Cultuur & debat
-
Europese Unie: Argument ‘nooit meer oorlog’ is achterhaald
19 januari 201218667 De Morgen Brussel -
Schotland: De optie die het Verenigd Koninkrijk zou kunnen redden
13 januari 201215425 The Guardian Londen -
Nationaliteit: Meervoudig staatsburgerschap, toekomstmuziek?
11 januari 201231316 The Economist Londen -
Zweden: Film “Play” confronteert kijker met racistische vooroordelen
10 januari 20122921 Aftonbladet Stockholm -
Debat: Marktideologieën strijden om de eerste plaats
10 januari 20123248 Financial Times Londen -
Interview: Mak: “Laten we Europa terugveroveren”
9 januari 20122377 NRC Handelsblad Amsterdam -
Schuldencrisis: De keus is tussen welvaart en rechtvaardigheid
6 januari 201237552 Die Zeit Hamburg -
Crisis eurozone: Zal de EU net als Joegoslavië eindigen?
5 januari 201237167 Politika Belgrado -
Internet: Internetgebruikers krijgen recht op wissen gegevens
2 januari 201298PresseuropPúblico -
Interview: George Steiner, een pleidooi voor cultuur
30 december 201130019 Télérama Parijs -
Literatuur: 2011 - het jaar van de vertaler
28 december 20114564 The Observer Londen -
Geschiedenis: Sixty-Eight Publishers: de boeken van het verzet
27 december 2011153 Lidové noviny Praag -
Interview: Lessen uit Europa - Andrzej Stasiuk
26 december 201115912 Wprost Warschau -
Crisis eurozone: IJsland is ons huidige Utopia
23 december 2011598739 Público Madrid -
Europese Unie : Laten we onze idealen niet laten varen
20 december 201124234 El País Madrid -
Internet: Open gegevens, een nieuwe goudmijn
16 december 20113603 La Stampa Turijn -
Debat: De zeven zonden van Europa (2/2)
15 december 201123724 Die Zeit Hamburg -
Ideeën: De zeven zonden van Europa (1/2)
14 december 201149821 Die Zeit Hamburg -
Crisis eurozone: Adieu, geliefde soevereiniteit
8 december 201134917 El País Madrid -
Muziek: Red Hot eurocrisis voor Metallica
8 december 2011334PresseuropThe Wall Street Journal Europe -
Europeaan van de Week: De cyberrevolutionair van het Tahrir-plein
6 december 20112731 Fokus Stockholm -
Portret: Habermas, de laatste der Europeanen
2 december 2011292313 Der Spiegel Hamburg -
Europese Unie: Geef de democratie een kans
1 december 201140730 The Guardian Londen -
Crisis eurozone: Paniekzaaien, een fantastisch bedrijfsmodel
30 november 201167114 Berliner Zeitung Berlijn -
Europese Unie: Democratie wordt zalmkleurig
29 november 201116612 De Morgen Brussel -
Extreemrechts: Internationale wordt nationalistisch
29 november 201127417 Aftonbladet Stockholm -
Maatschappij: De crisis speelt ons uit elkaar
29 november 20113467 The Irish Times Dublin -
Griekenland: Biënnale van Athene, kunst ondanks de crisis
28 november 20112184 Expressen Stockholm -
Ideeën: Het Sex Pistolshuis, een modern Lascaux?
25 november 20114123 The Guardian Londen -
Wie is er bang voor Duitsland? / 5: Onze vreselijk leuke familie
25 november 201125919 Die Zeit Hamburg -
EU: Revolutie van bovenaf
23 november 20114785 Libération Parijs -
Wie is er bang voor Duitsland? / 3: Technocraten met Goethe onder de arm
23 november 201120615 Der Spiegel Hamburg -
Wie is er bang voor Duitsland? / 2: “Europa spreekt ineens Duits”
22 november 201122710 Berliner Zeitung Berlijn -
Crisis eurozone: Wat hebben de Nederlanders ooit voor ons gedaan?
18 november 201126113 De Volkskrant Amsterdam -
Debat: EU-burgers, verenigt u tegen de macht
17 november 20111688 Hospodářské noviny Praag -
Debat: Een zakenkabinet is zo slecht nog niet
17 november 201119211 The Guardian Londen -
Debat: Een Europa van drie snelheden
14 november 20111959 România liberǎ Boekarest -
Crisis eurozone: Europa versus het volk?
