Cultuur & debat
-
Europese Unie: Het gevaar van de democratische crisis
25 januari 201359869 The Guardian Londen -
Polen: “De dood van de president”
25 januari 2013527PresseuropPolska The Times -
Roemenië: Laat onze literatuur niet ten onder gaan
24 januari 20131817 România liberǎ Boekarest -
Persvrijheid: Deskundigen bepleiten meer mediamacht voor Brussel
23 januari 2013686PresseuropFinancial Times -
Slowaijke: De zucht van Košice
18 januari 20131174 Lidové noviny Praag -
Spanje: “Spaans, de tweede wereldtaal”
15 januari 20132484PresseuropABC -
Estland: Burgers krijgen maand lang wetgevende macht
8 januari 20134822PresseuropPostimees, Eesti Päevaleht -
Nieuwjaarsquiz: Veertig strikvragen over Europa
31 december 201284955 Frankfurter Allgemeine Sonntagszeitung Frankfurt -
De pers in Europa (5/5): Vast in de Brusselse zeepbel
28 december 201248614 Inside Story Hawthorne -
De pers in Europa (4/5): Cultuur wordt een luxeproduct
27 december 201291817 Axess Stockholm -
De pers in Europa (2/5): Innige band tussen Franse regering en pers
25 december 20124099 The New York Times New York -
De pers in Europa (1/5): El País, slachtoffer van grootheidswaanzin
24 december 201265018 Mediapart Parijs -
Kroatië: Josipović, president en operaschrijver
20 december 2012131 Le Monde Parijs -
Hongarije: Regering legt nationale waarden op
20 december 20122382PresseuropMagyar Narancs, Népszava, Magyar Nemzet -
Europese Unie: Staat Europa op zijn kop?
18 december 201238028 Dagens Nyheter Stockholm -
Nobelprijs voor de Vrede: EU is geslaagd project van grenzenvervaging
10 december 201241931 El País Madrid -
Polen: Katowice zet zichzelf weer op de kaart
7 december 20121853 New Eastern Europe Krakau -
Media: Dit artikel zal zichzelf vernietigen
6 december 20123148 Der Spiegel Hamburg -
Verenigd Koninkrijk: Het temmen van de vierde macht
30 november 2012788PresseuropFinancial Times, The Daily Telegraph, The Sun -
Televisie: Deense series overtuigen op de buis
30 november 201286933 Le Monde Parijs -
Polen: Oorlogsfilm stelt gewetensvraag
20 november 20125634PresseuropGazeta Wyborcza, Uważam Rze -
Bezuinigingen: Geen opofferingen zonder hoop
16 november 2012286141 Project Syndicate Praag -
Schuldencrisis: De plaag van de heersende opvattingen
14 november 201218415 Hospodářské noviny Praag -
Debat: Koester het Europese wonder
13 november 201229465 Dagens Arena Stockholm -
Verenigd Koninkrijk: BBC gaat verder door het stof
12 november 20123117PresseuropThe Independent, The Daily Telegraph, The Guardian -
Debat: Crisis is niet slechts economisch, maar ook spiritueel
12 november 201216314 Polska The Times Warschau -
Griekenland: Gebrek vrijheid van meningsuiting baart geen zorgen
6 november 20122747 The Observer Londen -
Griekenland: Waarom ik de ‘Lagarde-lijst’ heb gepubliceerd
31 oktober 2012156390 The Guardian Londen -
Debat: Federaal Europa voor menswaardig bestaan
29 oktober 201230544 Corriere della Sera Milaan -
Debat: Alstublieft, geen terugkeer naar de natiestaat!
25 oktober 201219285 Der Spiegel Hamburg -
Debat: Generatie Erasmus, Europa’s laatste hoop
24 oktober 2012219672 Gazeta Wyborcza Warschau -
Debat: Een federatie, oké. Maar wat voor een?
