en woordvoerster, was een rolmodel in Duitsland...totdat ze een brun-out kreeg. Haar bestseller over wat ze heeft meegemaakt is een waarschuwing voor de gevaren van onze 'non-stop-maatschappij', en heeft in Duitsland een dicussie aangewakkerd over de heersende arbeidsethos.

Als je tegenover Miriam Meckel (42) zit, kun je je die diagnose nauwelijks voorstellen, zo levendig, grappig en charmant komt ze over. Toch is het pas een jaar geleden dat ze lichamelijk en geestelijk volledig instortte. Tot die tijd had Miriam Meckel in een stroomversnelling geleefd en vijftien jaar lang de hele wereld over gereisd. Toen kwam de klap. In september 2008 was ze net terug van een reis die een aantal weken had geduurd en ze presenteerde in Berlijn een bijeenkomst over de Amerikaanse presidentsverkiezing. Toen ze de volgende ochtend wakker werd, kon ze niet meer opstaan. "Het voelde net alsof ik een overdosis slaaptabletten en pepmiddelen tegelijk had ingenomen", herinnert ze zich.

Ze had pijn, het zweet brak haar plotseling uit en ze kon niets anders dan zitten huilen. Maar ondanks het feit dat ze tot niets meer in staat was, kroop ze toch achter haar computer om haar e-mail te bekijken. Toen ze in haar postvak vijftig nieuwe berichten ontdekte, stortte ze in. Haar levenspartner, de Duitse televisiepresentatrice Anne Will, ging direct met haar vriendin naar de dokter. Daar werd de diagnose al snel gesteld: zwaar oververmoeid.

Op haar 31e de jongste professor in Duitsland

Voor de dochter van een theoloog, die tot dat moment alleen maar succes had gekend, was het een grote klus om te accepteren dat ze het leven dat ze tot nu toe had geleid drastisch moest omgooien: "Het kon er bij mij gewoon niet in dat ik niet eeuwig zo door kon gaan." Miriam Meckel, doctor in de communicatiewetenschappen, werd op haar 31e de jongste professor in Duitsland en door Wolfgang Clement als regeringswoordvoerster van de deelstaat Nordrhein-Westfalen naar Düsseldorf gehaald. Ze presenteerde een talkshow op televisie, schreef wetenschappelijke essays, artikelen en boeken en werd in 2005 benoemd tot hoogleraar aan de gerenommeerde universiteit in St. Gallen, Zwitserland.

Met haar biografie is Miriam Meckel echter niet alleen een schoolvoorbeeld van een professionele carrière, maar ook van het feit hoe moeilijk het soms kan zijn om de zaken die je al lang beseft en begrijpt ook werkelijk in praktijk te brengen. Meckel publiceerde immers drie jaar geleden nog haar non-fictieboek "Das Glück der Unerreichbarkeit" ("Het geluk van de onbereikbaarheid", niet in het Nederlands verschenen), dat juist over de risico’s van non-stop communicatie ging.

Ze ging door totdat ze het allerlaatste uit zichzelf had geperst

Daarbij stond de term "burnout" de schrijfster nogal tegen, "omdat die in een soort van schema past, waarin succesvolle mensen  -die deel uitmaken van de samenleving-, een burnout hebben, terwijl de minder succesvolle mensen -de drop-outs- depressief worden". Door het beeld in de media van deze toestand te deconstrueren, werd het toegankelijk voor haar. Zo ontdekte ze dat de term nog zeer jong is – in 1974 werd de term door de Duitse psychoanalyticus Herbert Freudenberger voor het eerst gebruikt – maar dat de symptomen al veel langer bekend zijn. De beroemde Duitse romanfiguur Thomas Buddenbrook leed in zijn tijd (begin vorige eeuw) blijkbaar al aan een burnout. Net als deze antiheld, die door de Duitse schrijver Thomas Mann in het leven werd geroepen, heeft ook Miriam Meckel in de situaties in kwestie eigenlijk nooit gemerkt hoe vaak ze zichzelf in haar momenten van zwakte overschatte. Tot dat inzicht kwam ze pas veel later. Ze ging door totdat ze het allerlaatste uit zichzelf had geperst om maar te kunnen voldoen aan haar eigen eisen en aan die van anderen.

Maar ze hield ook stug vol omdat het fenomeen ‘ziek zijn’ in onze samenleving als ‘niet gewenst’ wordt beschouwd. Dat kreeg ze in elk geval in haar opvoeding mee: "In de generatie van mijn ouders vermande je je, omdat er wel ergere dingen in het leven waren".

Het fenomeen 'ziek zijn' wordt als 'niet gewenst' beschouwd

Met haar boek heeft Meckel een gevoelige snaar geraakt. In geïndustrialiseerde landen neemt het aantal bedrijfsongevallen al sinds jaren af, maar psychische ziekten komen steeds vaker voor. Dit komt door onze moderne leefwijze waar individualisering en flexibiliteit steeds meer verantwoordelijk van iedereen is gaan opeisen, waarbij men constant geacht wordt besluiten te nemen. Een situatie die moeilijk bij te benen is, volgens Meckel. Vroeger was er een duidelijke scheiding tussen werk en privé. Maar vandaag de dag heeft iedereen een laptop en een Blackberry thuis: "We zijn net kikkers die blij zijn dat hun vijvertje lekker warm is, zonder te merken dat ons vijvertje al sinds geruime tijd in een pan is veranderd die aan de kook is geraakt en waarin langzamerhand kikkersoep zit – we worden stukgekookt door stress en burnout", aldus Meckel.

De huidige stroom aan boeken over ziektes, waarin auteurs hun eigen lijden en crises net zo openhartig beschrijven als Miriam Meckel in haar biografie, beschouwt de schrijfster als "een soort tegenbeweging". Meckel wil nu niets meer ergens tussenproppen, maar "zoveel ruimte nemen als er stof is of niet meer stof dan er ruimte is’. Daarom heeft ze haar boek ook geschreven.