11 november 201143123 The Economist Londen -
Tsjechië: Ivan Martin Jirous overleden
11 november 2011PresseuropLidové noviny -
Crisis eurozone: Technocraten, maak plaats voor democraten
7 november 20112836 Il Sole-24 Ore Milaan -
Literatuur: Brussel subsideert low cost Kafka
4 november 201188PresseuropFrankfurter Allgemeine Zeitung -
Grieks referendum: Democratie met junkstatus
2 november 2011101218 Frankfurter Allgemeine Zeitung Frankfurt -
Mohammed-cartoons: Kantoor Franse krant in brand gestoken
2 november 20112PresseuropCharlie Hebdo -
Privacybescherming: Europeanen in strijd tegen Facebook
24 oktober 20117823 The Irish Times Dublin -
Bezuinigingen: Het cynisme van de Griekse elites
21 oktober 20114595 The Guardian Londen -
Journalistiek: Een omstreden Europese prijs
19 oktober 201139PresseuropExpressen -
Opinie: Democratie onder de loep
14 oktober 201133016 El País Madrid -
Duitse humor: Is het noodfonds nu een parachute of een paraplu?
7 oktober 2011901 Süddeutsche Zeitung München -
Servië: Nationalist krijgt voor de grap ‘Nobelprijs’
7 oktober 2011PresseuropDanas -
Literatuur: Tranströmer geëerd voor levenspoëzie
7 oktober 20111PresseuropDagens Nyheter
De Europese leiders deinzen er niet voor terug om de oorlog te gebruiken als schrikbeeld, in een poging de reddingsacties van de euro te rechtvaardigen. Maar dat argument snijdt geen hout meer, aldus de Nederlandse filosoof Paul Scheffer. Ze zouden de burgers met concretere argumenten voor de Europese zaak moeten winnen. 
Hoewel de meeste Schotten geen complete breuk met het Verenigd Koninkrijk willen, zouden ze graag over een vorm van autonomie beschikken die ze in staat stelt hun eigen belastingen te heffen. De weerspannige Engelsen zouden dat moeten accepteren, stelt Simon Jenkins. 
Met meer dan 200 miljoen mensen die in een ander land dan hun geboorteland wonen en werken lijkt het vanzelf sprekend om verschillende identiteitsbewijzen te hebben. The Economist stelt dat staten daarom het recht op verschillende nationaliteiten zou moeten vereenvoudigen. 
Racistisch of niet? De laatste film van Ruben Östlund heeft veel stof doen opwaaien in Zweden. Want de hoofdrolspelers, arme zwarten en blanken uit de middenklasse, spelen met de vooroordelen van de kijkers zodat die voortdurend op het verkeerde been worden gezet. 
Terwijl de financiële crisis nog steeds meedogenloos het Westen teistert, staat de dominante ideologie van het alom triomferende vrijemarktliberalisme op instorten. Gideon Rachman vraagt zich af welke nieuwe politieke trends in opkomst zijn en welke uiteindelijk succes zullen hebben. 
Wat zal 2012 het project Europa brengen? Een communautair systeem onder leiding van een sterke Europese Commissie of een gedecentraliseerd intergouvernementeel systeem, wat de Duitsers willen? De Nederlandse historicus Geert Mak schreef een somber boekje over de toekomst van de Europese Unie. 
Wie een fout begaat, moet de gevolgen daarvan ook zelf ondergaan. Deze vuistregel van de markteconomie wordt al sinds het begin van de crisis, nu vijf jaar geleden, met voeten getreden. De politiek moet beslissen tussen welvaart en moraal, schrijft het Duitse weekblad Die Zeit. 
Gezien vanuit Belgrado, Zagreb en Sarajevo heeft de economische en institutionele crisis die de EU momenteel doormaakt, wel iets weg van een déjà vu. Het Servische dagblad Politika trekt een vergelijking met de jaren die voorafgingen aan het uiteenvallen van de door Tito gestichte Joegoslavische Federatie. 
Literatuur, filosofie, wetenschap: tegenwoordig ontwikkelen deze instrumenten die ons helpen de wereld te begrijpen, zich gescheiden van elkaar. En dat valt te betreuren volgens de intellectueel en humanist George Steiner. Toch is het de cultuur die ons redt, vooral in Europa. 
Dankzij het wereldwijde succes van schrijvers als Stieg Larsson en Haruki Murakami zitten vertalingen meer dan ooit in de lift. Maar zullen ze er op een dag in slagen het hoogste doel te bereiken, dat van volledige trouw aan het origineel? 
Zij hebben het werk van Václav Havel gepubliceerd, evenals dat van alle andere Tsjecho-Slowaakse schrijvers die door het communistische regime verboden waren. Veertig jaar geleden richtten Zdena en Josef Škvorecký in Toronto een van de belangrijkste uitgeverijen van het verzet in Oost-Europa op: 68 Publishers, ook bekend als Sixty-Eight Publishers. 