23 oktober 201222469 Respekt Praag -
Debat: ‘Euroforie’ kunnen we missen als kiespijn
22 oktober 201236522 Die Zeit Hamburg -
Debat: Toekomst van Europa ligt in het zuiden
18 oktober 201260186 Financial Times Deutschland Hamburg -
Onafhankelijkheidsstreven: Rajoy moet voorbeeld nemen aan Cameron
16 oktober 201246649 Financial Times Londen -
Debat: Geef geld Nobelprijs aan Erasmusprogramma
15 oktober 2012262348 The Guardian Londen -
België: Hollywood aan de Noordzee
12 oktober 2012671 De Standaard Brussel -
Debat: Europeanen ondergaan politieke onteigening
12 oktober 2012153152 Der Hauptstadtbrief Berlin -
Debat: Europese grondwet voor de 21e eeuw
5 oktober 201219857 The Guardian Londen -
Economie: Duitse hereniging hielp eurocrisis in de hand
3 oktober 2012596153 Der Spiegel Hamburg -
Crisis eurozone: De dood of het federalisme
28 september 2012759194 Le Point Parijs -
Debat: Als satire niet meer aanslaat
28 september 20128915 Süddeutsche Zeitung München -
Debat: Een diplomatie zonder belemmeringen
28 september 201213411 El País Madrid -
Europese integratie: Kijk verder dan markt en macht
26 september 201219863 NRC Handelsblad Amsterdam -
Europese integratie: ‘SimEurope’ is geen spelletje
24 september 201210815 The Economist Londen -
Fotografie : Pluriform Europa op de gevoelige plaat
21 september 20121112 Público Lissabon -
Debat: Geloven wij wel in de EU?
21 september 201228692 Gazeta Wyborcza Warschau -
Nederland: Toneel geeft Oost-Europeanen een gezicht
14 september 20121144 De Volkskrant Amsterdam -
Debat: Debat over munt ondermijnt Europese waarden
11 september 2012197118 -
Crisis eurozone: Schuldencrisis is godsdienstoorlog anno nu
7 september 2012532274 Corriere della Sera Milaan
De geest van dictators als Nicolae Ceauşescu komt opnieuw tot leven in het antwoord van de Europese elite op de eurozonecrisis. Hetzelfde wantrouwen jegens de democratie dat ooit de ontwikkeling van post-communistische landen tegenhield, wint nu terrein in heel Europa. 
Hoewel vrijheid van informatie en meningsuiting een verworven recht is in Roemenië, misprijzen de Roemenen hun eigen taal en cultuur, betoogt een Roemeense schrijver en historicus. Als gevolg hiervan neemt het analfabetisme weer toe en wordt de nationale literatuur bedreigd. 
Košice deelt dit jaar de titel Culturele Hoofdstad van Europa met Marseille. Die titel wordt in het Slowaaks afgekort tot ‘Ehmk’, wat meer als een zucht klinkt dan als een hoogstaand cultureel evenement, schrijft een Slowaakse muziekrecensent. 
Drie jaar eurocrisis, 2013 staat voor de deur, en u heeft nog steeds vragen? Dat geldt ook voor de Duitse essayist Hans Magnus Enzensberger. Deze criticus van de Brusselse bureaucratie die geen blad voor de mond heeft, heeft zich laten inspireren tot een quiz, met vanzelfsprekend louter objectieve vragen. Veel plezier! 
De Belgische hoofdstad is het machtscentrum van de Europese Unie, waar tientallen journalisten de activiteiten van alle instellingen proberen te verslaan. Maar een Australische nieuwkomer komt erachter dat ze te veel informatie krijgen en te weinig tijd hebben om te begrijpen wat er gaande is. 
Het Zweedse dagblad Svenska Dagbladet heeft besloten om de boekenrubriek te verkleinen en om de lifestyle-pagina's uit te breiden. Deze keuze, waarmee de krant denkt een breder publiek te kunnen trekken, is een teken van de verarming van de pers, vindt een literair recensent die om die reden het veld moest ruimen. 
