Door Boedapest te dreigen met financiële sancties en juridische stappen als de regering haar economisch en juridisch beleid niet aanpast, lijkt de EU stappen te nemen om zich te ontdoen van de Hongaarse premier, net zoals Berlusconi en Papandreou van het toneel moesten verdwijnen. Maar dat zal niet eenvoudig zijn.

Viktor Orbán kreeg anderhalf jaar de tijd om zijn speelruimte binnen de Europese politiek te creëren. Dat is niet alleen gênant voor de Hongaren maar ook voor de Westerse regeringen die niet goed weten wat ze met hun voormalige bondgenoot aanmoeten. Een vriend vroeg me of het Westen Orbán kan doen vallen. Ze deden dat tenslotte ook met de Italiaan Berlusconi en de Griek Papandreou. Hun plek werd ingenomen door betrouwbare mensen, technocraten uit de financiële wereld, voorspelbaar en redelijk. Het risico was enorm aangezien het om twee landen uit de eurozone ging en Brussel (in werkelijkheid Berlijn en Parijs) vreesde dat de politieke en economische onzekerheid schadelijk zou zijn voor de stabiliteit in de hele eurozone. Ze redden wat ze nog redden konden.

Moeilijk om van "buitenaf" een premier te doen aftreden

Maar Hongarije maakt geen deel uit van de eurozone en alleen de Oostenrijkse banken maken zich ongetwijfeld veel zorgen om Hongarije. Dat de Europese Commissie gisteren dreigde met strafmaatregelen tegen Hongarije laat zien dat de extreme pogingen van de Hongaarse regering om aan de macht te blijven en haar onorthodoxe economische beleid, Brussel serieus verontrusten. Maar de "Hongaarse zaak" kost heel wat hoofdbrekens: het is immers niet gemakkelijk om van "buitenaf" een premier te doen aftreden. Hij werd tenslotte gekozen met een tweederde meerderheid van de zetels in het parlement. Bovendien is de oppositie ingestort. Wat je er ook van mag denken, het democratische mandaat is belangrijk in de lidstaten van de Europese Unie. Daaraan dankt iedere politicus immers zijn macht. Technocratische regeringen worden alleen als tijdelijke maatregel, en alleen in gevallen van uitzonderlijke nood ingezet. Want zelfs in het Westen worden ze door politici gewantrouwd. Zij doorliepen immers niet alle echelons van het politieke leven en ze ontvingen hun mandaat niet van de kiezers. In het geval van Hongarije moet er daarbij ook nog rekening worden gehouden dat teveel druk juist contraproductief kan zijn, en koren op de molen kan zijn van Jobbik [de Hongaarse extreemrechtse partij]. 

In het politieke Europa heeft men een kort geheugen

Op dit moment wordt er waarschijnlijk gebroed op twee mogelijke scenario's voor Hongarije. De eerste – en de waarschuwing van Brussel wijst daarop – is dat Viktor Orbán nog een kans krijgt als hij zich flexibeler opstelt over de wet op de Centrale Bank [waarmee de overheidscontrole wordt vergroot] en de pensionering van rechters [wat gezien wordt als een manier om de rechterlijke macht op te schonen]. En vooral als hij bereid is zijn economische beleid te herzien voor de onderhandelingen met het IMF. Ze zullen hem zeker niet met open armen ontvangen, maar in het politieke Europa heeft men een kort geheugen. Denk alleen maar eens aan de verontwaardiging die de Oostenrijkse kanselier Wolfgang Schüssel teweegbracht toen hij in 2000 een regeringscoalitie vormde met de Vrijheidspartij van Jörg Haider. Het schandaal werd gesust en Schüssel regeerde tot 2007 ongestoord verder. Als het voor de huidige regering moeilijk of onrealistisch blijkt om de publieke opinie de gevraagde beleidswijziging te doen slikken, dan is er ook een tweede scenario mogelijk: via het netwerk van de EVP [Europese Volkspartij waarvan het Fidesz van Orbán lid is], zal er geprobeerd worden iemand van binnen Fidesz te vinden die de plek van de regeringsleider kan innemen. Maar er worden hiertoe nog geen pogingen gedaan, en we mogen ons geen illusies maken, want dit is echt het ultieme rampenscenario.