Waarom hebben Duitsers en Polen moeite om elkaar te begrijpen? Waaraan kunnen we een Pool herkennen? Hoe kunnen we Duitsland helpen om de EU in goede banen te leiden? In dit interview vertelt de veelzijdige Poolse schrijver Andrzej Stasiuk hoe hij over deze onderwerpen denkt.
De bewoners van IJsland hebben in een referendum het reddingsplan voor hun noodlijdende banken en een betalingsregeling voor hun staatsschuld afgewezen. Daarmee laten ze zien dat het mogelijk is om de wetten van het kapitalisme te omzeilen en het lot in eigen handen te nemen, aldus een Spaanse historicus. 
De Europese eenwording heeft het oude continent welvaart gebracht, maar Europa heeft een deel van zijn ziel verloren door de integratie, betreurt de Spaanse filosoof Rafael Argullol. Het is nog niet te laat om de waarden die de kracht van Europa vormen, te doen gelden. Dat moet echter wel snel gebeuren. 
Als overheidsinstanties, aangemoedigd door Brussel, openbare gegevens online beschikbaar stellen, kan dat vele nuttige toepassingen voor burgers en samenleving opleveren. De economische effecten daarvan worden op wel 140 miljard euro per jaar geraamd. 
Met grote gebaren zwaaien de Europese politici graag met de vlag van de gemeenschapszin. Maar in de politiek van alledag logenstraffen zij hun zogenaamde deugden. Het vervolg uit Die Zeit over de Europese zondaars. 
Met grote gebaren zwaaien de Europese politici graag met de vlag van de gemeenschapszin. Maar in de politiek van alledag logenstraffen zij hun zogenaamde deugden. Die Zeit heeft een portret gemaakt van de vormen van egoïsme, die de gemeenschap schade berokkenen. 
Als het wordt goedgekeurd door de lidstaten, zou de door Angela Merkel en Nicolas Sarkozy voorgestelde fiscale unie een beslissende nieuwe stap zijn op het pad naar Europees federalisme. Maar is iedereen bereid daar deze prijs voor te betalen: het opgeven van budgettaire autonomie van de lidstaten? 
Moebarak slaagde er in januari van dit jaar niet in de Egyptische revolutionairen van de rest van de wereld te isoleren. Dat is te danken aan een Zweedse student die het cyberactivisme van een theoretische basis voorziet: Christopher Kullenberg, gekozen tot Zweed van het jaar door het weekblad Fokus. Een portret. 
Jürgen Habermas heeft er genoeg van. De filosoof doet dezer dagen alles wat in zijn vermogen ligt om de aandacht te vestigen op wat hij ziet als de teloorgang van het Europese ideaal. Hij hoopt dat hij kan helpen dat te redden – van onbekwame politici en de donkere krachten van de markt. 
Wordt de EU een door Duitsland geregeerd keizerrijk? Voor de Duitse socioloog Ulrich Becks zouden we ons voordeel moeten doen met deze wijdverbreide en veelbesproken angst om zo een nieuwe organisatie voor de Unie te ontwikkelen, gebaseerd op een echte burgergemeenschap. 
Angst, alarm, apocalyps: volgens futuroloog Matthias Horx laten mensen zich vooral leiden door stemmingen en niet door feiten. Dat geldt ook voor de eurocrisis. 
Met de crisis concentreert de macht zich steeds meer in Brussel. Daar bevinden zich de Europese instellingen maar ook de machtigste media, voornamelijk Angelsaksische financieel-economische kranten die de toon zetten voor het beleid in de lidstaten, constateert een Belgische commentator. 
Er zou wel eens een nieuw Europa kunnen verrijzen in de schaduw van de crisis. Een Europa waarin nationalisme, islamofobie, moedeloosheid en wantrouwen ten aanzien van politici domineren. En deze dreigingen zijn vele malen ernstiger dan die uit de cijfers van de schulden naar voren komen, schrijft Aftonbladet. 
Schulden en bezuinigingen zijn de nieuwe realiteit voor de meeste Europeanen. Maar voor sommigen is deze situatie een kans om snel geld te verdienen. Hoe kunnen we in een dergelijke context nog spreken over naties en maatschappij? De Ierse columnist John Waters vraagt het zich af. 
Er is weinig ruchtbaarheid aan gegeven, maar tot in december wordt in Athene de derde kunstbiënnale gehouden. In een land dat door de crisis gedestabiliseerd is, is deze tentoonstelling bij uitstek de plek waar je voelt dat het vijf voor twaalf is, meent een Zweedse journalist. 