Onder het bewind van Nicolas Sarkozy leek de verbondenheid tussen de media en de politiek groter dan ooit. Maar in plaats van korte metten te maken met deze oude traditie, houdt het onopvallende nieuwe Franse staatshoofd François Hollande de media eveneens graag te vriend. 
El País was ooit een success story van de overgangsperiode naar democratie en een referentie voor de Spaanse journalistiek. Maar tegenwoordig heeft de centrumlinkse krant te maken met kolossale verliezen en dat heeft ook zijn weerslag op de redactie. Een crisis die de leidinggevenden niet in goede banen hebben weten te leiden.
2013 belooft een druk jaar te worden voor het staatshoofd van Kroatië: zijn land zal op 1 juli volgend jaar toetreden tot de Europese Unie. Deze tamelijk aparte president zal dan ook even moeten wachten voordat hij weer achter de piano kan kruipen en zijn opera over John Lennon kan voltooien. 
De EU is destijds opgericht om een politieke vorm aan de gemeenschappelijke waarden van de Europeanen te geven. De Unie heeft echter met steun van de lidstaten steeds meer macht en bevoegdheden naar zich toegetrokken ten koste van de belangen van de burgers die zij zou moeten behartigen, betoogt de Ierse schrijver Colm Tóibín. 
Dat de EU de Nobelprijs voor de Vrede heeft gekregen, verbaast velen. Maar volgens politicoloog José Ignacio Torreblanca is de prijs terecht: de EU is een geslaagd voorbeeld van grenzenvervaging op basis van recht, democratie en respect voor identiteiten. 
Hoe vind je jezelf opnieuw uit en bouw je een nieuwe identiteit op basis van een verdwenen industrieel verleden? Door erop te vertrouwen dat cultuur en architectuur toeristen trekken. De Silezische stad volgt in de voetsporen van Bilbao en zal in januari een vernieuwd museum openen. 
De Financial Times Deutschland verschijnt op 7 december voor het laatst en dagblad de Frankfurter Rundschau kan niet meer aan zijn betalingsverplichtingen voldoen. Volgens de Duitse internetgoeroe Sascha Lobo is dit niet geheel aan het internet te wijten: het nieuws is voortdurend in beweging. Het statische artikel is niet meer van deze tijd. 
Het langverwachte rapport van de commissie-Leveson die onderzoek deed naar de Britse pers, is gisteren gepresenteerd. In dit rapport wordt een vernietigend oordeel geveld over de eigen gedragscode van de media. Als gevolg van een schandaal waarbij bleek dat verslaggevers telefoongesprekken illegaal hadden afgeluisterd, staat een groep journalisten onder wie twee vroegere redacteuren van News of the World, terecht op verdenking van strafbare feiten waaronder omkoping. 
Denemarken, een klein land met nog geen 6 miljoen inwoners, is de bakermat van immens populaire actuele tv-series van uitzonderlijk hoge kwaliteit, zoals Borgen. Het succes stoelt op een productiesysteem dat uniek is in de wereld: de scenarioschrijvers hebben volledige vrijheid. 
Als er niet zou worden getwijfeld aan de legitimiteit van de Europese Unie, dan zouden de Europeanen eerder instemmen met de opofferingen die van ze worden gevraagd. Zij zouden er dan op kunnen vertrouwen dat hun offers beloond zouden worden. 
In de middeleeuwen doken er na een ramp of crisis allerlei mythen op, en dat gebeurt tegenwoordig nog steeds. Zoals de pest werd toegeschreven aan de joden, zo zou de huidige crisis de schuld zijn van Europa en de eenheidsmunt. De econoom Tomáš Sedláček probeert deze opvattingen te ontzenuwen. 
Het Europese project heeft zwaar te lijden onder de crisis. Maar wanneer we dwars door de "bloedlanden" van de laatste oorlogen reizen, begrijpen we wat voor goeds dit project ons continent heeft gebracht, schrijft een Zweedse journalist. En als we willen voorkomen dat de democratie opnieuw ten onder gaat, moeten we niet bang zijn de burgers bij het politieke leven van de EU te betrekken. 
Het 'oude continent' wordt tegelijkertijd geconfronteerd met een economische crisis, een ernstige politieke crisis, een dramatische beschavingscrisis en een wellicht dodelijke spirituele crisis, betoogt de Poolse filosoof Marcin Król. 
De EU doet er alles aan om het groeiende autoritaire systeem in het Hongarije van Viktor Orbán onder de aandacht te brengen, maar knijpt een oogje dicht als het om de vrijheid van meningsuiting gaat in Griekenland, dat gebukt gaat onder een stortvloed van contraproductieve bezuinigingsmaatregelen. 
In 2010 werd de zogenoemde ‘Lagarde-lijst’, waarop de namen staan van ruim tweeduizend Griekse belastingontduikers, overhandigd aan de Griekse regering. Maar er werd niets mee gedaan. Kostas Vaxevanis, hoofdredacteur van het weekblad Hot Doc, werd onlangs gearresteerd wegens het openbaar maken ervan. Volgens hem is het een symptoom van de Griekse corruptie. 
De enige manier om het onbehagen tegen te gaan dat voortvloeit uit de Europese crisis op politiek en economische gebied, is de oprichting van een sterke federale staat in gedecentraliseerde vorm, aldus de Italiaanse schrijver Claudio Magris. 
Wie zich vandaag de dag voor méér Europa uitspreekt, roept de hoon van fervente verdedigers van de democratie, die de natiestaat als ideaalbeeld beschouwen, over zich af. Maar willen we serieus in een super-Oostenrijk wonen? 
We hoeven er niet op te rekenen dat de leiders van de EU ons uit de crisis zullen halen, de toekomst zal vorm worden gegeven door de jongeren van de ‘verloren generatie’. Dat schrijft een Poolse filosoof in een betoog op hetzelfde moment dat Brussel financiering zoekt om ervoor te zorgen dat het Erasmus-programma niet ten onder gaat door de EU-bezuinigingen. 
Of dit nu via de begroting, het beleid of financiële stabiliteit wordt bereikt, het idee van meer integratie binnen de EU is tegenwoordig een populair onderwerp. Maar hoe zou die EU met een meer federaal karakter er uiteindelijk moeten uitzien? Niemand weet het precies en dat is nu juist het probleem. 
Naast ‘eurosceptici’ en ‘eurohaters’ is er nog een categorie: zij die lijden aan ‘euroforie’. Zowel intellectuelen als politici kunnen in deze categorie geschaard worden en zijn minstens zo gevaarlijk als de eurohaters. Voor hun is de EU niet slechts een verbond, maar een wereldvisie, die te pas en te onpas wordt opgelegd aan anderen. 
Sinds het begin van de eurocrisis is het Middellandse Zeegebied voor velen louter nog een crisishaard. Dat is een enorme vergissing, aldus de Duitse cultuurwetenschapper Claus Leggewie. 
Terwijl de Britse premier David Cameron zijn akkoord heeft gegeven voor een Schots referendum over onafhankelijkheid, doet Spanje een vergelijkbaar voorstel voor Catalonië af als ongrondwettelijk. Het Britse besluit getuigt van politieke volwassenheid, het Spaanse lijkt olie op het vuur van de afscheidingsbeweging, stelt Gideon Rachman.
Alleen al vanwege Erasmus, het uitwisselingsprogramma voor studenten, verdient de EU de Nobelprijs voor de Vrede. Erasmus bevordert transnationale liefde en helpt een generatie van echte Europeanen te creëren.
Dankzij de authentieke locaties, gunstige belastingen en gekwalificeerd personeel is België de laatste paar jaar een favoriete Europese filmlocatie geworden. 