Is de graffiti die de punkband uit de jaren 70 in Londen achterliet net zo waardevol voor de mensheid als prehistorische kunst? Een Britse archeoloog denkt van wel. Hij ziet in deze spuitkunst het eind van het vertrouwen in de "menselijke vooruitgang" die door onze voorouders in gang werd gezet. 
Een familie met veel te strenge ouders, zwarte schapen en tough love: dat is het Europa van vandaag de dag, aldus een redacteur van Die Zeit, die een oproep doet om deze historisch unieke cultuur van solidariteit te verdedigen. 
De politieke veranderingen in Griekenland, Italië en Spanje zijn het bewijs dat de Europese leiders het machtsevenwicht tussen de maatschappij en de staat en tussen de economie en de politiek op zijn kop hebben gezet, zonder dat we weten welke plaats de burgers innemen, meent de Franse filosoof Etienne Balibar. 
Het is niet voor iedereen duidelijk wat het betekent dat Duitsland het voortouw neemt in de EU, voor Duitsers zelf het allerminst. Een columnist van het weekblad Der Spiegel zocht naar een antwoord in twee onlangs verschenen boeken. Een over de verloren Duitse ziel en de ander over de genius van het land. 
“Europa spreekt ineens Duits”, zei het parlementslid Volker Kauder met betrekking tot de Duitse invloed op het Europese economische beleid. Maar volgens de Frankfurter Rundschau zou een bond van vrije democratieën er heel anders uit moeten zien. 
In de huidige crisis halen Nederlanders graag uit naar burgers van minder sterkere economieën zoals Griekenland of Italië. Maar nu de recessie in Nederland voor de deur staat, moeten de Nederlanders niet vergeten dat ze hun welvaart niet slechts aan zichzelf te danken hebben. 
Niets beters dan een vijand om een gemeenschappelijke identiteit te vormen. Toch lijkt dit adagium uit de negentiende eeuw in de huidige crisis minder van toepassing te zijn. Europeanen kunnen zich verenigen en uit de crisis komen door hun houding ten opzichte van hun machthebbers te veranderen, schrijft een Tsjechische hoofdredacteur. 
De benoeming van niet-politici Lucas Papademos en Marion Monti in Griekenland en Italië stuit op veel verzet. Maar in het verleden hebben experts vaak een positieve rol gespeeld in crisistijd, aldus een journalist in The Guardian. 
Wellicht wordt de EU binnenkort verdeeld in drie Europa’s: de besten van de klas, de kwakkelaars en de achterblijvers. De Roemeense politicologe Mungiu-Pippidi maakt zich zorgen over een dergelijk scenario. En we hoeven niet te rekenen op een gekunstelde Europese identiteit om iedereen onder één noemer te brengen. 
Pogingen om de euro te redden kunnen niet tot in lengte der dagen tegen de wil van de kiezers in blijven gaan, aldus Charlemagne in The Economist. 
Zakenkabinetten, zoals die nu worden geopperd voor Italië en Griekenland, zijn weliswaar uitstekend in staat om in geval van nood snel besluiten te nemen, maar zullen de vrees van Europese burgers voor nog meer indirecte democratie alleen maar vergroten. Teneinde dit te vermijden, dient de politiek haar rol weer op te eisen. 
Wie zijn volk een cruciale vraag voorlegt via een referendum, geldt in Europa als een gevaar voor de openbare veiligheid. Dat is de boodschap van de markten en sinds maandagavond ook die van de politiek. 
Heeft Facebook te veel belangstelling voor de privé-gegevens van zijn gebruikers? Een reeks klachten van een Oostenrijkse rechtenstudent heeft geleid tot een hoorzitting over privacybescherming in Ierland, waar het Europese hoofdkwartier van de sociale netwerksite is gevestigd. 
Na twee dagen van massale stakingen en straatgevechten lijkt Griekenland steeds verder af te glijden naar de afgrond. Nu de Europese leiders deze zondag bijeenkomen voor een ultieme poging om de euro te redden, veroordeelt een Griekse auteur de nationale elites die zijn land in deze omstandigheden hebben doen terechtkomen. 
Na de demonstraties in Griekenland en de protestacties van de indignados in Spanje is met de actiebeweging Occupy Wall Street de volkswoede overgeslagen naar de VS. De democratie, of deze nu direct of representatief is, moet een strijd op leven en dood voeren om een ideaal te blijven. Dat schrijft José Ignacio Torreblanca. 
De Duitse term voor het Europese noodfonds is ‘noodparachute’ ('Rettungsschirm). De metafoor is makkelijker te doorgronden dan 'euroreddingsfonds' en ligt prettiger in de mond dan 'EFSF'. Maar deze populaire metafoor gaat mank, meent columnist Axel Hacke.