Met afkortingen als 'EFSF' of 'ESM' en mantra's als “Wanneer het fout gaat met de euro, gaat het ook fout met Europa” holt de politiek de historische democratie van Europa uit. Daar zal zij geen succes mee boeken, schrijft de Duitse auteur Hans Magnus Enzensberger. 
De Europese leiders timmeren aan een nieuw Europees project maar als ze willen voorkomen dat het net als in 2005 wordt verworpen, dan zouden ze er beter aan doen een voorbeeld te nemen aan het Zuid-Afrikaanse post-apartheidmodel, schrijven een Spaanse en Amerikaanse academicus. 
Dertig jaar na de ambtsaanvaarding van Helmut Kohl en tweeëntwintig jaar na de Duitse hereniging laat de oud-bondskanselier zich als vader van de Duitse eenheid vieren. Maar in wezen legde hij met de overhaaste aansluiting van de DDR bij de Bondsrepubliek de kiem voor de eurocrisis, aldus Wolfgang Münchau. 
Hoe je het ook wendt of keert, Europa heeft geen andere keuze dan een eenvoudig doel na te streven: het verwezenlijken van een politieke unie. Als dat niet gebeurt, is de euro gedoemd te verdwijnen. 
Zelden kreeg satire zoveel aandacht. Jammer alleen dat de satire uitgerekend nu slechter is dan ooit. Zowel het Franse blad Charlie Hebdo als het Duitse blad Titanic weten niets beters te verzinnen dan ons te vervelen met het kwetsen van religieuze gevoelens in plaats van ons politieke satire voor te schotelen. 
Om de stem van Europa op het wereldtoneel te laten doorklinken, moeten politici een scherpere en meer trefzekere toon aanslaan. Sommige jonge Europese ministers van Buitenlandse Zaken, zoals de Pool Radoslaw Sikorski of de Fin Alexander Stubb, doen al pogingen om een frisse wind te laten waaien door de diplomatie van het oude continent. 
Uiteenlopende sociaal-culturele patronen binnen Europa worden teveel over het hoofd gezien. Dit vormt een gevaar, vooral als de leiders de dialoog met hun burgers niet aangaan, schrijft een socioloog. 
De leiders en de regeringen van de lidstaten van de Europese Unie zijn druk bezig de toekomst van de EU vorm te geven. Maar bij al deze varianten op ‘Meer Europa’ wordt één ding over het hoofd gezien: de crisis in de eurozone zoals die in de praktijk bestaat, aldus columnist Charlemagne in The Economist. 
Hoe ziet ons Europa eruit? Hoe zien wij het, hoe beleven wij het? Wij leven allemaal in dezelfde ruimte, maar kijken er op een verschillende manier tegenaan: dat wordt duidelijk op de fototentoonstelling European Photo Exhibition Award, die tot en met 18 november te bezichtigen is bij de Stichting Calouste Gulbenkian in Parijs. 
Een crisis is een goed moment voor een gewetensonderzoek. Als er nu een oorlog in Europa zou uitbreken, zou iemand dan bereid zijn te sterven voor de ideeën van Schuman en Monnet over een gemeenschappelijk Europa? 
In het Zuid-Hollandse Zundert leven Oost-Europese arbeidsmigranten die in de landbouw werken en autochtone Nederlanders volledig langs elkaar heen. Een theatervoorstelling tracht hier verandering in te brengen. 
De mogelijkheid dat Griekenland de eurozone verlaat gaat vaak gepaard met angstbeelden waarbij gesuggereerd wordt dat de EU zonder de euro minder waard is. Een standpunt dat verdeeldheid in de hand werkt en de werkelijke Europese waarden ondersneeuwt, vindt de Griekse schrijver Petros Márkaris. 
De zogenaamde tegenstelling tussen de “ijverige” noordelijke landen en het “verkwistende” zuiden, lijkt verdacht veel op de historische breuk tussen het protestantisme en het katholicisme, schrijft een Italiaanse columnist en vaticaanexpert.